రాజ్యాంగ సవరణ విధానం & మౌలిక స్వరూపం (Amendment & Basic Structure) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for రాజ్యాంగ సవరణ విధానం & మౌలిక స్వరూపం (Amendment & Basic Structure) (హక్కులు, ఆదేశిక సూత్రాలు & విధులు (Rights, DPSP & Duties)). Tap an option to check instantly · page 3 of 6.
Q21Moderate
రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లు విషయంలో సరైనది ఏది?
A. పార్లమెంటులో ఏ సభలోనైనా, మంత్రి లేదా ప్రైవేటు సభ్యుడు ప్రవేశపెట్టవచ్చు; రాష్ట్రపతి ముందస్తు అనుమతి అవసరం లేదు
B. లోక్సభలో మాత్రమే మంత్రి ప్రవేశపెట్టాలి
C. రాష్ట్ర శాసనసభల్లో ప్రవేశపెట్టవచ్చు
D. రాష్ట్రపతి ముందస్తు అనుమతి తప్పనిసరి
Answer & explanation
Correct: A — పార్లమెంటులో ఏ సభలోనైనా, మంత్రి లేదా ప్రైవేటు సభ్యుడు ప్రవేశపెట్టవచ్చు; రాష్ట్రపతి ముందస్తు అనుమతి అవసరం లేదు
సవరణ బిల్లును పార్లమెంటులో ఏ సభలోనైనా మంత్రి లేదా ప్రైవేటు సభ్యుడు ప్రవేశపెట్టవచ్చు; రాష్ట్రపతి ముందస్తు అనుమతి అవసరం లేదు, రాష్ట్ర శాసనసభల్లో ప్రవేశపెట్టలేరు.
రెండు సభల మధ్య సవరణ బిల్లుపై విభేదం వస్తే ఏమవుతుంది?
A. ఆర్టికల్ 108 ప్రకారం ఉమ్మడి సమావేశం
B. రాష్ట్రపతి నిర్ణయిస్తారు
C. ఉమ్మడి సమావేశం లేదు; బిల్లు వీగిపోతుంది
D. లోక్సభ నిర్ణయమే అంతిమం
Answer & explanation
Correct: C — ఉమ్మడి సమావేశం లేదు; బిల్లు వీగిపోతుంది
రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లుపై రెండు సభల మధ్య విభేదం వస్తే ఆర్టికల్ 108 ఉమ్మడి సమావేశం వర్తించదు; బిల్లు వీగిపోతుంది. సరైన ఎంపిక: «ఉమ్మడి సమావేశం లేదు; బిల్లు వీగిపోతుంది». మిగతా ఎంపికలను ఈ అంశంలోని వాస్తవాలతో పోల్చి చూసుకోండి; ఇదే అంశంపై ఎంపికలను మార్చి పరీక్షల్లో తరచూ ప్రశ్నలు అడుగుతారు.
సగం రాష్ట్రాల శాసనసభల ఆమోదం అవసరమయ్యే సవరణ అంశం ఏది?
A. ప్రాథమిక హక్కులు
B. రాష్ట్రపతి ఎన్నిక విధానం (ఆర్టికల్స్ 54, 55)
C. ఆదేశిక సూత్రాలు
D. కొత్త రాష్ట్రాల ఏర్పాటు
Answer & explanation
Correct: B — రాష్ట్రపతి ఎన్నిక విధానం (ఆర్టికల్స్ 54, 55)
రాష్ట్రపతి ఎన్నిక విధానం, సుప్రీంకోర్టు-హైకోర్టులు, శాసనాధికారాల పంపిణీ, ఏడో షెడ్యూల్, పార్లమెంటులో రాష్ట్రాల ప్రాతినిధ్యం, ఆర్టికల్ 368 సవరణకు సగం రాష్ట్రాల ఆమోదం కావాలి. ప్రాథమిక హక్కులు, ఆదేశిక సూత్రాలకు ప్రత్యేక మెజారిటీ చాలు.
ఆర్టికల్ 368 పరిధిలోకి రాకుండా సాధారణ మెజారిటీతో జరిగేది ఏది?
A. ప్రాథమిక హక్కుల సవరణ
B. సుప్రీంకోర్టు అధికారాల సవరణ
C. రాష్ట్రపతి ఎన్నిక సవరణ
D. రాష్ట్ర శాసన మండళ్ల ఏర్పాటు/రద్దు (ఆర్టికల్ 169)
Answer & explanation
Correct: D — రాష్ట్ర శాసన మండళ్ల ఏర్పాటు/రద్దు (ఆర్టికల్ 169)
ఆర్టికల్ 169 ప్రకారం శాసన మండళ్ల ఏర్పాటు/రద్దు, పౌరసత్వం, పార్లమెంటు కోరం, జీతభత్యాలు, 5, 6 షెడ్యూళ్లు వంటివి పార్లమెంటు సాధారణ మెజారిటీతో జరుగుతాయి; ఇవి ఆర్టికల్ 368 పరిధిలోకి రావు.
