భారత సంఘటిత నిధి & భారమైన వ్యయం – ప్రకరణ 266 (Consolidated Fund of India)
Free practice MCQs with answers and explanations for భారత సంఘటిత నిధి & భారమైన వ్యయం – ప్రకరణ 266 (Consolidated Fund of India) in పార్లమెంటులో బడ్జెట్ ప్రక్రియ (Budget in Parliament). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
భారత సంఘటిత నిధి (Consolidated Fund of India) గురించి ఏ ప్రకరణ చెబుతుంది?
A. ప్రకరణ 266(2)
B. ప్రకరణ 266(1)
C. ప్రకరణ 267
D. ప్రకరణ 112
Answer & explanation
Correct: B — ప్రకరణ 266(1)
భారత సంఘటిత నిధి ప్రకరణ 266(1) లో ఉంది. ఇందులో కేంద్రానికి వచ్చే అన్ని పన్ను ఆదాయాలు, ప్రభుత్వం తీసుకునే రుణాలు, ఇచ్చిన రుణాల తిరిగి చెల్లింపులు జమ అవుతాయి. ప్రకరణ 266(2) ప్రజా ఖాతాకు, 267 ఆగంతుక నిధికి సంబంధించినవి. ప్రకరణ 112 వార్షిక ఆర్థిక నివేదికను చెబుతుంది, నిధి గురించి కాదు.
సంఘటిత నిధిపై భారమైన వ్యయం (Charged Expenditure) విషయంలో లోక్సభ పాత్ర ఏమిటి?
A. ఓటింగ్ ద్వారా తప్పనిసరిగా ఆమోదించాలి
B. చర్చ కూడా చేయరాదు
C. చర్చించవచ్చు కానీ ఓటింగ్ ఉండదు
D. రాజ్యసభ మాత్రమే ఓటు వేస్తుంది
Answer & explanation
Correct: C — చర్చించవచ్చు కానీ ఓటింగ్ ఉండదు
భారమైన వ్యయం (ప్రకరణ 112(3)) సంఘటిత నిధిపై నేరుగా భారం; దానిపై లోక్సభ చర్చించవచ్చు కానీ ఓటింగ్కు పెట్టరాదు. అందువల్ల ‘ఓటింగ్ తప్పనిసరి’ అనే ఎంపిక తప్పు. రాజ్యసభకు గ్రాంట్లపై ఓటు హక్కే లేదు కాబట్టి చివరి ఎంపిక కూడా తప్పు. ఈ వ్యయాల స్వతంత్రతను కాపాడటమే ఈ నియమం ఉద్దేశం.
హైకోర్టు న్యాయమూర్తుల జీతాలు ఏ నిధి నుండి చెల్లిస్తారు?
A. భారత సంఘటిత నిధి
B. ప్రజా ఖాతా
C. సంబంధిత రాష్ట్ర సంఘటిత నిధి
D. భారత ఆగంతుక నిధి
Answer & explanation
Correct: C — సంబంధిత రాష్ట్ర సంఘటిత నిధి
హైకోర్టు న్యాయమూర్తుల జీతాలు రాష్ట్ర సంఘటిత నిధి నుండి చెల్లిస్తారు, కానీ వారి పెన్షన్లు కేంద్ర సంఘటిత నిధిపై భారం. ప్రజా ఖాతా ప్రభుత్వానికి సొంతం కాని డబ్బుకు, ఆగంతుక నిధి అత్యవసర ఖర్చులకు ఉద్దేశించినవి, జీతాల కోసం కావు. సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తుల జీతభత్యాలు, పెన్షన్లు మాత్రం భారత సంఘటిత నిధిపై భారం.
భారమైన వ్యయం (Charged Expenditure) ఏ ప్రకరణ (ఉప-ప్రకరణ) లో నిర్వచించబడింది?
A. ప్రకరణ 113(1)
B. ప్రకరణ 116(1)
C. ప్రకరణ 266(2)
D. ప్రకరణ 112(3)
Answer & explanation
Correct: D — ప్రకరణ 112(3)
భారమైన వ్యయం గురించి ప్రకరణ 112(3) చెబుతుంది; ఇది లోక్సభ ఓటింగ్కు రాకుండా నేరుగా సంఘటిత నిధిపై పడే భారం. ప్రకరణ 113 గ్రాంట్ల డిమాండ్లకు, 116 ఓట్ ఆన్ అకౌంట్ వంటి గ్రాంట్లకు, 266(2) ప్రజా ఖాతాకు సంబంధించినవి. పదవుల స్వతంత్రత కాపాడటం ఈ వ్యయ వర్గీకరణ ఉద్దేశం.
క్రింది వాటిలో సంఘటిత నిధిపై భారమైన వ్యయం (Charged Expenditure) కానిది, అసలు ప్రజా ఖాతాకు చెందేది ఏది?
