Free practice MCQs with answers and explanations for అతిశయోక్తి, స్వభావోక్తి, అర్థాంతరన్యాసం (Atishayokti, Svabhavokti, Arthantaranyasa) in అలంకారాలు (Alankaramulu). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
లోకంలో సాధ్యం కాని రీతిలో ఉన్నదానికంటే పెంచి చెప్పడాన్ని ఏ అలంకారం అంటారు?
A. స్వభావోక్తి
B. అర్థాంతరన్యాసం
C. దృష్టాంతం
D. అతిశయోక్తి
Answer & explanation
Correct: D — అతిశయోక్తి
అతిశయోక్తి అంటే ఉన్నదానికంటే ఎక్కువ చేసి లోకాతీతంగా చెప్పడం; ఉదాహరణ "అతని కీర్తి ఆకాశాన్ని దాటి పోయింది". స్వభావోక్తి సహజ వర్ణన, అర్థాంతరన్యాసం విశేషాన్ని సామాన్యంతో సమర్థించడం, దృష్టాంతం బింబప్రతిబింబ భావం.
ఏ వస్తువు లేదా జీవి స్వభావాన్ని ఉన్నదున్నట్టు సహజంగా వర్ణించడం ఏ అలంకారం?
A. స్వభావోక్తి
B. అతిశయోక్తి
C. రూపకం
D. శ్లేష
Answer & explanation
Correct: A — స్వభావోక్తి
స్వభావోక్తి అంటే వస్తువు లేదా జీవి స్వభావాన్ని, చేష్టలను సహజంగా ఉన్నది ఉన్నట్టే అందంగా వర్ణించడం; ఇందులో పోలిక, అతిగా చెప్పడం ఉండవు. పసిపిల్లవాడు తప్పటడుగులు వేస్తూ తల్లి వైపు వెళ్ళడం వర్ణన దీనికి ఉదాహరణ. అతిశయోక్తిలో పెంచి చెప్పడం ఉంటుంది.
ఒక సామాన్య సత్యాన్ని చెప్పి విశేష విషయాన్ని సమర్థించడం ఏ అలంకార లక్షణం?
A. యమకం
B. అర్థాంతరన్యాసం
C. ఛేకానుప్రాస
D. సందేహం
Answer & explanation
Correct: B — అర్థాంతరన్యాసం
అర్థాంతరన్యాసంలో ఒక విశేష విషయాన్ని చెప్పి దాన్ని సమర్థించడానికి సాధారణ సత్యాన్ని (లేదా సాధారణ విషయాన్ని చెప్పి విశేష ఉదాహరణతో) చెబుతారు; ఉదాహరణ "హనుమంతుడు సముద్రం దాటాడు; మహాత్ములకు అసాధ్యం ఏదీ ఉండదు కదా". యమకం, ఛేకానుప్రాస శబ్దాలంకారాలు, సందేహం వేరే అర్థాలంకారం.
"అతని కీర్తి ఆకాశాన్ని దాటి పోయింది" అనే వాక్యంలో ఏ అలంకారం ఉంది?
A. స్వభావోక్తి
B. అతిశయోక్తి
C. ఉపమ
D. సందేహం
Answer & explanation
Correct: B — అతిశయోక్తి
కీర్తి ఆకాశాన్ని దాటి పోవడం లోకంలో సాధ్యం కాని విధంగా పెంచి చెప్పడం, కాబట్టి అతిశయోక్తి. స్వభావోక్తి సహజ వర్ణన కాబట్టి ఇక్కడ వర్తించదు; ఉపమలో వాచకంతో పోలిక ఉంటుంది; సందేహంలో నిజమైన అనిశ్చితి ఉంటుంది. ఈ వాక్యంలో అవేవీ లేవు.
పసిపిల్లవాడు తప్పటడుగులు వేస్తూ, నవ్వుతూ, చేతులు చాస్తూ తల్లి వైపు వెళ్ళడాన్ని వర్ణించడం ఏ అలంకారానికి ఉదాహరణ?
A. అతిశయోక్తి
B. రూపకం
C. స్వభావోక్తి
D. వ్యతిరేకం
Answer & explanation
Correct: C — స్వభావోక్తి
చిన్న పిల్లల, జంతువుల, పక్షుల సహజ చేష్టలను ఉన్నది ఉన్నట్టు వర్ణించడం స్వభావోక్తి; ఇందులో పోలిక గానీ అతిగా చెప్పడం గానీ ఉండవు. అతిశయోక్తి లోకాతీత వర్ణన, రూపకం అభేద కల్పన, వ్యతిరేకం ఉపమానం కన్నా గొప్పగా చెప్పడం.
"హనుమంతుడు సముద్రం దాటాడు; మహాత్ములకు అసాధ్యం ఏదీ ఉండదు కదా!" అనే వాక్యంలో ఏ అలంకారం ఉంది?
