1990లలో ప్రపంచీకరణ & ప్రాంతీయ అసమానతలు (Globalisation and Regional Disparities)

Correct: A — 1991

1991లో భారత్ సరళీకరణ, ప్రైవేటీకరణ, ప్రపంచీకరణ (LPG) విధానాలను ప్రారంభించింది. ఈ మార్పులతో పెరిగిన ప్రాంతీయ అసమానతలు తెలంగాణ ఉద్యమ మలి దశకు నేపథ్యమయ్యాయి. 1969 మొదటి దశ ఉద్యమ సంవత్సరం, 1985 జీవో 610 సంవత్సరం, 2001 TRS ఏర్పాటు.

Correct: B — నీళ్లు, నిధులు, నియామకాలు

తెలంగాణ ఉద్యమంలో ప్రాంతీయ అసమానతలను ‘నీళ్లు (సాగునీటి వాటా), నిధులు (బడ్జెట్ కేటాయింపులు), నియామకాలు (ఉద్యోగాలు)’ అనే మూడు పదాల్లో చెబుతారు. ‘జై ఆంధ్ర’ 1972-73 ఆంధ్ర ప్రాంత ఉద్యమ నినాదం; ‘గరీబీ హటావో’ జాతీయ రాజకీయ నినాదం.

Correct: C — జీవో 610

జీవో 610 (1985) ఇతర ప్రాంతాల వారిని తెలంగాణ ఉద్యోగాల నుండి వెనక్కి పంపాలన్న ఉత్తర్వు; అది సరిగా అమలు కాలేదనే అసంతృప్తి 1990లలో బలపడింది. జీవో 36 అనేది 1969లో నాన్-ముల్కీల బదిలీ కోసం జారీ అయినది.

Correct: A — వర్షాధార వ్యవసాయం ఎక్కువగా ఉండి, సబ్సిడీలు, ప్రభుత్వ పెట్టుబడులు తగ్గడం

1991 తరువాత ప్రభుత్వ పెట్టుబడులు, వ్యవసాయ సబ్సిడీలు, విద్యుత్ రాయితీలు తగ్గాయి. వర్షాధార వ్యవసాయం ఎక్కువగా ఉన్న తెలంగాణ ప్రాంతం ఎక్కువ నష్టపోయింది. కాలువలు అధికంగా ఉండటం అనేది వాస్తవం కాదు; ఇక్కడ కాలువ నీటి కొరతే సమస్య.

Correct: B — లాభాలు తెలంగాణ గ్రామాలకు, స్థానిక యువతకు తక్కువగా చేరాయి

IT రంగం హైదరాబాద్‌లో పెరిగినా, ఆ లాభాలు తెలంగాణ గ్రామాలకు, స్థానిక యువతకు తక్కువగా చేరాయని విమర్శ వచ్చింది. దీన్నే ‘హైదరాబాద్ కేంద్రిత అభివృద్ధి’ అంటారు, ఇది అసమానతల భావనను పెంచింది.

Correct: C — ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల మూతపడటం/ప్రైవేటీకరణ వల్ల ఉద్యోగాలు తగ్గడం

1991 నూతన ఆర్థిక విధానం తరువాత ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలు మూతపడటం లేదా ప్రైవేటీకరణ జరగడంతో ఉద్యోగాలు తగ్గాయి. అదే సమయంలో వ్యవసాయ సబ్సిడీలు, విద్యుత్ రాయితీలు కూడా తగ్గాయి, పెరగలేదు.

Correct: A — 1, 2 మాత్రమే

LPG విధానాలు 1991లో, జీవో 610 1985లో వచ్చాయి. కానీ ‘నీళ్లు’ అంటే సాగునీటి వాటా, ‘నిధులు’ అంటే బడ్జెట్ కేటాయింపులు, ‘నియామకాలు’ అంటే ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలు; కాబట్టి 3వ వాక్యం తప్పు.

Correct: B — 1, 2, 3, 4

జీవో 610 (1985) → నూతన ఆర్థిక విధానం (1991) → భువనగిరి సభ (1997) → TRS ఏర్పాటు (2001). ఇదే సరైన క్రమం; భువనగిరి సభ TRS కంటే ముందే జరిగింది. దీన్ని గుర్తుంచుకోవడానికి దశాబ్దాల వారీగా చూడండి: 1980లు, 1990ల ప్రారంభం, 1990ల చివర, 2000ల ప్రారంభం.

Correct: C — 1990లలో వ్యవసాయ సబ్సిడీలు పెరిగాయి

నోట్స్ ప్రకారం 1991 తరువాత వ్యవసాయ సబ్సిడీలు, విద్యుత్ రాయితీలు తగ్గాయి, పెరగలేదు. మిగతా మూడు వాక్యాలు నోట్స్‌లోని వాస్తవాలు. సబ్సిడీలు పెరిగి ఉంటే రైతులు నష్టపోయేవారు కాదు; సబ్సిడీల తగ్గింపే ఆ సంక్షోభ కారణాల్లో ఒకటి.