ఛందస్సు అంటే ఏమిటి? – పద్య నిర్మాణం (Chandassu Basics)

Correct: A — పద్య రచనకు ఉండే నియమాల శాస్త్రం

ఛందస్సు అంటే పద్యం రాయడానికి ఉండే నియమాల శాస్త్రం: అక్షరాల సంఖ్య, గురు లఘువుల అమరిక, గణాలు, యతి, ప్రాస వంటివి. పదాల అర్థాల అధ్యయనం, వాక్య నిర్మాణం వ్యాకరణంలో భాగాలు; కథా రచన నియమాలు ఛందస్సుకు సంబంధించినవి కావు.

Correct: B — నాలుగు

పద్యానికి సాధారణంగా నాలుగు పాదాలు (పంక్తులు) ఉంటాయి. ద్విపదలో మాత్రం రెండు పాదాలే ఉంటాయి, అది ప్రత్యేక ఉపజాతి. వృత్తాలు (ఉత్పలమాల, చంపకమాల, శార్దూలం, మత్తేభం), ఆటవెలది, తేటగీతి, కందం అన్నీ నాలుగు పాదాలవి.

Correct: C — మల్లియ రేచన

కవిజనాశ్రయం ఛందస్సుపై తొలి తెలుగు గ్రంథం, దీని రచయిత మల్లియ రేచన. నన్నయ ఆంధ్ర శబ్ద చింతామణి అనే వ్యాకరణ గ్రంథం రాశాడని సంప్రదాయం; తిక్కన నిర్వచనోత్తర రామాయణం, పోతన భాగవతం రాశారు; అవి ఛందో గ్రంథాలు కావు.

Correct: D — గద్యం

నియమం లేకుండా రాసేది గద్యం; అక్షర సంఖ్య, గణాలు, యతి, ప్రాస వంటి ఛందో నియమాలు పాటించి రాసేది పద్యం. వృత్తం పద్యంలోని ఒక రకం, శతకం వంద పద్యాల సమూహం. కాబట్టి ఛందో నియమం లేని రచన గద్యమే.

Correct: A — అక్షర ఛందస్సు – వృత్తాలు; మాత్రా ఛందస్సు – కందం

అక్షర ఛందస్సులో అక్షరాల సంఖ్య, గణాల క్రమం ప్రధానం కాబట్టి అది వృత్తాలకు వర్తిస్తుంది; మాత్రా ఛందస్సులో మాత్రల లెక్క ప్రధానం, కందం వంటివి దీనికి ఉదాహరణ. జతను తారుమారు చేసిన రెండు ఎంపికలు తప్పు; రెండూ వృత్తాలకే వర్తిస్తాయనడం కూడా తప్పు.

Correct: B — కందం, ద్విపద

నోట్స్ ప్రకారం జాతులు మాత్రా గణాలతో కలవి: కందం, ద్విపద. ఉత్పలమాల, చంపకమాల, శార్దూలం, మత్తేభం వృత్తాలు (అక్షర గణాలు); ఆటవెలది, తేటగీతి, సీసం ఉపజాతులు. కాబట్టి ఇతర జంటలు వేర్వేరు వర్గాలకు చెందినవి.

Correct: C — ఆటవెలది, తేటగీతి, సీసం

ఉపజాతులు తెలుగులో ప్రత్యేకంగా పెరిగిన దేశి ఛందాలు: ఆటవెలది, తేటగీతి, సీసం. ఉత్పలమాల, చంపకమాల, శార్దూలం, మత్తేభం వృత్తాలు; కందం, ద్విపద జాతులు. వర్గాలను కలిపిన ఎంపికలు తప్పు.

Correct: A — 1, 2 మాత్రమే

1, 2 సరైనవి. 3 తప్పు: ఛందో నియమాలు (గణాలు, యతి, ప్రాస) పద్యానికే వర్తిస్తాయి; నియమం లేకుండా రాసేది గద్యం. కవిజనాశ్రయం మల్లియ రేచన రచన కాగా, వ్యాకరణ గ్రంథం ఆంధ్ర శబ్ద చింతామణి నన్నయది అని సంప్రదాయం.

Correct: B — a-1, b-2, c-3

వృత్తాలు అక్షర గణాలతో నియమం కలవి (ఉత్పలమాల, చంపకమాల, శార్దూలం, మత్తేభం); జాతులు మాత్రా గణాలతో కలవి (కందం, ద్విపద); ఉపజాతులు తెలుగులో ప్రత్యేకంగా పెరిగిన దేశి ఛందాలు (ఆటవెలది, తేటగీతి, సీసం). ఇతర కలయికల్లో వర్గాలు తారుమారయ్యాయి.

Correct: D — 1, 2 మాత్రమే

కందం మాత్రా ఛందస్సు (జాతి), వృత్తాలు అక్షర గణాలతో నియమం కలవి; కాబట్టి 1, 2 సరైనవి. ఆటవెలది ఉపజాతి (సూర్య, ఇంద్ర గణాలు), వృత్తం కాదు; కాబట్టి 3 తప్పు. వృత్తాలు, జాతులు, ఉపజాతులు అనే మూడు వర్గాల తేడా ఈ ప్రశ్నకు కీలకం.