A. దృష్టాంతం
B. ఉత్ప్రేక్ష
C. అపహ్నుతి
D. అర్థాంతరన్యాసం
Answer & explanation
Correct: D — అర్థాంతరన్యాసం
ఇక్కడ హనుమంతుడు సముద్రం దాటడం అనే విశేష విషయాన్ని చెప్పి, దాన్ని సమర్థించడానికి "మహాత్ములకు అసాధ్యం ఏదీ ఉండదు" అనే సామాన్య సత్యాన్ని చెప్పారు; ఇదే అర్థాంతరన్యాసం. దృష్టాంతంలో రెండు సమాన విషయాల బింబప్రతిబింబ భావం ఉంటుంది; ఉత్ప్రేక్షలో ఊహ; అపహ్నుతిలో నిరాకరణ ఉంటాయి.
A. బింబప్రతిబింబ భావంతో రెండు సమాన విషయాలు చెప్పడం, "వలె" వంటి వాచకం ఉండదు
B. ఒకే పదానికి రెండు అర్థాలు రావడం
C. హల్లు పునరావృతం కావడం
D. ఉపమేయాన్ని నిరాకరించడం
Answer & explanation
Correct: A — బింబప్రతిబింబ భావంతో రెండు సమాన విషయాలు చెప్పడం, "వలె" వంటి వాచకం ఉండదు
దృష్టాంతంలో ఒక విషయానికి సమానమైన మరో విషయాన్ని బింబప్రతిబింబ భావంతో చెబుతారు, "వలె" వంటి వాచకం ఉండదు; ఉదాహరణ "సూర్యుడు ఉదయించగా పద్మాలు వికసించును; రాజు కరుణిస్తే ప్రజలు సంతోషించుదురు". ఒకే పదానికి రెండర్థాలు శ్లేష, హల్లు పునరావృతం అనుప్రాస, నిరాకరణ అపహ్నుతి.
జతపరచండి.
(a) అతిశయోక్తి (b) స్వభావోక్తి (c) అర్థాంతరన్యాసం (d) దృష్టాంతం
(1) లోకాతీతంగా పెంచి చెప్పడం (2) ఉన్నదున్నట్టు సహజ వర్ణన (3) విశేషాన్ని సామాన్యంతో సమర్థించడం (4) బింబప్రతిబింబ భావంతో సమాన విషయం చెప్పడం
A. a-2, b-1, c-3, d-4
B. a-1, b-2, c-4, d-3
C. a-1, b-3, c-2, d-4
D. a-1, b-2, c-3, d-4
Answer & explanation
Correct: D — a-1, b-2, c-3, d-4
అతిశయోక్తి – లోకాతీతంగా పెంచి చెప్పడం; స్వభావోక్తి – సహజ వర్ణన; అర్థాంతరన్యాసం – విశేషాన్ని సామాన్య సత్యంతో సమర్థించడం; దృష్టాంతం – బింబప్రతిబింబ భావం. ఇతర ఎంపికల్లో కనీసం రెండు లక్షణాలు తారుమారయ్యాయి, అందుకే అవి తప్పు.
స్వభావోక్తి, అతిశయోక్తి గురించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. స్వభావోక్తిలో పోలిక, అతిగా చెప్పడం ఉండవు.
2. జంతువుల, పక్షుల సహజ చేష్టల వర్ణన స్వభావోక్తికి మంచి ఉదాహరణ.
3. అతిశయోక్తి సహజ వర్ణనే.
ఏవి సరైనవి?
A. 1, 2 మాత్రమే
B. 2, 3 మాత్రమే
C. 1, 3 మాత్రమే
D. 1, 2, 3
Answer & explanation
Correct: A — 1, 2 మాత్రమే
1, 2 సరైనవి. 3 తప్పు: అతిశయోక్తి సహజ వర్ణన కాదు, లోకాతీతంగా పెంచి చెప్పడం (ఉదాహరణ "అతని కీర్తి ఆకాశాన్ని దాటి పోయింది"). ఈ రెండు అలంకారాలు పరస్పర విరుద్ధ లక్షణాలు కలిగి ఉన్నాయి: ఒకటి సహజత్వానికి, మరొకటి అతిశయానికి ప్రాధాన్యం ఇస్తుంది.
"ఆమె పాట విని కోయిలలు సిగ్గుతో మౌనం దాల్చాయి" – ఏ అలంకారం, ఎందుకు?
A. స్వభావోక్తి – కోయిలల సహజ చేష్టను వర్ణించారు
B. అతిశయోక్తి – ఉన్నదానికంటే పెంచి చెప్పారు
C. రూపకం – పాటను కోయిలగా అభేదంగా చెప్పారు
D. ఉపమ – "వలె" వాచకంతో పోల్చారు
Answer & explanation
Correct: B — అతిశయోక్తి – ఉన్నదానికంటే పెంచి చెప్పారు
కోయిలలు సిగ్గుతో మౌనం దాల్చాయనడం లోకంలో సాధ్యం కాని విధంగా ఆమె పాట గొప్పతనాన్ని పెంచి చెప్పడం, కాబట్టి అతిశయోక్తి. కోయిలల సహజ చేష్ట వర్ణన కాదు కాబట్టి స్వభావోక్తి కాదు; అభేదం లేనందున రూపకం కాదు; వాచక పదం లేనందున ఉపమ కాదు.