ధ్వని ఉత్పత్తి & ప్రసారం (Production and Propagation of Sound)

Correct: B — వస్తువుల కంపనాల వల్ల

గిటార్ తీగ, డప్పు చర్మం, స్వరపేటిక వంటి వస్తువులు కంపించినప్పుడే ధ్వని పుడుతుంది. కంపనం లేకపోతే ధ్వని ఉండదు. కాంతి లేదా అయస్కాంత క్షేత్రం ధ్వని ఉత్పత్తికి కారణం కాదు.

Correct: D — శూన్యం (Vacuum)

ధ్వని ప్రసారానికి ఘన, ద్రవ లేదా వాయు మాధ్యమం అవసరం; శూన్యంలో కణాలు లేవు కాబట్టి ధ్వని ప్రయాణించదు. అందుకే చంద్రునిపై వ్యోమగాములు రేడియో ద్వారా మాట్లాడుకుంటారు. కాంతి మాత్రం శూన్యంలో వెళ్లగలదు.

Correct: B — అనుదైర్ఘ్య తరంగం (Longitudinal)

ధ్వనిలో మాధ్యమ కణాలు తరంగం ప్రయాణించే దిశలోనే ముందుకు వెనక్కు కదులుతాయి, అందుకే అది అనుదైర్ఘ్య తరంగం. కాంతి, నీటి తరంగాలు, తీగ కంపనాలు అనుప్రస్థ రకానికి చెందుతాయి.

Correct: A — 340 m/s

గాలిలో ధ్వని వేగం సుమారు 340 m/s (0°C వద్ద 331, 20°C వద్ద 343 m/s). 3 × 10⁸ m/s కాంతి వేగం; 1480 m/s నీటిలో ధ్వని వేగం. అందుకే మెరుపు ముందు కనిపించి ఉరుము తర్వాత వినిపిస్తుంది.

Correct: D — లోహంలో ధ్వని వేగం గాలి కన్నా ఎక్కువ

ఘనాల్లో ధ్వని వేగం ఎక్కువ (ఘనం > ద్రవం > వాయువు). అందుకే ఇనుప పట్టాల ద్వారా వచ్చే ధ్వని ముందు చేరుతుంది. గాలి కన్నా లోహంలో కణాలు దగ్గరగా ఉండటం వల్ల కంపనం వేగంగా ప్రసరిస్తుంది.

Correct: C — ఇనుము

ధ్వని వేగం ఇనుములో సుమారు 5000 m/s, నీటిలో 1480 m/s, గాలిలో 340 m/s. శూన్యంలో ధ్వని ప్రయాణించదు. కాబట్టి క్రమం ఘనం > ద్రవం > వాయువు. ఈ క్రమం కణాల మధ్య దూరం, స్థితిస్థాపకతపై ఆధారపడి ఉంటుంది; ఘనాల్లో కణాలు దగ్గరగా ఉంటాయి.

Correct: B — ఉష్ణోగ్రత పెరిగితే పెరుగుతుంది

ఉష్ణోగ్రత పెరిగితే ధ్వని వేగం పెరుగుతుంది; 0°C వద్ద 331 m/s కాగా 20°C వద్ద 343 m/s. తేమ ఎక్కువైతే వేగం కొద్దిగా పెరుగుతుంది, తగ్గదు. అందుకే వేసవిలో ధ్వని చలికాలం కన్నా కొద్దిగా వేగంగా ప్రయాణిస్తుంది.

Correct: A — ధ్వని – అనుదైర్ఘ్యం; కాంతి – అనుప్రస్థం

ధ్వని అనుదైర్ఘ్య యాంత్రిక తరంగం, శూన్యంలో వెళ్లదు. కాంతి అనుప్రస్థ విద్యుదయస్కాంత తరంగం, శూన్యంలో కూడా ప్రయాణిస్తుంది. ఇదే వాటి ప్రధాన తేడా. ధ్వనికి యాంత్రిక మాధ్యమం అవసరం కాగా కాంతికి అవసరం లేదు; ఈ తేడా పరీక్షల్లో తరచూ అడుగుతారు.

Correct: B — ధ్వని తరంగం

ధ్వని అనుదైర్ఘ్య తరంగం; కాంతి, తీగ కంపనాలు, నీటి తరంగాలు అనుప్రస్థ తరంగాలు. అనుదైర్ఘ్య తరంగాల్లో కణ కంపన దిశ, తరంగ ప్రసార దిశ ఒకటే ఉంటుంది. అనుదైర్ఘ్య తరంగాల్లో సంపీడనాలు, విరళనాలు ఏర్పడతాయి; అనుప్రస్థ తరంగాల్లో శృంగాలు, ద్రోణులు ఏర్పడతాయి.

Correct: C — 1 మరియు 2 మాత్రమే

ధ్వనికి మాధ్యమం అవసరం, శూన్యంలో వెళ్లదు; ఘనాల్లో వేగం ఎక్కువ. కానీ ధ్వని అనుదైర్ఘ్య తరంగం, అనుప్రస్థం కాదు; కాబట్టి 3 తప్పు. ధ్వనిలో కణాలు తరంగ దిశలోనే కదులుతాయని గుర్తుంచుకుంటే మూడో ప్రవచనం తప్పని తేలిపోతుంది.