రూపకాలంకారం & ఉత్ప్రేక్షాలంకారం (Rupaka and Utpreksha)

Correct: A — రూపకం

ముఖచంద్రుడు అంటే ముఖమే చంద్రుడు; ఉపమేయమైన ముఖానికి, ఉపమానమైన చంద్రునికి భేదం లేకుండా చెప్పడం వల్ల ఇది రూపకం. ఇందులో వలె, లా వంటి వాచక పదం ఉండదు. పాదపద్మాలు, కరకమలం కూడా రూపకానికి మంచి ఉదాహరణలు.

Correct: B — ఉత్ప్రేక్ష

ఉపమేయమైన ముఖాన్ని ఉపమానమైన చంద్రుడిగా ఊహించడం (సంభావన) ఉత్ప్రేక్ష; "ఏమో" అనే గుర్తు పదం కూడా ఉంది. "చంద్రుని వలె" అంటే ఉపమ, "ముఖమే చంద్రుడు" అంటే రూపకం. స్వభావోక్తిలో పోలిక, ఊహ రెండూ ఉండవు.

Correct: C — ఏమో, కాబోలు, అన్నట్లు

ఉత్ప్రేక్షలో ఉపమేయాన్ని ఉపమానంగా సంభావన చేస్తారు కాబట్టి ఏమో, కాబోలు, అన్నట్లు, అనుకొనెన్ వంటి పదాలు గుర్తుగా ఉంటాయి. "వలె, లా, వంటి" ఉపమ వాచకాలు. కంటే, కన్నా వంటి పదాలు పోలిక కాదు తారతమ్యాన్ని సూచిస్తాయి.

Correct: C — రూపకంలో ఉపమేయ ఉపమానాలకు అభేదం ఉంటుంది, వాచక పదం ఉండదు

ఉపమలో స్పష్టమైన పోలిక (వలె, లా) ఉంటుంది; రూపకంలో ఉపమేయమే ఉపమానం అన్నట్టు అభేదంగా చెబుతారు, వాచకం ఉండదు. ఊహ ఉత్ప్రేక్ష లక్షణం. రూపకం అర్థాలంకారం, శబ్దాలంకారం కాదు.

Correct: D — కరకమలం

కరకమలం అంటే కరమే (చేయి) కమలం; ఉపమేయ ఉపమానాలను అభేదంగా సమాస రూపంలో చెప్పడం రూపకం. "చంద్రుని వలె ముఖం", "సింహంలా గర్జించాడు" వాచక పదాలున్న ఉపమలు; "ముఖం చంద్రుడేమో" ఊహ ఉన్న ఉత్ప్రేక్ష.

Correct: A — ఉత్ప్రేక్ష

అలలు ఆకాశాన్ని తాకాలని ఎగసిపడుతున్నాయా అన్నట్లు అనే ఊహ, సంభావన ఉంది; "అన్నట్లు" ఉత్ప్రేక్ష గుర్తు పదం. రూపకంలో అభేదం ఉంటుంది, ఊహ ఉండదు; స్వభావోక్తి సహజ వర్ణన మాత్రమే; అర్థాంతరన్యాసంలో సామాన్య సత్యం ఉంటుంది.

Correct: A — a-1, b-2, c-3

వలె అనే వాచకం ఉన్నందున (a) ఉపమ; ముఖమే చంద్రుడు అని అభేదంగా చెప్పడం వల్ల (b) రూపకం; "చంద్రుడేమో" అనే ఊహ వల్ల (c) ఉత్ప్రేక్ష. ఈ మూడు ఉదాహరణలను పరీక్షల్లో తరచూ జతపరచమని అడుగుతారు.

Correct: B — 1, 2 మాత్రమే

1, 2 సరైనవి. 3 తప్పు: ముఖచంద్రుడు, పాదపద్మం, కరకమలం వంటి సమాస రూపాలు రూపకానికి ఉదాహరణలు; ఉత్ప్రేక్షలో ఏమో, కాబోలు, అన్నట్లు వంటి పదాలతో ఊహ చెప్పబడుతుంది. అభేదం, ఊహ అనే తేడాను గుర్తుంచుకోవాలి.

Correct: C — వలె

"వలె" ఉపమావాచకం; ఉపమను సూచిస్తుంది. ఏమో, కాబోలు, అన్నట్లు (అనుకొనెన్, తలంతు వంటివి) ఉత్ప్రేక్షను సూచించే పదాలు. కాబట్టి "వలె" ఉత్ప్రేక్ష గుర్తు కాదు. పద్యంలో "వలె" కనిపిస్తే ఉపమను, "కాబోలు" కనిపిస్తే ఉత్ప్రేక్షను ఆలోచించాలి; ఈ రెండు గుర్తులను కలపకూడదు.