బాల కార్మిక వ్యవస్థ – అర్థం, కారణాలు, విస్తృతి (Child Labour – Meaning and Causes)

Correct: A — జూన్ 12

ప్రపంచ బాల కార్మిక వ్యతిరేక దినం జూన్ 12; దీన్ని ILO ఆధ్వర్యంలో జరుపుతారు. నవంబర్ 14 భారతదేశంలో బాలల దినోత్సవం (నెహ్రూ జన్మదినం), జనవరి 24 జాతీయ బాలికా దినోత్సవం, నవంబర్ 20 సార్వత్రిక బాలల దినోత్సవం. తేదీలను కలిపి గుర్తుంచుకోవడం పరీక్షలో ఉపయోగపడుతుంది.

Correct: B — 1.01 కోట్లు (10.1 మిలియన్లు)

2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 5–14 ఏళ్ల బాల కార్మికులు సుమారు 1.01 కోట్లు (10.1 మిలియన్లు). 10 లక్షలు లేదా 5 కోట్లు వంటి సంఖ్యలు వాస్తవానికి చాలా దూరంగా ఉన్నాయి. ఈ సంఖ్య జనాభా లెక్కల (Census) ఆధారంగా చెప్పేది కాబట్టి సంవత్సరంతో కలిపి గుర్తుపెట్టుకోవాలి.

Correct: C — పేదరికం

కుటుంబ ఆదాయం చాలకపోవడంతో పిల్లలు పనికి వెళ్లాల్సి రావడం వల్ల పేదరికమే బాల కార్మికులకు ప్రధాన కారణమని గురుపాదస్వామి కమిటీ కూడా చెప్పింది. విద్యా సౌకర్యాలు ఎక్కువగా ఉంటే, వేతనాలు ఎక్కువగా ఉంటే బాల కార్మికులు తగ్గుతారు గాని పెరగరు, కాబట్టి అవి కారణాలు కావు.

Correct: A — ప్రమాదకర పనుల్లో నిషేధం, ఇతర పనుల్లో నియంత్రణ

గురుపాదస్వామి కమిటీ పేదరికమే ప్రధాన కారణమని గుర్తించి, ప్రమాదకర పనుల్లో బాలలను నిషేధించాలని, ఇతర పనుల్లో పని పరిస్థితులను నియంత్రించాలని సూచించింది. పేదరికం ఉన్నప్పుడు అన్ని పనులపై ఒకేసారి నిషేధం వాస్తవికం కాదన్న ఆలోచన ఈ సూచన వెనుక ఉంది.

Correct: B — బాణసంచా (ఫైర్‌వర్క్స్)

శివకాశి బాణసంచా, అగ్గిపెట్టెల తయారీకి ప్రసిద్ధి; ఇక్కడ బాలల వినియోగం ఎక్కువగా ఉండటంతో ఎం.సి. మెహతా vs తమిళనాడు (1996) కేసులో సుప్రీంకోర్టు మార్గదర్శకాలు ఇచ్చింది. ఉక్కు, సిమెంట్, సాఫ్ట్‌వేర్ రంగాలు శివకాశి గుర్తింపు కాదు.

Correct: C — బాల్యం, సామర్థ్యం, గౌరవాన్ని హరించి శారీరక, మానసిక అభివృద్ధికి హాని చేసే పని

ILO నిర్వచనంలో ముఖ్యం పిల్లల బాల్యాన్ని, విద్యను, ఆరోగ్యాన్ని దెబ్బతీయడం. ఇంట్లో చిన్న సహాయం లేదా ఆటలు బాల కార్మికం కాదు, ఎందుకంటే అవి అభివృద్ధికి హాని చేయవు. 18 ఏళ్లు దాటినవారు పిల్లలు కాదు కాబట్టి ఆ ఎంపిక తప్పు.

Correct: A — అందుబాటులో ఉన్న పుష్కలమైన పాఠశాలలు

పాఠశాలల కొరత బాల కార్మికతకు కారణం; కాబట్టి పుష్కలమైన పాఠశాలలు కారణం కావు, అవి పిల్లలను బడిలో ఉంచి సమస్యను తగ్గిస్తాయి. నిరక్షరాస్యత, చట్ట అమలు లోపాలు, చౌకగా దొరికే పిల్లల శ్రమను యజమానులు కోరుకోవడం ఇవన్నీ నోట్స్‌లో చెప్పిన కారణాలు.

Correct: B — 1 మరియు 2 మాత్రమే

ఉత్తరప్రదేశ్, బిహార్ సంఖ్యాపరంగా ముందున్నాయి (ప్రకటన 1 సరైనది) మరియు గురుపాదస్వామి కమిటీ 1979 నాటిది (ప్రకటన 2 సరైనది). ప్రపంచ బాల కార్మిక వ్యతిరేక దినం జూన్ 12; నవంబర్ 14 భారత బాలల దినోత్సవం కాబట్టి ప్రకటన 3 తప్పు.

Correct: C — సాఫ్ట్‌వేర్ ఎగుమతులు

బీడీలు, ఇటుక బట్టీలు, అగ్గిపెట్టెలు, బాణసంచా, తివాచీలు, హోటళ్లు, గృహ కార్మికం వంటి అసంఘటిత, తక్కువ నైపుణ్య రంగాల్లో బాల కార్మికులు కనిపిస్తారు. సాఫ్ట్‌వేర్ ఎగుమతులు నైపుణ్యం, విద్య అవసరమైన రంగం కాబట్టి ఇది బాల కార్మిక రంగంగా చెప్పరు.