సవరణ అధికారంపై తొలి కేసులు – శంకరీ ప్రసాద్ నుండి గోలక్నాథ్ వరకు (Shankari Prasad, Sajjan Singh, Golaknath)
Free practice MCQs with answers and explanations for సవరణ అధికారంపై తొలి కేసులు – శంకరీ ప్రసాద్ నుండి గోలక్నాథ్ వరకు (Shankari Prasad, Sajjan Singh, Golaknath) in రాజ్యాంగ సవరణ విధానం & మౌలిక స్వరూపం (Amendment & Basic Structure). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
ప్రాథమిక హక్కులను సవరించవచ్చని తొలిసారి తీర్పు ఇచ్చిన కేసు ఏది?
A. శంకరీ ప్రసాద్ కేసు (1951)
B. గోలక్నాథ్ కేసు (1967)
C. కేశవానంద భారతి (1973)
D. మినర్వా మిల్స్ (1980)
Answer & explanation
Correct: A — శంకరీ ప్రసాద్ కేసు (1951)
శంకరీ ప్రసాద్ కేసు (1951) లో 1వ సవరణ రాజ్యాంగబద్ధతను సమర్థిస్తూ, ఆర్టికల్ 368 కింద పార్లమెంటు ప్రాథమిక హక్కులతో సహా ఏ భాగాన్నైనా సవరించవచ్చని కోర్టు చెప్పింది.
గోలక్నాథ్ కేసు 1967లో వచ్చింది; ప్రాథమిక హక్కులు అతీతమైనవి, పార్లమెంటు వాటిని తగ్గించరాదు అని 6:5 తో తీర్పు చెప్పింది. సరైన ఎంపిక: «1967». మిగతా ఎంపికలను ఈ అంశంలోని వాస్తవాలతో పోల్చి చూసుకోండి; ఇదే అంశంపై ఎంపికలను మార్చి పరీక్షల్లో తరచూ ప్రశ్నలు అడుగుతారు.
గోలక్నాథ్ కేసు తీర్పుకు ప్రతిస్పందనగా పార్లమెంటు చేసిన సవరణ ఏది?
A. 42వ సవరణ (1976)
B. 24వ సవరణ (1971)
C. 44వ సవరణ (1978)
D. 1వ సవరణ (1951)
Answer & explanation
Correct: B — 24వ సవరణ (1971)
గోలక్నాథ్ తీర్పుకు ప్రతిస్పందనగా 24వ సవరణ (1971) ఆర్టికల్ 13(4), 368(3) చేర్చింది; ప్రాథమిక హక్కులతో సహా ఏ భాగాన్నైనా సవరించే అధికారం పార్లమెంటుకు ఉందని స్పష్టం చేసింది.
D. 11 మంది జడ్జిలు; ప్రధాన న్యాయమూర్తి కె. సుబ్బారావు; 6:5; ప్రాథమిక హక్కులు మార్చలేనివి
Answer & explanation
Correct: D — 11 మంది జడ్జిలు; ప్రధాన న్యాయమూర్తి కె. సుబ్బారావు; 6:5; ప్రాథమిక హక్కులు మార్చలేనివి
గోలక్నాథ్ కేసు (1967) లో 11 మంది జడ్జిల ధర్మాసనం, ప్రధాన న్యాయమూర్తి కె. సుబ్బారావు, 6:5 మెజారిటీ; ప్రాథమిక హక్కులు మార్చలేనివని తీర్పు. 13 మంది, 7:6 కేశవానంద కేసుకు చెందినవి.
గోలక్నాథ్ కేసులోని ‘భవిష్య రద్దు (Prospective Overruling)’ అంటే ఏమిటి?