A. ప్రత్యేక మెజారిటీ మాత్రమే (రాష్ట్రాల ఆమోదం అవసరం లేదు)
B. సాధారణ మెజారిటీ
C. ప్రత్యేక మెజారిటీ + సగం రాష్ట్రాల ఆమోదం
D. 3/4 రాష్ట్రాల ఆమోదం
Answer & explanation
Correct: A — ప్రత్యేక మెజారిటీ మాత్రమే (రాష్ట్రాల ఆమోదం అవసరం లేదు)
ప్రాథమిక హక్కులు, ఆదేశిక సూత్రాల సవరణ పార్లమెంటు ప్రత్యేక మెజారిటీతో జరుగుతుంది; రాష్ట్రాల ఆమోదం అవసరం లేదు. సరైన ఎంపిక: «ప్రత్యేక మెజారిటీ మాత్రమే (రాష్ట్రాల ఆమోదం అవసరం లేదు)». మిగతా ఎంపికలను ఈ అంశంలోని వాస్తవాలతో పోల్చి చూసుకోండి; ఇదే అంశంపై ఎంపికలను మార్చి పరీక్షల్లో తరచూ ప్రశ్నలు అడుగుతారు.
విమర్శలు: సవరణకు ప్రత్యేక సంస్థ (రాజ్యాంగ సభ) లేదు; పార్లమెంటే సవరిస్తుంది. కాబట్టి "ప్రత్యేక రాజ్యాంగ సభ ఉంది" తప్పు ప్రకటన. సరైన ఎంపిక: «సవరణకు ప్రత్యేక రాజ్యాంగ సభ ఉంది». మిగతా ఎంపికలను ఈ అంశంలోని వాస్తవాలతో పోల్చి చూసుకోండి; ఇదే అంశంపై ఎంపికలను మార్చి పరీక్షల్లో తరచూ ప్రశ్నలు అడుగుతారు.
రాజ్యాంగ సవరణల సంఖ్య పోలికగా నోట్స్లో ఉదహరించిన దేశం ఏది?
A. బ్రిటన్
B. అమెరికా (27 సవరణలు)
C. ఆస్ట్రేలియా
D. కెనడా
Answer & explanation
Correct: B — అమెరికా (27 సవరణలు)
నోట్స్ ప్రకారం అమెరికా రాజ్యాంగంలో 230 ఏళ్లకు పైగా కాలంలో 27 సవరణలే జరిగాయి; భారత్లో 75 ఏళ్లలోనే 100కు పైగా సవరణలు జరిగాయి. సరైన ఎంపిక: «అమెరికా (27 సవరణలు)». మిగతా ఎంపికలను ఈ అంశంలోని వాస్తవాలతో పోల్చి చూసుకోండి; ఇదే అంశంపై ఎంపికలను మార్చి పరీక్షల్లో తరచూ ప్రశ్నలు అడుగుతారు.
D. 11 మంది జడ్జిలు; ప్రధాన న్యాయమూర్తి కె. సుబ్బారావు; 6:5; ప్రాథమిక హక్కులు మార్చలేనివి
Answer & explanation
Correct: D — 11 మంది జడ్జిలు; ప్రధాన న్యాయమూర్తి కె. సుబ్బారావు; 6:5; ప్రాథమిక హక్కులు మార్చలేనివి
గోలక్నాథ్ కేసు (1967) లో 11 మంది జడ్జిల ధర్మాసనం, ప్రధాన న్యాయమూర్తి కె. సుబ్బారావు, 6:5 మెజారిటీ; ప్రాథమిక హక్కులు మార్చలేనివని తీర్పు. 13 మంది, 7:6 కేశవానంద కేసుకు చెందినవి.
గోలక్నాథ్ కేసులోని ‘భవిష్య రద్దు (Prospective Overruling)’ అంటే ఏమిటి?
A. తీర్పు భవిష్యత్తుకు మాత్రమే; అంతకుముందు సవరణలు చెల్లుతాయి
B. తీర్పు గతానికి వర్తిస్తుంది
C. సవరణలన్నీ రద్దవుతాయి
D. తీర్పు అమలు కాదు
Answer & explanation
Correct: A — తీర్పు భవిష్యత్తుకు మాత్రమే; అంతకుముందు సవరణలు చెల్లుతాయి
‘భవిష్య రద్దు’ ప్రకారం గోలక్నాథ్ తీర్పు భవిష్యత్తుకు మాత్రమే వర్తిస్తుంది; అంతకుముందు చేసిన సవరణలు చెల్లుబాటు అవుతాయి. సరైన ఎంపిక: «తీర్పు భవిష్యత్తుకు మాత్రమే; అంతకుముందు సవరణలు చెల్లుతాయి». మిగతా ఎంపికలను ఈ అంశంలోని వాస్తవాలతో పోల్చి చూసుకోండి; ఇదే అంశంపై ఎంపికలను మార్చి పరీక్షల్లో తరచూ ప్రశ్నలు అడుగుతారు.
సజ్జన్ సింగ్ కేసు (1965) లో కోర్టు ఏ సవరణను సమర్థించింది?
A. 1వ సవరణ (1951)
B. 24వ సవరణ (1971)
C. 17వ సవరణ (1964)
D. 42వ సవరణ (1976)
Answer & explanation
Correct: C — 17వ సవరణ (1964)
సజ్జన్ సింగ్ కేసు (1965) లో 17వ సవరణ (1964) ను సవాలు చేయగా, శంకరీ ప్రసాద్ తీర్పునే మళ్లీ సమర్థించారు. శంకరీ ప్రసాద్ కేసు 1వ సవరణకు సంబంధించినది. సరైన ఎంపిక: «17వ సవరణ (1964)». మిగతా ఎంపికలను ఈ అంశంలోని వాస్తవాలతో పోల్చి చూసుకోండి; ఇదే అంశంపై ఎంపికలను మార్చి పరీక్షల్లో తరచూ ప్రశ్నలు అడుగుతారు.