1969 తెలంగాణ ఉద్యమం (1969 Agitation): ఖమ్మం జిల్లాలో ఉద్యమం ప్రారంభం – రవీంద్రనాథ్ దీక్ష (Start of 1969 Agitation)

Correct: C — ఖమ్మం

1969 ఉద్యమం ఖమ్మం జిల్లాలో (కొత్తగూడెం, పాల్వంచ ప్రాంతాల్లో) జనవరి 1969లో మొదలైంది. తర్వాత వరంగల్, హైదరాబాద్‌కు వేగంగా వ్యాపించింది. వరంగల్ తర్వాత వ్యాపించిన నగరం కాగా, కరీంనగర్, నిజామాబాద్ ప్రారంభ స్థలాలు కావు. ప్రారంభ కారణం స్థానిక ఉద్యోగాల్లో ముల్కీ నిబంధనల ఉల్లంఘన.

Correct: D — రవీంద్రనాథ్

జనవరి 1969లో ఖమ్మంలో విద్యార్థి రవీంద్రనాథ్ నిరాహార దీక్ష (హంగర్ స్ట్రైక్) చేశారు; ఈ దీక్ష ఉద్యమానికి పెద్ద ప్రేరణగా మారింది. మదన్ మోహన్ TPS మొదటి దశ నాయకుడు, కొండా లక్ష్మణ్ బాపూజీ మంత్రి పదవికి రాజీనామా చేశారు.

Correct: A — ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం

ఖమ్మం నుండి వరంగల్, హైదరాబాద్‌కు ఉద్యమం వ్యాపించినప్పుడు ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం ఉద్యమ కేంద్రంగా మారింది. ఉద్యమ ప్రధాన శక్తి విద్యార్థులే. కాకతీయ విశ్వవిద్యాలయం వరంగల్‌లో ఉన్నా, నోట్స్ ప్రకారం ప్రధాన కేంద్రం హైదరాబాద్‌లోని ఉస్మానియా; ఆంధ్ర, శ్రీవేంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలయాలు ఆంధ్ర ప్రాంతానికి చెందినవి.

Correct: C — కోర్టు కేసుల వల్ల

జనవరి 1969 అఖిలపక్ష ఒప్పందం ప్రకారం స్థానికేతర ఉద్యోగులను వెనక్కి పంపుతామని ప్రభుత్వం ప్రకటించింది; కానీ కోర్టు కేసుల వల్ల అది అమలు కాలేదు. తర్వాత డిమాండ్ ‘రక్షణల అమలు’ నుండి ‘ప్రత్యేక తెలంగాణ’గా మారింది.

Correct: D — స్థానిక ఉద్యోగాల్లో ముల్కీ నిబంధనలకు విరుద్ధంగా నియామకాలు జరగడం

కొత్తగూడెం థర్మల్ విద్యుత్ కేంద్రం ప్రాంతంలో స్థానిక ఉద్యోగాల్లో స్థానికేతరులను నియమించారనే ఫిర్యాదుతో ఆందోళన మొదలైంది. ఉద్యోగులు, విద్యార్థులు నిరసన తెలిపారు.

Correct: A — రక్షణల అమలు నుండి ప్రత్యేక తెలంగాణ రాష్ట్రంగా

మొదట తెలంగాణ రక్షణల అమలు డిమాండ్‌తో మొదలైన ఉద్యమం క్రమంగా ‘ప్రత్యేక తెలంగాణ (Separate Telangana)’ డిమాండ్‌గా మారింది. వ్యతిరేక క్రమం సరికాదు. అఖిలపక్ష ఒప్పందం అమలు కాకపోవడం, ఉద్యమం విస్తరించడం ఈ మార్పుకు దోహదం చేశాయి. ఆ తర్వాత 1969లోనే TPS ఏర్పడింది.

Correct: B — B – C – A – D

జనవరి 1969లో కొత్తగూడెం, పాల్వంచ ఆందోళన (B), ఖమ్మంలో రవీంద్రనాథ్ దీక్ష (C), అఖిలపక్ష ఒప్పందం (A) – ఇవన్నీ జనవరి 1969లో; తర్వాత ఏప్రిల్ 1969లో ఎనిమిది సూత్రాల పథకం (D). కాబట్టి క్రమం B–C–A–D.

Correct: C — 1-b, 2-a, 3-c

ఉద్యమం ఖమ్మంలో మొదలైంది (1-b); ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం ఉన్న హైదరాబాద్ ప్రధాన కేంద్రం (2-a); ఖమ్మం నుండి వరంగల్‌కు కూడా వ్యాపించింది (3-c). అంటే ఉద్యమ మార్గం ఖమ్మం → వరంగల్ → హైదరాబాద్. ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం హైదరాబాద్‌లోనే ఉండటం వల్ల రాజధాని కేంద్రంగా మారింది.