బహుమితీయ పేదరికం సూచిక (Multidimensional Poverty Index – MPI)

Correct: C — ఆరోగ్యం, విద్య, జీవన ప్రమాణం

MPI మూడు కోణాలు: ఆరోగ్యం (Health), విద్య (Education), జీవన ప్రమాణం (Standard of Living). ఆదాయం ఒక్కటే కొలమానంగా తీసుకునే పద్ధతికి ఇది భిన్నం; మిగతా ఎంపికలు MPI కోణాలు కావు.

Correct: D — 12

భారత జాతీయ MPIలో 12 సూచికలు ఉన్నాయి; ఆరోగ్యంలో 3 (పౌష్టికాహారం, శిశు–కౌమార మరణాలు, ప్రసూతి ఆరోగ్యం), విద్యలో 2, జీవన ప్రమాణంలో 7. 3 అనేది కోణాల సంఖ్య, సూచికల సంఖ్య కాదు.

Correct: A — నీతి ఆయోగ్

నీతి ఆయోగ్ జాతీయ MPI నివేదికను విడుదల చేస్తుంది; మొదటి నివేదిక నవంబర్ 2021లో వచ్చింది. ప్రణాళికా సంఘం స్థానంలోనే నీతి ఆయోగ్ వచ్చింది, NCRB నేర గణాంకాల సంస్థ.

Correct: C — నవంబర్ 2021

జాతీయ MPI మొదటి నివేదిక నవంబర్ 2021లో వచ్చింది. జనవరి 2015 నీతి ఆయోగ్ ఏర్పడిన నెల, మార్చి 2018 పోషణ్ అభియాన్ ప్రారంభం; ఇవి ఈ నివేదికకు సంబంధించినవి కావు.

Correct: D — జాతీయ కుటుంబ ఆరోగ్య సర్వే (NFHS)

భారత MPI జాతీయ కుటుంబ ఆరోగ్య సర్వే (NFHS) డేటా ఆధారంగా లెక్కిస్తారు. PLFS ఉపాధి గణాంకాల సర్వే, NCRB నేరాల గణాంకాల సంస్థ; MPI కోసం ఆరోగ్య, పౌష్టికాహార డేటా అవసరం కాబట్టి NFHS ఆధారం.

Correct: A — కేరళ

మొదటి నివేదికలో కేరళలో పేదరికం అత్యల్పం, బిహార్, జార్ఖండ్, ఉత్తరప్రదేశ్‌లో ఎక్కువ. కేరళలో విద్య, ఆరోగ్య సూచికలు మెరుగ్గా ఉండటం ఇందుకు కారణం; ఈ నివేదిక NFHS డేటా ఆధారంగా నీతి ఆయోగ్ ఇచ్చింది.

Correct: C — 1 మరియు 3 మాత్రమే

బిహార్, జార్ఖండ్, ఉత్తరప్రదేశ్ ఎక్కువ పేదరికం గల రాష్ట్రాలు; ప్రపంచ MPI పద్ధతి OPHI–UNDP రూపకల్పన. MPI ఆదాయం కాకుండా ఆరోగ్యం, విద్య, జీవన ప్రమాణ లోపాల సంఖ్యను కొలుస్తుంది; కాబట్టి ప్రకటన 2 తప్పు.

Correct: D — పాఠశాల హాజరు

జీవన ప్రమాణ సూచికలు: వంట ఇంధనం, పారిశుద్ధ్యం, తాగునీరు, విద్యుత్, గృహ వసతి, ఆస్తులు, బ్యాంకు ఖాతా. పాఠశాల హాజరు, పాఠశాల విద్య సంవత్సరాలు విద్య కోణానికి చెందినవి.

Correct: A — ఎ-2, బి-1, సి-3

పౌష్టికాహారం ఆరోగ్య కోణంలో (2), పాఠశాల విద్య సంవత్సరాలు విద్య కోణంలో (1), బ్యాంకు ఖాతా జీవన ప్రమాణ కోణంలో (3) భాగాలు. మిగతా ఎంపికల్లో కోణాలు తారుమారయ్యాయి.