పార్లమెంటులో బడ్జెట్ ప్రక్రియ (Budget in Parliament) · Practice MCQs

Correct: C — ప్రావిడెంట్ ఫండ్ చెల్లింపులు

ప్రావిడెంట్ ఫండ్ చెల్లింపులు ప్రజా ఖాతాకు చెందుతాయి (ప్రకరణ 266(2)); అవి సంఘటిత నిధిపై భారమైన వ్యయం కావు. కాగ్ జీతభత్యాలు, స్పీకర్ జీతభత్యాలు, ప్రభుత్వ రుణాల వడ్డీ — ఈ మూడూ నోట్స్‌లో చెప్పిన భారమైన వ్యయాలు. ఇవి ఓటింగ్‌కు రావు, కానీ చర్చించవచ్చు.

Correct: D — (1) మరియు (2) రెండూ సరైనవి

నోట్స్ ప్రకారం హైకోర్టు న్యాయమూర్తుల జీతాలు రాష్ట్ర సంఘటిత నిధి నుండి, పెన్షన్లు కేంద్ర సంఘటిత నిధిపై భారంగా ఉంటాయి. కాబట్టి (1), (2) రెండూ సరైనవి. సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తులతో గందరగోళం పడవద్దు: వారి జీతభత్యాలు, పెన్షన్లు రెండూ భారత సంఘటిత నిధిపై భారం.

Correct: A — ఆ పదవుల స్వతంత్రతను కాపాడటానికి; జీతం ఆపేస్తామనే ఒత్తిడి ఉండకుండా

భారమైన వ్యయం అనే ఏర్పాటు ఉద్దేశం ఆయా పదవుల (న్యాయమూర్తులు, కాగ్, రాష్ట్రపతి వంటివారి) స్వతంత్రతను కాపాడటం; ప్రభుత్వం లేదా పార్లమెంటు జీతం ఆపేస్తామని ఒత్తిడి చేయకుండా ఇది ఆపుతుంది. అవి తక్కువ ఖర్చులు కావు; రాజ్యసభకు డిమాండ్లపై ఓటు హక్కే లేదు; ఈ వ్యయాలు ప్రజా ఖాతా నుండి కాక సంఘటిత నిధిపైనే ఉంటాయి.

Correct: B — (1) మరియు (2) మాత్రమే

పన్ను ఆదాయాలు, ప్రభుత్వం తీసుకునే రుణాలు, ఇచ్చిన రుణాల తిరిగి చెల్లింపులు సంఘటిత నిధిలో జమ అవుతాయి, కాబట్టి (1), (2) సరైనవి. PF డిపాజిట్లు ప్రభుత్వానికి సొంతం కాని డబ్బు కాబట్టి ప్రజా ఖాతాలోకి వెళ్తాయి; అందువల్ల (3) తప్పు. సరైన కలయిక (1), (2) మాత్రమే.

Correct: C — A–2, B–3, C–1

సంఘటిత నిధి = ప్రకరణ 266(1) (A–2); ప్రజా ఖాతా = ప్రకరణ 266(2) (B–3); ఆగంతుక నిధి = ప్రకరణ 267 (C–1). సంఘటిత నిధి ఖర్చుకు పార్లమెంటు అనుమతి తప్పనిసరి, ప్రజా ఖాతాలో ప్రభుత్వం కేవలం ట్రస్టీ, ఆగంతుక నిధి రాష్ట్రపతి అధీనంలో అత్యవసర ఖర్చులకు. ఇతర ఎంపికల్లో 266(1), 266(2), 267 అంకెలు తప్పుగా కలిశాయి.

Correct: D — రాష్ట్రపతి ముందస్తు చెల్లింపులు చేసిన తర్వాత పార్లమెంటు ఆమోదం అవసరం లేదు

ముందస్తు చెల్లింపులు (Advances) చేసిన తర్వాత పార్లమెంటు ఆమోదం పొంది, ఆ మొత్తాన్ని సంఘటిత నిధి నుండి ఆగంతుక నిధికి తిరిగి జమ చేయాలి; కాబట్టి ‘ఆమోదం అవసరం లేదు’ అనే వాక్యం తప్పు. మిగిలిన వాక్యాలు సరైనవే: నిధి అనుకోని అత్యవసర ఖర్చుల కోసం, రాష్ట్రపతి అధీనంలో, ఆర్థిక కార్యదర్శి నిర్వహణలో ఉంటుంది.

Correct: A — ఆదాయపు పన్ను ఆదాయం

PF డిపాజిట్లు, చిన్న పొదుపు ఖాతాలు, న్యాయ డిపాజిట్లు — ఈ మూడూ ప్రజా ఖాతా (ప్రకరణ 266(2)) లో ఉండే, ప్రభుత్వానికి సొంతం కాని డబ్బుకు ఉదాహరణలు. ఆదాయపు పన్ను ఆదాయం మాత్రం ప్రభుత్వ సొంత ఆదాయం కాబట్టి భారత సంఘటిత నిధిలోకి వెళ్తుంది. అందువల్ల భిన్నమైనది ఆదాయపు పన్ను ఆదాయం.

Correct: B — (1), (2), (3) అన్నీ

నోట్స్ ప్రకారం ఆగంతుక నిధి మొత్తం 2021 నుండి ₹30,000 కోట్లు, అంతకుముందు ₹500 కోట్లు; ఆర్థిక కార్యదర్శి రాష్ట్రపతి తరఫున దీన్ని నిర్వహిస్తారు. కాబట్టి మూడూ సరైనవి. పార్లమెంటు ఆమోదం వచ్చే వరకు అత్యవసర ఖర్చుల కోసం వాడే ఈ నిధి భారత ఆగంతుక నిధి చట్టం, 1950 కింద ఏర్పడింది.

Correct: C — (1), (2), (3) అన్నీ

మూడు వాక్యాలూ సరైనవే. రైల్వే బడ్జెట్ 1924లో ఆక్‌వర్త్ కమిటీ సిఫార్సుతో వేరయ్యింది; బడ్జెట్ ప్రవేశపెట్టిన మొదటి మహిళ ఇందిరాగాంధీ (1970, ప్రధానిగా ఆర్థిక శాఖ నిర్వహిస్తూ); పూర్తికాల మొదటి మహిళా ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్. ‘మొదటి మహిళ’ అంశంలో ఇందిరాగాంధీ, నిర్మలా సీతారామన్ ఇద్దరూ వేర్వేరు అర్థాల్లో మొదటివారు.

Correct: D — b → d → c → a

కాలక్రమం: జేమ్స్ విల్సన్ బడ్జెట్ (1860) → రైల్వే బడ్జెట్ వేరుపడటం (1924) → షణ్ముఖం చెట్టి మొదటి స్వతంత్ర భారత బడ్జెట్ (1947) → రైల్వే బడ్జెట్ విలీనం (2017). అంటే b → d → c → a. 1924 సంఘటన 1947 కంటే ముందే జరిగింది, 2017 విలీనం అన్నిటికంటే చివరిది, కాబట్టి ఇతర క్రమాలు తప్పు.