లోక్సభ స్పీకర్ అధికారాలు & విధులు (Powers and Functions of Speaker)
Free practice MCQs with answers and explanations for లోక్సభ స్పీకర్ అధికారాలు & విధులు (Powers and Functions of Speaker) in స్పీకర్ & సభాధ్యక్షులు (Speaker & Presiding Officers). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
స్పీకర్ ఎప్పుడు నిర్ణాయక ఓటు (Casting Vote) వేస్తారు?
A. ప్రతి ఓటింగ్లో
B. ఎప్పుడూ వేయరు
C. ప్రతిపక్షం కోరినప్పుడు
D. ఓట్లు సమానమైనప్పుడు మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: D — ఓట్లు సమానమైనప్పుడు మాత్రమే
ప్రకరణ 100 ప్రకారం స్పీకర్ మొదటి సందర్భంలో ఓటు వేయరు; ఓట్లు సమానమైనప్పుడు మాత్రమే నిర్ణాయక ఓటు (Casting Vote) వేస్తారు. సరైన ఎంపిక: «ఓట్లు సమానమైనప్పుడు మాత్రమే». మిగతా ఎంపికలను ఈ అంశంలోని వాస్తవాలతో పోల్చి చూసుకోండి; ఇదే అంశంపై ఎంపికలను మార్చి పరీక్షల్లో తరచూ ప్రశ్నలు అడుగుతారు.
లోక్సభ సభ్యుల ఫిరాయింపు అనర్హతను (పదో షెడ్యూల్) ఎవరు నిర్ణయిస్తారు?
A. స్పీకర్
B. రాష్ట్రపతి
C. సుప్రీంకోర్టు
D. ఎన్నికల సంఘం
Answer & explanation
Correct: A — స్పీకర్
పదో షెడ్యూల్ కింద లోక్సభ సభ్యుల ఫిరాయింపు అనర్హతను స్పీకర్ నిర్ణయిస్తారు. ఈ నిర్ణయం న్యాయ సమీక్షకు లోబడి ఉంటుంది. సరైన ఎంపిక: «స్పీకర్». మిగతా ఎంపికలను ఈ అంశంలోని వాస్తవాలతో పోల్చి చూసుకోండి; ఇదే అంశంపై ఎంపికలను మార్చి పరీక్షల్లో తరచూ ప్రశ్నలు అడుగుతారు.
లోక్సభ సచివాలయం (Lok Sabha Secretariat) స్పీకర్ నియంత్రణలో ఉంటుంది. భారత పార్లమెంటరీ గ్రూప్కు కూడా స్పీకర్ పదవిరీత్యా అధ్యక్షుడు. సరైన ఎంపిక: «స్పీకర్». మిగతా ఎంపికలను ఈ అంశంలోని వాస్తవాలతో పోల్చి చూసుకోండి; ఇదే అంశంపై ఎంపికలను మార్చి పరీక్షల్లో తరచూ ప్రశ్నలు అడుగుతారు.
Correct: D — కార్యకలాపాల సలహా కమిటీ మరియు నియమాల కమిటీ
కార్యకలాపాల సలహా కమిటీ, నియమాల కమిటీ, సాధారణ ప్రయోజనాల కమిటీలకు స్పీకరే ఛైర్మన్. PAC, అంచనాల సంఘం, COPU లకు స్పీకర్ ఛైర్మన్ను నియమిస్తారు, ఆయనే ఛైర్మన్ కాదు.
ఫిరాయింపు అనర్హత నిర్ణయం న్యాయ సమీక్షకు లోబడి ఉంటుందని ఏ కేసులో చెప్పారు?
A. కిహోటో హోలోహన్ కేసు (1992)
B. కేశవానంద భారతి కేసు (1973)
C. లిలీ థామస్ కేసు (2013)
D. ఆధార్ కేసు (2018)
Answer & explanation
Correct: A — కిహోటో హోలోహన్ కేసు (1992)
కిహోటో హోలోహన్ కేసు (1992) లో స్పీకర్ ఫిరాయింపు అనర్హత నిర్ణయం న్యాయ సమీక్షకు లోబడి ఉంటుందని సుప్రీంకోర్టు చెప్పింది. సరైన ఎంపిక: «కిహోటో హోలోహన్ కేసు (1992)». మిగతా ఎంపికలను ఈ అంశంలోని వాస్తవాలతో పోల్చి చూసుకోండి; ఇదే అంశంపై ఎంపికలను మార్చి పరీక్షల్లో తరచూ ప్రశ్నలు అడుగుతారు.
