సబ్బులు, డిటర్జెంట్లు & కఠిన జలం (Soaps, Detergents, Hard Water)
Free practice MCQs with answers and explanations for సబ్బులు, డిటర్జెంట్లు & కఠిన జలం (Soaps, Detergents, Hard Water) in నిత్యజీవితంలో రసాయన శాస్త్రం (Chemistry in Daily Life). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
కొవ్వులు/నూనెలను సోడియం హైడ్రాక్సైడ్తో వేడి చేసి సబ్బు తయారుచేసే ప్రక్రియను ఏమంటారు?
A. సాపోనిఫికేషన్ (Saponification)
B. క్లోర్–ఆల్కలీ ప్రక్రియ
C. వల్కనీకరణ
D. అంశిక స్వేదనం
Answer & explanation
Correct: A — సాపోనిఫికేషన్ (Saponification)
కొవ్వు లేదా నూనెను NaOH వంటి క్షారంతో వేడి చేసి సబ్బు (కొవ్వు ఆమ్లాల సోడియం లవణం) తయారు చేసే చర్యను సాపోనిఫికేషన్ అంటారు. క్లోర్–ఆల్కలీ ప్రక్రియ NaCl విద్యుద్విశ్లేషణ, వల్కనీకరణ రబ్బరుకు, అంశిక స్వేదనం ముడి చమురు శుద్ధికి సంబంధించినవి.
కఠిన జలంలో సబ్బు ఉపయోగిస్తే నురుగుకు బదులు ఏర్పడేది ఏమిటి?
A. నీలి రంగు ద్రావణం
B. తెల్లని స్కమ్ (గార)
C. హైడ్రోజన్ వాయువు
D. ఎక్కువ నురుగు
Answer & explanation
Correct: B — తెల్లని స్కమ్ (గార)
కఠిన జలంలోని కాల్షియం, మెగ్నీషియం లవణాలు సబ్బుతో చర్య జరిపి కరగని తెల్లని పదార్థం (స్కమ్) ఏర్పరుస్తాయి, అందువల్ల నురుగు సరిగా రాదు. మృదు జలంలో సబ్బు బాగా నురుగు ఇస్తుంది.
కాల్షియం, మెగ్నీషియం లవణాలు లేని నీటిని మృదు జలం అంటారు; వర్షపు నీరు దీనికి ఉదాహరణ. లవణాలు ఎక్కువగా ఉన్న బావి, భూగర్భ, సముద్ర జలాలు కఠిన స్వభావం కలిగి ఉంటాయి.
తాత్కాలిక కాఠిన్యం (Temporary Hardness) ఉన్న నీటిని ఎలా మృదువుగా మార్చవచ్చు?
A. ఉప్పు కలపడం ద్వారా
B. చక్కెర కలపడం ద్వారా
C. చల్లబరచడం ద్వారా
D. మరిగించడం ద్వారా
Answer & explanation
Correct: D — మరిగించడం ద్వారా
తాత్కాలిక కాఠిన్యం బైకార్బొనేట్ల వల్ల వస్తుంది; నీటిని మరిగిస్తే అవి తొలగిపోతాయి. శాశ్వత కాఠిన్యం క్లోరైడ్లు, సల్ఫేట్ల వల్ల వస్తుంది, దాన్ని వాషింగ్ సోడాతో తొలగిస్తారు.
క్లోరైడ్లు, సల్ఫేట్ల వల్ల కలిగే శాశ్వత కాఠిన్యాన్ని తొలగించడానికి వాడేది ఏది?
A. వెనిగర్
B. పటిక
C. వాషింగ్ సోడా
D. సున్నపు తేట మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: C — వాషింగ్ సోడా
శాశ్వత కాఠిన్యాన్ని వాషింగ్ సోడా (Na₂CO₃·10H₂O) కలిపి తొలగిస్తారు. కేవలం మరిగిస్తే శాశ్వత కాఠిన్యం పోదు; మరిగించడం తాత్కాలిక కాఠిన్యానికి మాత్రమే పనిచేస్తుంది.
కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి.
(i) సబ్బు కొవ్వు ఆమ్లాల సోడియం లేదా పొటాషియం లవణం.
(ii) డిటర్జెంట్లు సల్ఫోనిక్ ఆమ్ల లవణాలు.
(iii) కఠిన జలంలో సబ్బు సులభంగా నురుగు ఇస్తుంది.
సరైన వాక్యాలు ఏవి?
A. (i) మరియు (ii) మాత్రమే
B. (ii) మరియు (iii) మాత్రమే
C. (i) మరియు (iii) మాత్రమే
D. (i), (ii), (iii) అన్నీ
Answer & explanation
Correct: A — (i) మరియు (ii) మాత్రమే
(i), (ii) సరైనవి. (iii) తప్పు: కఠిన జలంలో కాల్షియం, మెగ్నీషియం లవణాలు సబ్బుతో కలిసి స్కమ్ ఏర్పరుస్తాయి, అందుకే నురుగు సరిగా రాదు; డిటర్జెంట్లు మాత్రం అక్కడ కూడా పనిచేస్తాయి.
సబ్బు, డిటర్జెంట్లకు సంబంధించి కింది వాటిలో సరికాని వాక్యం ఏది?
A. సబ్బు సహజ నూనెల నుండి తయారవుతుంది
B. డిటర్జెంట్ పెట్రోలియం ఉత్పత్తుల నుండి తయారవుతుంది
C. సబ్బు అణువు మురికి చుట్టూ మైసెల్లు ఏర్పరుస్తుంది
D. సబ్బు పెట్రోలియం ఉత్పత్తుల నుండి తయారవుతుంది
Answer & explanation
Correct: D — సబ్బు పెట్రోలియం ఉత్పత్తుల నుండి తయారవుతుంది
సబ్బును సహజ కొవ్వులు/నూనెల నుండి తయారు చేస్తారు; పెట్రోలియం ఉత్పత్తుల నుండి తయారయ్యేవి డిటర్జెంట్లు. అందువల్ల 'సబ్బు పెట్రోలియం నుండి' అనే వాక్యం తప్పు. మిగతా వాక్యాలు సరైనవి.
కింది వాటిలో నీటి కాఠిన్యానికి సంబంధించి సరైన జత ఏది?
A. శాశ్వత కాఠిన్యం – బైకార్బొనేట్లు
B. తాత్కాలిక కాఠిన్యం – క్లోరైడ్లు
C. తాత్కాలిక కాఠిన్యం – బైకార్బొనేట్లు
D. శాశ్వత కాఠిన్యం – మరిగించడంతో తొలగుతుంది
Answer & explanation
Correct: C — తాత్కాలిక కాఠిన్యం – బైకార్బొనేట్లు
తాత్కాలిక కాఠిన్యం బైకార్బొనేట్ల వల్ల వస్తుంది, మరిగిస్తే పోతుంది. శాశ్వత కాఠిన్యం క్లోరైడ్లు, సల్ఫేట్ల వల్ల వస్తుంది, వాషింగ్ సోడాతో తొలగిస్తారు; మిగతా ఎంపికల్లో కారణం/పరిష్కారం తారుమారు చేశారు.