బాల కార్మికులు & బాలల హక్కులు (Child Rights) · Practice MCQs

Correct: A — జూన్ 12

ప్రపంచ బాల కార్మిక వ్యతిరేక దినం జూన్ 12; దీన్ని ILO ఆధ్వర్యంలో జరుపుతారు. నవంబర్ 14 భారతదేశంలో బాలల దినోత్సవం (నెహ్రూ జన్మదినం), జనవరి 24 జాతీయ బాలికా దినోత్సవం, నవంబర్ 20 సార్వత్రిక బాలల దినోత్సవం. తేదీలను కలిపి గుర్తుంచుకోవడం పరీక్షలో ఉపయోగపడుతుంది.

Correct: B — 1.01 కోట్లు (10.1 మిలియన్లు)

2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 5–14 ఏళ్ల బాల కార్మికులు సుమారు 1.01 కోట్లు (10.1 మిలియన్లు). 10 లక్షలు లేదా 5 కోట్లు వంటి సంఖ్యలు వాస్తవానికి చాలా దూరంగా ఉన్నాయి. ఈ సంఖ్య జనాభా లెక్కల (Census) ఆధారంగా చెప్పేది కాబట్టి సంవత్సరంతో కలిపి గుర్తుపెట్టుకోవాలి.

Correct: C — పేదరికం

కుటుంబ ఆదాయం చాలకపోవడంతో పిల్లలు పనికి వెళ్లాల్సి రావడం వల్ల పేదరికమే బాల కార్మికులకు ప్రధాన కారణమని గురుపాదస్వామి కమిటీ కూడా చెప్పింది. విద్యా సౌకర్యాలు ఎక్కువగా ఉంటే, వేతనాలు ఎక్కువగా ఉంటే బాల కార్మికులు తగ్గుతారు గాని పెరగరు, కాబట్టి అవి కారణాలు కావు.

Correct: D — ఆర్టికల్ 24

ఆర్టికల్ 24 ప్రకారం 14 ఏళ్ల లోపు పిల్లలను ఫ్యాక్టరీలు, గనులు, ఇతర ప్రమాదకర ఉద్యోగాల్లో నియమించకూడదు. ఆర్టికల్ 21ఎ విద్యా హక్కు, ఆర్టికల్ 23 అక్రమ రవాణా, వెట్టిచాకిరీ నిషేధం, ఆర్టికల్ 45 చిన్నపిల్లల సంరక్షణకు సంబంధించినవి.

Correct: A — ఆర్టికల్ 21ఎ

ఆర్టికల్ 21ఎ 6–14 ఏళ్ల పిల్లలకు ఉచిత, నిర్బంధ విద్యను ప్రాథమిక హక్కుగా ఇస్తుంది. ఆర్టికల్ 24 పని నిషేధానికి, ఆర్టికల్ 39(ఇ) పిల్లల దుర్వినియోగం నిరోధానికి (నిర్దేశిక సూత్రం), ఆర్టికల్ 15(3) పిల్లల కోసం ప్రత్యేక చట్టాలు చేయడానికి సంబంధించినవి.

Correct: B — 86వ సవరణ, 2002

ఆర్టికల్ 21ఎ 86వ రాజ్యాంగ సవరణ, 2002 ద్వారా చేరింది. 42వ సవరణ మినీ రాజ్యాంగంగా పేరొందినది, 44వ సవరణ ఆస్తి హక్కును ప్రాథమిక హక్కుల నుండి తొలగించింది, 73వ సవరణ పంచాయతీరాజ్‌కు సంబంధించినది. కాబట్టి విద్యా హక్కుకు 86వ సవరణే సరైనది.

Correct: C — 2012

POCSO (Protection of Children from Sexual Offences) చట్టం 2012లో వచ్చింది; ఇది లైంగిక నేరాల నుండి బాలలను రక్షిస్తుంది. 2006 బాల్య వివాహ నిషేధ చట్టం, 2009 విద్యా హక్కు చట్టం, 2015 బాలల న్యాయ చట్టం సంవత్సరాలు. ఈ సంవత్సరాలను చట్టాలతో కలిపి గుర్తుపెట్టుకోవాలి.

Correct: D — 1986

బాల కార్మిక (నిషేధం, నియంత్రణ) చట్టం 1986లో వచ్చింది; ప్రమాదకర వృత్తుల్లో 14 ఏళ్ల లోపు వారిని నిషేధించింది. 1948 ఫ్యాక్టరీల చట్టం, 1976 వెట్టిచాకిరీ నిర్మూలన చట్టం, 2016 అనేది ఈ చట్టానికి సవరణ చేసిన సంవత్సరం.

Correct: A — 18 ఏళ్ల లోపు వారందరూ

POCSO చట్టంలో 18 ఏళ్ల లోపు ప్రతి ఒక్కరూ బాలలుగా పరిగణింపబడతారు. 14 ఏళ్లు బాల కార్మిక చట్టంలో పని నిషేధ వయసు, 21 ఏళ్లు బాల్య వివాహాల్లో వరుని కనీస వయసు; వాటిని POCSO నిర్వచనంతో కలపకూడదు.

Correct: B — 1098

చైల్డ్‌లైన్ నంబర్ 1098; ఇది బాలల కోసం 24 గంటల ఉచిత అత్యవసర సేవ. 1996లో ముంబైలో ప్రారంభమై దేశమంతా విస్తరించింది. 100 పోలీసు, 108 అంబులెన్స్ సాధారణ నంబర్లు; 181 మహిళల హెల్ప్‌లైన్‌గా ప్రసిద్ధి.