A. తీర్పు భవిష్యత్తుకు మాత్రమే; అంతకుముందు సవరణలు చెల్లుతాయి
B. తీర్పు గతానికి వర్తిస్తుంది
C. సవరణలన్నీ రద్దవుతాయి
D. తీర్పు అమలు కాదు
Answer & explanation
Correct: A — తీర్పు భవిష్యత్తుకు మాత్రమే; అంతకుముందు సవరణలు చెల్లుతాయి
‘భవిష్య రద్దు’ ప్రకారం గోలక్నాథ్ తీర్పు భవిష్యత్తుకు మాత్రమే వర్తిస్తుంది; అంతకుముందు చేసిన సవరణలు చెల్లుబాటు అవుతాయి. సరైన ఎంపిక: «తీర్పు భవిష్యత్తుకు మాత్రమే; అంతకుముందు సవరణలు చెల్లుతాయి». మిగతా ఎంపికలను ఈ అంశంలోని వాస్తవాలతో పోల్చి చూసుకోండి; ఇదే అంశంపై ఎంపికలను మార్చి పరీక్షల్లో తరచూ ప్రశ్నలు అడుగుతారు.
సజ్జన్ సింగ్ కేసు (1965) లో కోర్టు ఏ సవరణను సమర్థించింది?
A. 1వ సవరణ (1951)
B. 24వ సవరణ (1971)
C. 17వ సవరణ (1964)
D. 42వ సవరణ (1976)
Answer & explanation
Correct: C — 17వ సవరణ (1964)
సజ్జన్ సింగ్ కేసు (1965) లో 17వ సవరణ (1964) ను సవాలు చేయగా, శంకరీ ప్రసాద్ తీర్పునే మళ్లీ సమర్థించారు. శంకరీ ప్రసాద్ కేసు 1వ సవరణకు సంబంధించినది. సరైన ఎంపిక: «17వ సవరణ (1964)». మిగతా ఎంపికలను ఈ అంశంలోని వాస్తవాలతో పోల్చి చూసుకోండి; ఇదే అంశంపై ఎంపికలను మార్చి పరీక్షల్లో తరచూ ప్రశ్నలు అడుగుతారు.
కింది కేసులను కాలక్రమంలో అమర్చండి: (a) గోలక్నాథ్ (b) శంకరీ ప్రసాద్ (c) కేశవానంద భారతి (d) సజ్జన్ సింగ్
A. (b), (a), (d), (c)
B. (d), (b), (a), (c)
C. (b), (d), (c), (a)
D. (b), (d), (a), (c)
Answer & explanation
Correct: D — (b), (d), (a), (c)
శంకరీ ప్రసాద్ (1951), సజ్జన్ సింగ్ (1965), గోలక్నాథ్ (1967), కేశవానంద భారతి (1973). క్రమం (b), (d), (a), (c). సరైన ఎంపిక: «(b), (d), (a), (c)». మిగతా ఎంపికలను ఈ అంశంలోని వాస్తవాలతో పోల్చి చూసుకోండి; ఇదే అంశంపై ఎంపికలను మార్చి పరీక్షల్లో తరచూ ప్రశ్నలు అడుగుతారు.
A. ఆర్టికల్ 13 లోని ‘చట్టం’ లో సవరణలు కూడా చేరతాయని స్పష్టం చేసింది
B. ఆర్టికల్ 13(4), 368(3) చేర్చింది
C. సవరణ బిల్లుకు రాష్ట్రపతి ఆమోదం తప్పనిసరి చేసింది
D. ప్రాథమిక హక్కులతో సహా ఏ భాగాన్నైనా సవరించే అధికారం పార్లమెంటుకు ఉందని ప్రకటించింది
Answer & explanation
Correct: A — ఆర్టికల్ 13 లోని ‘చట్టం’ లో సవరణలు కూడా చేరతాయని స్పష్టం చేసింది
24వ సవరణ రాజ్యాంగ సవరణలు ఆర్టికల్ 13 లోని ‘చట్టం’ కాదని స్పష్టం చేసింది; కాబట్టి "చేరతాయి" అనేది తప్పు. గోలక్నాథ్ తీర్పు ప్రకారం సవరణ కూడా ఆర్టికల్ 13 ప్రకారం చట్టమే.