భారతదేశంలో పేదరికానికి కారణాలు (Causes of Poverty in India)
Free practice MCQs with answers and explanations for భారతదేశంలో పేదరికానికి కారణాలు (Causes of Poverty in India) in పేదరికం & అసమానతలు (Poverty & Inequality). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
పేదరికపు విషవలయం (Vicious Circle of Poverty) భావనను ఇచ్చినవారు ఎవరు?
A. దాదాభాయ్ నౌరోజీ
B. రాగ్నార్ నర్క్సే
C. మహబూబ్ ఉల్ హక్
D. కొరాడో గినీ
Answer & explanation
Correct: B — రాగ్నార్ నర్క్సే
పేదరికపు విషవలయం భావన రాగ్నార్ నర్క్సే ఇచ్చారు: తక్కువ ఆదాయం → తక్కువ పొదుపు → తక్కువ పెట్టుబడి → తక్కువ ఉత్పాదకత → మళ్లీ తక్కువ ఆదాయం. నౌరోజీ సంపద తరలింపు, హక్ HDI, గినీ గుణకంతో ప్రసిద్ధులు.
బ్రిటిష్ కాలంలో సంపద తరలింపు (Drain of Wealth), చేతివృత్తుల పతనం చారిత్రక కారణాలు. జనాభా పెరుగుదల, నిరక్షరాస్యత సామాజిక కారణాలు; ద్రవ్యోల్బణం ఆర్థిక కారణం.
Correct: D — వ్యవసాయంపై అధిక ఆధారపడటం, తక్కువ ఉత్పాదకత
వ్యవసాయంపై అధిక ఆధారపడటం, తక్కువ ఉత్పాదకత ఆర్థిక కారణం. కుల వివక్ష సామాజిక కారణం, విదేశీ పాలన చారిత్రక కారణం, భూసంస్కరణల లోపం సంస్థాగత కారణం; కారణాలను రకాలవారీగా (చారిత్రక, ఆర్థిక, సామాజిక, సంస్థాగత) గుర్తుంచుకోవాలి.
పంజాబ్, హిమాచల్ ప్రదేశ్, కేరళలో పేదరికం తక్కువ; ఒడిశా, బిహార్, జార్ఖండ్, మధ్యప్రదేశ్ వంటి రాష్ట్రాల్లో ఎక్కువ. మిగతా ఎంపికలు అధిక పేదరికం గల రాష్ట్రాల జాబితాలు.
ఖర్చుతో కూడిన సామాజిక ఆచారాలు (వివాహాలు, వరకట్నం) పేదరికాన్ని ఎలా పెంచుతాయి?
A. ఆదాయం పెంచడం ద్వారా
B. పొదుపు పెంచడం ద్వారా
C. అప్పుల భారం పెంచడం ద్వారా
D. ఉద్యోగాలు కల్పించడం ద్వారా
Answer & explanation
Correct: C — అప్పుల భారం పెంచడం ద్వారా
వివాహాలు, వరకట్నం వంటి ఖర్చుతో కూడిన ఆచారాల కోసం కుటుంబాలు అప్పులు చేయడం వల్ల అప్పుల భారం పెరిగి పేదరికం కొనసాగుతుంది. ఇవి ఆదాయం, పొదుపు పెంచవు, ఉద్యోగాలు కల్పించవు.
పేదరికపు విషవలయంలో తక్కువ పొదుపు తర్వాత వచ్చే దశ ఏది?
A. తక్కువ ఆదాయం
B. తక్కువ ఉత్పాదకత
C. ఎక్కువ ఆదాయం
D. తక్కువ పెట్టుబడి
Answer & explanation
Correct: D — తక్కువ పెట్టుబడి
విషవలయం క్రమం: తక్కువ ఆదాయం → తక్కువ పొదుపు → తక్కువ పెట్టుబడి → తక్కువ ఉత్పాదకత → మళ్లీ తక్కువ ఆదాయం. కాబట్టి తక్కువ పొదుపు తర్వాత తక్కువ పెట్టుబడి వస్తుంది, ఉత్పాదకత దాని తర్వాతి దశ.
నిరుద్యోగం, అసంఘటిత రంగంలో తక్కువ వేతనాలు, భూమి పంపిణీ అసమానతలు పేదరికానికి కారణాలు. అధిక వ్యవసాయ ఉత్పాదకత రైతుల ఆదాయాన్ని పెంచి పేదరికాన్ని తగ్గిస్తుంది, కాబట్టి అది కారణం కాదు.
కింది కారణాలను వాటి రకాలతో జతపరచండి.
ఎ. భూసంస్కరణల అమలులో లోపాలు బి. ద్రవ్యోల్బణం సి. కుల వివక్ష డి. చేతివృత్తుల పతనం
1. సంస్థాగత 2. ఆర్థిక 3. సామాజిక 4. చారిత్రక
A. ఎ-2, బి-1, సి-3, డి-4
B. ఎ-1, బి-3, సి-2, డి-4
C. ఎ-1, బి-2, సి-3, డి-4
D. ఎ-4, బి-2, సి-3, డి-1
Answer & explanation
Correct: C — ఎ-1, బి-2, సి-3, డి-4
భూసంస్కరణల లోపాలు సంస్థాగత కారణం (1), ద్రవ్యోల్బణం ఆర్థిక కారణం (2), కుల వివక్ష సామాజిక కారణం (3), చేతివృత్తుల పతనం బ్రిటిష్ కాలం నాటి చారిత్రక కారణం (4). మిగతా ఎంపికల్లో రకాలు తారుమారయ్యాయి.
కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. ఒడిశా, బిహార్, జార్ఖండ్, మధ్యప్రదేశ్లో పేదరికం ఎక్కువ.
2. పేదరికపు విషవలయం భావన రాగ్నార్ నర్క్సేది.
3. వ్యవసాయ వాణిజ్యీకరణ, భూమి శిస్తు భారం ఆర్థిక కారణాలుగా పేర్కొనబడ్డాయి.
సరైనవి ఏవి?
A. 2 మరియు 3 మాత్రమే
B. 1 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1, 2, 3 అన్నీ
D. 1 మరియు 2 మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: D — 1 మరియు 2 మాత్రమే
ప్రాంతీయ అసమానతలు, నర్క్సే విషవలయం ప్రకటనలు సరైనవి. వ్యవసాయ వాణిజ్యీకరణ, భూమి శిస్తు భారం చారిత్రక కారణాల కింద పేర్కొన్నారు, ఆర్థిక కారణాల కింద కాదు; కాబట్టి ప్రకటన 3 తప్పు.