A. కాగ్ (CAG) జీతభత్యాలు
B. లోక్సభ స్పీకర్ జీతభత్యాలు
C. ప్రావిడెంట్ ఫండ్ చెల్లింపులు
D. భారత ప్రభుత్వ రుణాలపై వడ్డీ
Answer & explanation
Correct: C — ప్రావిడెంట్ ఫండ్ చెల్లింపులు
ప్రావిడెంట్ ఫండ్ చెల్లింపులు ప్రజా ఖాతాకు చెందుతాయి (ప్రకరణ 266(2)); అవి సంఘటిత నిధిపై భారమైన వ్యయం కావు. కాగ్ జీతభత్యాలు, స్పీకర్ జీతభత్యాలు, ప్రభుత్వ రుణాల వడ్డీ — ఈ మూడూ నోట్స్లో చెప్పిన భారమైన వ్యయాలు. ఇవి ఓటింగ్కు రావు, కానీ చర్చించవచ్చు.
హైకోర్టు న్యాయమూర్తుల గురించి ఈ వాక్యాలను పరిశీలించండి. (1) జీతాలు రాష్ట్ర సంఘటిత నిధి నుండి చెల్లిస్తారు. (2) పెన్షన్లు భారత సంఘటిత నిధిపై భారం. సరైనవి ఏవి?
A. (1) మాత్రమే సరైనది
B. (2) మాత్రమే సరైనది
C. రెండూ సరికావు
D. (1) మరియు (2) రెండూ సరైనవి
Answer & explanation
Correct: D — (1) మరియు (2) రెండూ సరైనవి
నోట్స్ ప్రకారం హైకోర్టు న్యాయమూర్తుల జీతాలు రాష్ట్ర సంఘటిత నిధి నుండి, పెన్షన్లు కేంద్ర సంఘటిత నిధిపై భారంగా ఉంటాయి. కాబట్టి (1), (2) రెండూ సరైనవి. సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తులతో గందరగోళం పడవద్దు: వారి జీతభత్యాలు, పెన్షన్లు రెండూ భారత సంఘటిత నిధిపై భారం.
సంఘటిత నిధిపై భారమైన వ్యయాలకు లోక్సభ ఓటింగ్ ఎందుకు పెట్టరు?
A. ఆ పదవుల స్వతంత్రతను కాపాడటానికి; జీతం ఆపేస్తామనే ఒత్తిడి ఉండకుండా
B. ఆ ఖర్చులు చాలా తక్కువ కాబట్టి
C. రాజ్యసభ ఇప్పటికే ఆమోదించింది కాబట్టి
D. ఆ ఖర్చులు ప్రజా ఖాతా నుండి జరుగుతాయి కాబట్టి
Answer & explanation
Correct: A — ఆ పదవుల స్వతంత్రతను కాపాడటానికి; జీతం ఆపేస్తామనే ఒత్తిడి ఉండకుండా
భారమైన వ్యయం అనే ఏర్పాటు ఉద్దేశం ఆయా పదవుల (న్యాయమూర్తులు, కాగ్, రాష్ట్రపతి వంటివారి) స్వతంత్రతను కాపాడటం; ప్రభుత్వం లేదా పార్లమెంటు జీతం ఆపేస్తామని ఒత్తిడి చేయకుండా ఇది ఆపుతుంది. అవి తక్కువ ఖర్చులు కావు; రాజ్యసభకు డిమాండ్లపై ఓటు హక్కే లేదు; ఈ వ్యయాలు ప్రజా ఖాతా నుండి కాక సంఘటిత నిధిపైనే ఉంటాయి.
భారత సంఘటిత నిధి గురించి ఈ వాక్యాలను పరిశీలించండి. (1) అన్ని పన్ను ఆదాయాలు ఇందులో జమ అవుతాయి. (2) ప్రభుత్వం ఇచ్చిన రుణాల తిరిగి చెల్లింపులు ఇందులో జమ అవుతాయి. (3) PF డిపాజిట్లు ఇందులో జమ అవుతాయి. సరైనవి ఏవి?
A. (1) మరియు (3) మాత్రమే
B. (1) మరియు (2) మాత్రమే
C. (2) మరియు (3) మాత్రమే
D. (1), (2), (3) అన్నీ
Answer & explanation
Correct: B — (1) మరియు (2) మాత్రమే
పన్ను ఆదాయాలు, ప్రభుత్వం తీసుకునే రుణాలు, ఇచ్చిన రుణాల తిరిగి చెల్లింపులు సంఘటిత నిధిలో జమ అవుతాయి, కాబట్టి (1), (2) సరైనవి. PF డిపాజిట్లు ప్రభుత్వానికి సొంతం కాని డబ్బు కాబట్టి ప్రజా ఖాతాలోకి వెళ్తాయి; అందువల్ల (3) తప్పు. సరైన కలయిక (1), (2) మాత్రమే.