C. రాజ్యాంగం, సభా కార్యకలాపాల నియమాలు, పార్లమెంటరీ సంప్రదాయాలు
D. రాష్ట్రపతి ఉత్తర్వులు
Answer & explanation
Correct: C — రాజ్యాంగం, సభా కార్యకలాపాల నియమాలు, పార్లమెంటరీ సంప్రదాయాలు
స్పీకర్ అధికారాలు రాజ్యాంగం, లోక్సభ కార్యకలాపాల నియమాలు (Rules of Procedure), పార్లమెంటరీ సంప్రదాయాల నుండి వస్తాయి. సరైన ఎంపిక: «రాజ్యాంగం, సభా కార్యకలాపాల నియమాలు, పార్లమెంటరీ సంప్రదాయాలు». మిగతా ఎంపికలను ఈ అంశంలోని వాస్తవాలతో పోల్చి చూసుకోండి; ఇదే అంశంపై ఎంపికలను మార్చి పరీక్షల్లో తరచూ ప్రశ్నలు అడుగుతారు.
స్పీకర్ అధికారాలపై ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
(1) రాజ్యాంగం, నియమాలు, సంప్రదాయాలకు అంతిమ వ్యాఖ్యాత స్పీకరే.
(2) సభా నాయకుడి కోరికపై రహస్య సమావేశం అనుమతించవచ్చు.
(3) లోక్సభ కమిటీల ఛైర్మన్లందరినీ రాష్ట్రపతి నియమిస్తారు.
సరైనవి ఏవి?
A. (1), (3) మాత్రమే
B. (2), (3) మాత్రమే
C. (1), (2), (3)
D. (1), (2) మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: D — (1), (2) మాత్రమే
స్పీకర్ అంతిమ వ్యాఖ్యాత, సభా నాయకుడి కోరికపై రహస్య సమావేశం అనుమతించవచ్చు. లోక్సభ కమిటీల ఛైర్మన్లను స్పీకర్ నియమిస్తారు, రాష్ట్రపతి కాదు కాబట్టి (3) తప్పు.
కార్యకలాపాల సలహా కమిటీ, నియమాల కమిటీ, సాధారణ ప్రయోజనాల కమిటీకి స్పీకరే ఛైర్మన్. PAC ఛైర్మన్ను స్పీకర్ నియమిస్తారు (1967 నుండి ప్రతిపక్ష సభ్యుడు). సరైన ఎంపిక: «ప్రజా పద్దుల సంఘం (PAC)». మిగతా ఎంపికలను ఈ అంశంలోని వాస్తవాలతో పోల్చి చూసుకోండి; ఇదే అంశంపై ఎంపికలను మార్చి పరీక్షల్లో తరచూ ప్రశ్నలు అడుగుతారు.
A. ప్రతి ఓటింగ్లో ఓటు వేస్తారు; ఫిరాయింపు నిర్ణయం అంతిమం
B. ఎప్పుడూ ఓటు వేయరు; ఫిరాయింపు నిర్ణయం కోర్టుదే
C. మొదట ఓటు వేయరు; సమాన ఓట్లలో నిర్ణాయక ఓటు; ఫిరాయింపు నిర్ణయం న్యాయ సమీక్షకు లోబడి
D. సమాన ఓట్లలో ఓటు వేయరు; ఫిరాయింపు రాష్ట్రపతిదే
Answer & explanation
Correct: C — మొదట ఓటు వేయరు; సమాన ఓట్లలో నిర్ణాయక ఓటు; ఫిరాయింపు నిర్ణయం న్యాయ సమీక్షకు లోబడి
ప్రకరణ 100 ప్రకారం స్పీకర్ మొదట ఓటు వేయరు, సమాన ఓట్లలో నిర్ణాయక ఓటు వేస్తారు. ఫిరాయింపు అనర్హతపై నిర్ణయం కిహోటో హోలోహన్ (1992) ప్రకారం న్యాయ సమీక్షకు లోబడి ఉంటుంది.
B. భారత పార్లమెంటరీ గ్రూప్ అధ్యక్షుడు; శాసనసభల సభాధ్యక్షుల సమావేశ ఛైర్మన్
C. ఎన్నికల సంఘం ఛైర్మన్
D. ఆర్థిక సంఘం ఛైర్మన్
Answer & explanation
Correct: B — భారత పార్లమెంటరీ గ్రూప్ అధ్యక్షుడు; శాసనసభల సభాధ్యక్షుల సమావేశ ఛైర్మన్
స్పీకర్ భారత పార్లమెంటరీ గ్రూప్కు పదవిరీత్యా అధ్యక్షుడు, దేశంలోని శాసనసభల సభాధ్యక్షుల సమావేశానికి (Conference of Presiding Officers) ఛైర్మన్. సరైన ఎంపిక: «భారత పార్లమెంటరీ గ్రూప్ అధ్యక్షుడు; శాసనసభల సభాధ్యక్షుల సమావేశ ఛైర్మన్». మిగతా ఎంపికలను ఈ అంశంలోని వాస్తవాలతో పోల్చి చూసుకోండి; ఇదే అంశంపై ఎంపికలను మార్చి పరీక్షల్లో తరచూ ప్రశ్నలు అడుగుతారు.