పార్లమెంటులో బడ్జెట్ ప్రక్రియ (Budget in Parliament) · Practice MCQs

Correct: A — 2017

రైల్వే బడ్జెట్ 1924లో (ఆక్‌వర్త్ కమిటీ సిఫార్సుతో) సాధారణ బడ్జెట్ నుండి వేరయ్యింది, మళ్లీ 2017లో సాధారణ బడ్జెట్‌లో కలిపారు. అదే సంవత్సరం బడ్జెట్ తేదీని ఫిబ్రవరి 1కి మార్చారు. 2021 మొదటి కాగిత రహిత (Paperless) బడ్జెట్ సంవత్సరం, కాబట్టి అది విలీన సంవత్సరం కాదు.

Correct: B — యశ్వంత్ సిన్హా

1999లో ఆర్థిక మంత్రి యశ్వంత్ సిన్హా బడ్జెట్ సమయాన్ని సాయంత్రం 5 గంటల నుండి ఉదయం 11 గంటలకు మార్చారు. మొరార్జీ దేశాయ్ అత్యధిక బడ్జెట్లకు ప్రసిద్ధి; షణ్ముఖం చెట్టి 1947లో స్వతంత్ర భారత మొదటి బడ్జెట్ ప్రవేశపెట్టారు; విల్సన్ 1860లో బ్రిటిష్ ఇండియా మొదటి బడ్జెట్. ఈ నలుగురి తేడా తరచూ అడుగుతారు.

Correct: C — 2021

మొదటి కాగిత రహిత బడ్జెట్ 2021లో ప్రవేశపెట్టారు. 2017 ఏడాది బడ్జెట్ తేదీని ఫిబ్రవరి 1కి మార్చడం, రైల్వే బడ్జెట్ విలీనం జరిగిన సంవత్సరంగా గుర్తుంచుకోవాలి. రెండింటినీ కలగలిపి అడిగే ప్రశ్నల్లో ‘2017 = విలీనం/తేదీ మార్పు, 2021 = కాగిత రహిత’ అనే తేడాను పాటించండి.

Correct: D — మొరార్జీ దేశాయ్

అత్యధిక బడ్జెట్లు (10) ప్రవేశపెట్టినవారు మొరార్జీ దేశాయ్ అని నోట్స్ చెబుతున్నాయి. యశ్వంత్ సిన్హా ప్రసిద్ధి బడ్జెట్ సమయం మార్పు (1999); షణ్ముఖం చెట్టి ప్రసిద్ధి మొదటి బడ్జెట్ (1947); నిర్మలా సీతారామన్ ప్రసిద్ధి పూర్తికాల మొదటి మహిళా ఆర్థిక మంత్రిగా. ఒక్కొక్కరి ప్రత్యేకతను జతపరచి గుర్తుంచుకోండి.

Correct: A — జేమ్స్ విల్సన్ – 1860

బ్రిటిష్ ఇండియాలో మొదటి బడ్జెట్‌ను జేమ్స్ విల్సన్ 1860లో ప్రవేశపెట్టారు. షణ్ముఖం చెట్టి 1947లో స్వతంత్ర భారత మొదటి బడ్జెట్ ప్రవేశపెట్టారు, కాబట్టి వ్యక్తి–సంవత్సరం జతలు తప్పుగా కలిపిన ఎంపికలు సరికావు. 1924 అనేది రైల్వే బడ్జెట్ వేరుపడిన సంవత్సరం, విల్సన్‌కు సంబంధం లేదు.

Correct: B — ఈ దశలో కోత తీర్మానాలు, ఓటింగ్ ఉండవు

సాధారణ చర్చ రెండు సభల్లోనూ 3–4 రోజులు బడ్జెట్ మొత్తంపై జరుగుతుంది; ఈ దశలో కోత తీర్మానాలు, ఓటింగ్ ఉండవు, చివర ఆర్థిక మంత్రి సమాధానం ఇస్తారు. కోత తీర్మానాలు, ఓటింగ్ గ్రాంట్ల డిమాండ్ల దశకు చెందినవి. చర్చ ఉభయ సభల్లో జరుగుతుంది కాబట్టి ‘లోక్‌సభలో మాత్రమే’ అనేది కూడా తప్పు.

Correct: C — 24

సాధారణ చర్చ తర్వాత సభ 3–4 వారాలు వాయిదా పడుతుంది; ఈ సమయంలో 24 శాఖాపర స్థాయీ సంఘాలు ఆయా మంత్రిత్వ శాఖల గ్రాంట్ల డిమాండ్లను పరిశీలిస్తాయి. ఈ పరిశీలన వల్ల డిమాండ్లపై సభలో ఓటింగ్ సమయంలో సభ్యులకు లోతైన సమాచారం లభిస్తుంది. 12, 16, 31 అనే సంఖ్యలు నోట్స్‌లో ఈ సందర్భంలో లేవు.

Correct: D — దీనికి ఏ సవరణా ప్రతిపాదించకూడదు

విభజన బిల్లు ఆమోదించిన గ్రాంట్లు, భారమైన వ్యయం కోసం సంఘటిత నిధి నుండి డబ్బు తీయడానికి చట్టపరమైన అనుమతి ఇస్తుంది; దీనికి ఏ సవరణా ప్రతిపాదించకూడదు. పన్నుల ప్రతిపాదనలకు చట్టబద్ధత ఇచ్చేది ఫైనాన్స్ బిల్లు, విభజన బిల్లు కాదు. ఈ బిల్లు ఓటింగ్ ద్వారా లోక్‌సభ ఇచ్చిన నిర్ణయాలను అమలు చేసే రూపం మాత్రమే.

Correct: A — డిమాండ్ నుండి ఒక నిర్ణీత మొత్తాన్ని తగ్గించి ఆదా చేయవచ్చని

ఆర్థిక కోతలో సభ్యుడు డిమాండ్ నుండి ఒక నిర్ణీత మొత్తాన్ని (లేదా డిమాండ్‌లోని ఒక అంశాన్ని తొలగించాలని) తగ్గించాలని ప్రతిపాదిస్తాడు; ఆ మొత్తం ఆదా చేయవచ్చనేది ఆయన అభిప్రాయం. ₹1 తగ్గింపు పాలసీ కట్ లక్షణం, ₹100 టోకెన్ కట్ లక్షణం. కోత తీర్మానం తగ్గింపు కోసమే కానీ పెంపు కోసం కాదు.

Correct: B — లోక్‌సభలో, గ్రాంట్ల డిమాండ్లపై ఓటింగ్ దశలో

కోత తీర్మానాలు గ్రాంట్ల డిమాండ్లపై ఓటింగ్ దశలో లోక్‌సభలో మాత్రమే పెట్టవచ్చు. సాధారణ చర్చ దశలో కోత తీర్మానాలు ఉండవు, బడ్జెట్ సమర్పణ రోజున చర్చ కూడా ఉండదు, రాజ్యసభకు డిమాండ్లపై ఓటింగ్ అధికారం లేదు. ఇవన్నీ మిగిలిన ఎంపికలు తప్పని చూపుతాయి.