పార్లమెంటులో బడ్జెట్ ప్రక్రియ (Budget in Parliament) · Practice MCQs

Correct: A — వార్షిక ఆర్థిక నివేదిక (Annual Financial Statement)

రాజ్యాంగంలో ‘బడ్జెట్’ అనే పదం ఎక్కడా కనిపించదు; ప్రకరణ 112 ‘వార్షిక ఆర్థిక నివేదిక’ అనే పదాన్ని వాడింది. దీని ప్రకారం ప్రతి ఆర్థిక సంవత్సరం రాష్ట్రపతి ఈ నివేదికను పార్లమెంటు ఉభయ సభల ముందు ఉంచేలా చేయాలి. మిగిలిన మూడు పదాలు రాజ్యాంగంలో బడ్జెట్‌కు సమానార్థకాలుగా వాడలేదు. పరీక్షల్లో ఈ ‘పదం’ గురించి తరచూ అడుగుతారు.

Correct: B — ఏప్రిల్ 1 నుండి మార్చి 31 వరకు

వార్షిక ఆర్థిక నివేదిక (బడ్జెట్) ఒక ఆర్థిక సంవత్సరానికి ఆదాయ–వ్యయ అంచనాలను చూపుతుంది, మరియు ఈ ఆర్థిక సంవత్సరం ఏప్రిల్ 1న మొదలై మార్చి 31న ముగుస్తుంది. జనవరి–డిసెంబర్ క్యాలెండర్ సంవత్సరం కాగా, మిగిలిన రెండూ భారత ఆర్థిక సంవత్సరం కావు. ఏప్రిల్ 1 నాటికి బడ్జెట్ ఆమోదం పూర్తికాకపోతే ఓట్ ఆన్ అకౌంట్ అవసరమవుతుంది.

Correct: C — ఆర్.కె. షణ్ముఖం చెట్టి

స్వతంత్ర భారతదేశ మొదటి బడ్జెట్‌ను ఆర్.కె. షణ్ముఖం చెట్టి 26 నవంబర్ 1947న ప్రవేశపెట్టారు. జేమ్స్ విల్సన్ బ్రిటిష్ ఇండియాలో 1860లో మొదటి బడ్జెట్ ప్రవేశపెట్టినవారు, కాబట్టి ఆయన సమాధానం కాదు. మొరార్జీ దేశాయ్ అత్యధిక బడ్జెట్లు (10) ప్రవేశపెట్టిన రికార్డు కలిగినవారు; యశ్వంత్ సిన్హా 1999లో బడ్జెట్ సమయాన్ని మార్చారు.

Correct: D — ఫిబ్రవరి 1

2017 నుండి బడ్జెట్‌ను ఫిబ్రవరి 1న ప్రవేశపెడుతున్నారు. అంతకుముందు ఫిబ్రవరి చివరి పనిదినం నాడు ప్రవేశపెట్టేవారు, అందువల్ల ఆ ఎంపిక పాత పద్ధతి. తేదీని ముందుకు జరపడం వల్ల ఏప్రిల్ 1కి ముందే బడ్జెట్ ఆమోద ప్రక్రియ పూర్తికావడానికి వీలు కలుగుతుంది. అదే సంవత్సరం రైల్వే బడ్జెట్‌ను సాధారణ బడ్జెట్‌లో విలీనం చేశారు.

Correct: A — లోక్‌సభలో మాత్రమే

ప్రకరణ 113 ప్రకారం గ్రాంట్ల డిమాండ్లపై ఓటింగ్ లోక్‌సభలో మాత్రమే జరుగుతుంది; రాజ్యసభకు ఓటు హక్కు లేదు, అది చర్చించి సూచనలు మాత్రమే ఇవ్వగలదు. ఇది లోక్‌సభ ప్రజలచే ప్రత్యక్షంగా ఎన్నికైన సభ కావడం వల్ల ఆర్థిక విషయాల్లో దానికి ఉన్న ఆధిపత్యాన్ని చూపుతుంది. సంయుక్త సమావేశం ఈ విషయంలో వర్తించదు.

Correct: B — గిలెటిన్ (Guillotine)

గ్రాంట్ల డిమాండ్లపై చర్చకు కేటాయించిన సమయం ముగిసిన తర్వాత, మిగిలిన అన్ని డిమాండ్లను చర్చ లేకుండా ఒకేసారి ఓటింగ్‌కు పెట్టడాన్ని గిలెటిన్ అంటారు. టోకెన్ కట్ అనేది ₹100 తగ్గింపు కోరే కోత తీర్మానం; ఓట్ ఆన్ అకౌంట్, విశ్వాస గ్రాంట్ ప్రకరణ 116 కింద వచ్చే గ్రాంట్లు. వీటికి గిలెటిన్‌తో సంబంధం లేదు.

Correct: C — ప్రకరణ 114

విభజన బిల్లు ప్రకరణ 114 లో ఉంది; చట్టం ద్వారా కేటాయింపు లేకుండా సంఘటిత నిధి నుండి డబ్బు తీయకూడదని ఇది చెబుతుంది. ప్రకరణ 112 వార్షిక ఆర్థిక నివేదికకు, ప్రకరణ 113 గ్రాంట్ల డిమాండ్లకు, ప్రకరణ 117 ఫైనాన్స్ బిల్లుకు సంబంధించినవి. ఈ నాలుగు ప్రకరణల క్రమం పరీక్షల్లో జతపరచే ప్రశ్నలుగా వస్తుంది.

Correct: D — ఫైనాన్స్ బిల్లు (ప్రకరణ 117)

ఫైనాన్స్ బిల్లు బడ్జెట్‌లోని పన్ను ప్రతిపాదనలకు చట్టబద్ధత ఇస్తుంది; దీనిని ద్రవ్య బిల్లుగా ఆమోదిస్తారు (ప్రకరణ 117). విభజన బిల్లు ఖర్చులకు (సంఘటిత నిధి నుండి డబ్బు తీయడానికి) అనుమతి ఇస్తుంది, ఆదాయానికి కాదు. సులభంగా: విభజన బిల్లు = ఖర్చుల అనుమతి, ఫైనాన్స్ బిల్లు = ఆదాయ (పన్నుల) అనుమతి.

Correct: A — పాలసీ కోత తీర్మానం (Policy Cut Motion)

పాలసీ కోత తీర్మానంలో డిమాండ్‌ను ₹1 కి తగ్గించాలని ప్రతిపాదిస్తారు; దీని అర్థం ఆ డిమాండ్ వెనుక ఉన్న ప్రభుత్వ విధానాన్ని సభ్యుడు తిరస్కరిస్తున్నాడని. ఆర్థిక కట్‌లో నిర్ణీత మొత్తం తగ్గింపు, టోకెన్ కట్‌లో ₹100 తగ్గింపు ఉంటాయి. కాబట్టి ₹1 అనే సంఖ్య పాలసీ కట్‌కు గుర్తు.

Correct: B — ₹100

టోకెన్ కట్‌లో డిమాండ్ నుండి ₹100 తగ్గించాలని ప్రతిపాదిస్తారు; ప్రభుత్వ బాధ్యత పరిధిలోని ఒక నిర్దిష్ట ఫిర్యాదును (Grievance) తెలియజేయడం దీని ఉద్దేశం. ₹1 పాలసీ కట్‌లో, సభ్యుడు చెప్పే నిర్ణీత మొత్తం ఆర్థిక కట్‌లో ఉంటాయి. ₹1,000 అనే సంఖ్య ఏ కోత తీర్మానానికీ సంబంధించినది కాదు.