ఎరువులు & పురుగుమందులు (Fertilisers and Pesticides)

Correct: D — నైట్రోజన్, ఫాస్ఫరస్, పొటాషియం

NPK అంటే నైట్రోజన్ (N), ఫాస్ఫరస్ (P), పొటాషియం (K) – మొక్కలకు అత్యధికంగా అవసరమయ్యే ప్రధాన పోషకాలు. ఎరువు సంచులపై ఈ మూడింటి శాతాన్ని ముద్రిస్తారు. ఈ మూడూ మొక్కల పెరుగుదలకు, దిగుబడికి కీలకం; ఉదాహరణకు '20-20-0' అని సంచుపై ఉంటే 20% N, 20% P, 0% K అని అర్థం.

Correct: C — యూరియా

యూరియా [CO(NH₂)₂] లో అత్యధికంగా సుమారు 46% నైట్రోజన్ ఉంటుంది. సూపర్ ఫాస్ఫేట్ ఫాస్ఫరస్ ఎరువు, పొటాష్ పొటాషియం ఎరువు, వర్మీకంపోస్ట్ సేంద్రియ ఎరువు. నైట్రోజన్ శాతం పరంగా యూరియా కంటే ఎక్కువ ఉన్న ఎరువు సాధారణంగా వాడరు; అందుకే దీన్ని అత్యధికంగా వాడతారు.

Correct: D — రైజోబియం

రైజోబియం బ్యాక్టీరియా పప్పుధాన్యాల వేళ్లలో నత్రజని స్థాపన చేసే జీవ ఎరువు. అజోలా వరి పొలాల్లో వాడతారు; DDT పురుగుమందు; యూరియా రసాయన ఎరువు. పప్పుధాన్యాల పంటల తర్వాత నేలలో నత్రజని పెరగడానికి కారణం ఈ బ్యాక్టీరియానే; అందువల్ల పంట మార్పిడిలో పప్పుధాన్యాలను వేస్తారు.

Correct: A — DDT

DDT ప్రమాదకరమైన కీటకనాశని అని తేలడంతో నిషేధించారు; రాచెల్ కార్సన్ రాసిన 'సైలెంట్ స్ప్రింగ్' పుస్తకం దీనిపై అవగాహన కలిగించింది. యూరియా, రైజోబియం, వర్మీకంపోస్ట్ ఎరువులు.

Correct: A — డై అమోనియం ఫాస్ఫేట్

DAP అంటే డై అమోనియం ఫాస్ఫేట్; ఇందులో నైట్రోజన్, ఫాస్ఫరస్ రెండూ ఉంటాయి. అమోనియం సల్ఫేట్, సూపర్ ఫాస్ఫేట్, పొటాష్ (MOP) ఇతర రసాయన ఎరువులు. DAP లో నైట్రోజన్, ఫాస్ఫరస్ రెండూ ఉండటం వల్ల ఇది విస్తృతంగా వాడే ఎరువు; పేరులోని 'డై' అంటే రెండు అని గుర్తుంచుకోవాలి.

Correct: B — యూట్రోఫికేషన్

ఎరువుల్లోని పోషకాలు నీటిలో చేరి శైవలాలు విపరీతంగా పెరగడాన్ని యూట్రోఫికేషన్ అంటారు; ఇది నీటి కాలుష్యానికి దారితీస్తుంది. సాపోనిఫికేషన్ సబ్బు తయారీ, వల్కనీకరణ రబ్బరుకు, ఉత్పతనం ఘనం వాయువుగా మారడానికి సంబంధించినవి.

Correct: C — సాయిల్ హెల్త్ కార్డ్ పథకం

రైతులు నేల పరీక్ష చేయించుకొని సరైన ఎరువులు వాడేలా చేయడానికి 'సాయిల్ హెల్త్ కార్డ్' పథకం ఉంది. మిగతా పథకాలు వేర్వేరు రంగాలకు (పారిశుద్ధ్యం, ఆరోగ్యం, డిజిటల్ సేవలు) సంబంధించినవి.

Correct: B — వర్మీకంపోస్ట్

వర్మీకంపోస్ట్ (వానపాముల ఎరువు) సేంద్రియ ఎరువు, నేల సారాన్ని కాపాడుతుంది. యూరియా, DAP, పొటాష్ రసాయన ఎరువులు. సేంద్రియ ఎరువులు పేడ, కంపోస్ట్, వర్మీకంపోస్ట్, పచ్చి రొట్ట వంటివి; అవి నేల సారాన్ని కాపాడతాయి, రసాయన ఎరువులు ఇలా చేయవు, అవి అతిగా వాడితే నేల సారం తగ్గుతుంది.

Correct: C — (i) మరియు (ii) మాత్రమే

(i), (ii) సరైనవి: రైజోబియం, నీలి–ఆకుపచ్చ శైవలాలు, అజోలా జీవ ఎరువులు. (iii) తప్పు: DDT కీటకనాశక పురుగుమందు, నిషేధించారు; అది ఎరువు కాదు. జీవ ఎరువులు రైజోబియం, శైవలాలు, అజోలా వంటివి; పురుగుమందులు కీటకనాశకాలు, శిలీంధ్రనాశకాలు, కలుపునాశకాలు – ఈ రెండు వర్గాలను కలగలపకూడదు.

Correct: B — యూరియా – ఫాస్ఫరస్ ఎరువు

యూరియా నైట్రోజన్ ఎరువు (సుమారు 46% N); ఫాస్ఫరస్ ఎరువులు సూపర్ ఫాస్ఫేట్, DAP. కాబట్టి 'యూరియా – ఫాస్ఫరస్ ఎరువు' జత తప్పు. ఎరువులు నైట్రోజన్ (యూరియా), ఫాస్ఫరస్ (సూపర్ ఫాస్ఫేట్), పొటాషియం (పొటాష్) అని పోషకం ప్రకారం గుర్తుంచుకోవాలి; రైజోబియం జీవ ఎరువు, కార్సన్ పుస్తకం DDT గురించి.