Free practice MCQs with answers and explanations for సిమెంట్, గాజు & సిరామిక్స్ (Cement, Glass, Ceramics) in నిత్యజీవితంలో రసాయన శాస్త్రం (Chemistry in Daily Life). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
సిమెంట్ తయారీలో ప్రధానంగా వాడే ముడి పదార్థాలు ఏవి?
A. ఇసుక, సోడా యాష్
B. సున్నపురాయి, మట్టి (క్లే)
C. బాక్సైట్, క్రయోలైట్
D. జిప్సం, ఇనుప ఖనిజం మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: B — సున్నపురాయి, మట్టి (క్లే)
సిమెంట్కు ప్రధాన ముడి పదార్థాలు సున్నపురాయి (కాల్షియం కార్బొనేట్), మట్టి. వీటిని అధిక ఉష్ణోగ్రత వద్ద వేడి చేసి క్లింకర్ తయారు చేస్తారు. ఇసుక + సోడా యాష్ గాజుకు, బాక్సైట్ + క్రయోలైట్ అల్యూమినియం తయారీకి సంబంధించినవి.
సిమెంట్ క్లింకర్ను పొడి చేసేటప్పుడు కొద్దిగా జిప్సం కలపడం ఎందుకు?
A. సెట్టింగ్ సమయాన్ని నియంత్రించడానికి
B. సిమెంట్కు రంగు ఇవ్వడానికి
C. సిమెంట్ను తీపిగా చేయడానికి
D. సిమెంట్ను మండేలా చేయడానికి
Answer & explanation
Correct: A — సెట్టింగ్ సమయాన్ని నియంత్రించడానికి
జిప్సం సిమెంట్ చాలా త్వరగా గట్టిపడకుండా సెట్టింగ్ సమయాన్ని నియంత్రిస్తుంది, తద్వారా పని చేసుకోవడానికి వ్యవధి దొరుకుతుంది. రంగు ఇవ్వడం దాని పని కాదు. సిమెంట్ త్వరగా సెట్ అయిపోతే పనిలో ఇబ్బంది కాబట్టి కొద్దిగా జిప్సం కలుపుతారు, తక్కువ మొత్తంలో మాత్రమే.
గాజును సిలికా ఇసుక (SiO₂), సోడా యాష్ (Na₂CO₃), సున్నపురాయి కలిపి కరిగించి తయారు చేస్తారు. మట్టిని కాల్చి చేసేవి సిరామిక్స్; జిప్సం సిమెంట్ సెట్టింగ్కు ఉపయోగపడుతుంది.
పోర్ట్లాండ్ సిమెంట్కు 1824లో పేటెంట్ పొందిన వ్యక్తి ఎవరు?
A. చార్లెస్ గుడ్ఇయర్
B. బేక్లాండ్
C. సోరెన్సెన్
D. జోసెఫ్ ఆస్పిడిన్
Answer & explanation
Correct: D — జోసెఫ్ ఆస్పిడిన్
పోర్ట్లాండ్ సిమెంట్ను జోసెఫ్ ఆస్పిడిన్ 1824లో పేటెంట్ చేశారు. గుడ్ఇయర్ వల్కనీకరణ, బేక్లాండ్ బేకలైట్, సోరెన్సెన్ pH స్కేల్తో ముడిపడి ఉన్నారు. ఈ సిమెంట్కు 'పోర్ట్లాండ్' అనే పేరు రావడం, ఆస్పిడిన్ పేరు, 1824 సంవత్సరం – ఈ మూడూ కలిపి గుర్తుంచుకోవాలి.
కోబాల్ట్ ఆక్సైడ్ గాజుకు నీలం రంగును ఇస్తుంది; క్రోమియం ఆకుపచ్చ, కాపర్ ఎరుపు/ఆకుపచ్చ రంగులు ఇస్తాయి. సిలికా, సోడా యాష్ గాజు ప్రధాన ముడి పదార్థాలు, రంగు కారకాలు కావు.
వేడిని తట్టుకునే, ప్రయోగశాల పరికరాలు, వంట పాత్రల్లో వాడే గాజు ఏది?
A. లెడ్ గ్లాస్
B. బోరోసిలికేట్ గాజు (పైరెక్స్)
C. సాధారణ సోడా గాజు
D. కోబాల్ట్ గాజు
Answer & explanation
Correct: B — బోరోసిలికేట్ గాజు (పైరెక్స్)
బోరోసిలికేట్ గాజు (పైరెక్స్) వేడిని తట్టుకుంటుంది కాబట్టి ప్రయోగశాల పరికరాలు, వంట పాత్రల్లో వాడతారు. లెడ్ గ్లాస్ (క్రిస్టల్) మెరుపు కోసం వాడతారు. పైరెక్స్ గాజు వేడికి త్వరగా పగలదు; అందుకే వేడి చేసే ప్రయోగశాల పరికరాలు, వంట పాత్రలకు వాడతారు.
కాంక్రీట్ = సిమెంట్ + ఇసుక + కంకర + నీరు. కంకర లేకుండా సిమెంట్ + ఇసుక + నీరు కలిపితే మోర్టార్ అవుతుంది. కంకర (రాళ్ల ముక్కలు) ఉండటం వల్ల కాంక్రీట్ బలంగా ఉంటుంది; మోర్టార్ను ఇటుకలను అతికించడానికి, ప్లాస్టరింగ్కు వాడతారు. ఈ తేడా పరీక్షల్లో అడుగుతారు.
కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి.
(i) సిమెంట్లో జిప్సం సెట్టింగ్ సమయాన్ని నియంత్రిస్తుంది.
(ii) గాజులో సోడా యాష్ ముడి పదార్థం.
(iii) సిరామిక్స్ వేడిని తట్టుకోలేవు.
సరైన వాక్యాలు ఏవి?
A. (ii) మరియు (iii) మాత్రమే
B. (i) మరియు (iii) మాత్రమే
C. (i), (ii), (iii) అన్నీ
D. (i) మరియు (ii) మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: D — (i) మరియు (ii) మాత్రమే
(i), (ii) సరైనవి. (iii) తప్పు: సిరామిక్స్ (కుండలు, టైల్స్, పింగాణీ) వేడిని, తుప్పును తట్టుకుంటాయి. సిమెంట్, గాజు, సిరామిక్స్ తయారీ ముడి పదార్థాలు పరీక్షల్లో తరచూ అడుగుతారు: సిమెంట్ – సున్నపురాయి + మట్టి; గాజు – ఇసుక + సోడా యాష్ + సున్నపురాయి; సిరామిక్స్ – మట్టి.
కింది వాటిలో 'మట్టిని కాల్చి చేసిన పదార్థం' (సిరామిక్) కానిది ఏది?
A. ఇటుకలు
B. లెడ్ గ్లాస్ (క్రిస్టల్)
C. టైల్స్
D. పింగాణీ (పోర్సలీన్)
Answer & explanation
Correct: B — లెడ్ గ్లాస్ (క్రిస్టల్)
కుండలు, టైల్స్, ఇటుకలు, పింగాణీ మట్టిని కాల్చి చేసే సిరామిక్స్. లెడ్ గ్లాస్ సీసం కలిపిన గాజు; ఇది ఇసుక ఆధారిత గాజు కుటుంబానికి చెందినది. సిరామిక్స్లో కుండలు, టైల్స్, ఇటుకలు, పింగాణీ ఉంటాయి; గాజుకు ఇసుక, సోడా యాష్ ముడి పదార్థాలు కాబట్టి లెడ్ గ్లాస్ ఈ వర్గంలో లేదు.