Free practice MCQs with answers and explanations for వార్షిక ఆర్థిక నివేదిక – బడ్జెట్, ప్రకరణ 112 (Annual Financial Statement) in పార్లమెంటులో బడ్జెట్ ప్రక్రియ (Budget in Parliament). Tap an option to check instantly · page 1 of 2.
Correct: A — వార్షిక ఆర్థిక నివేదిక (Annual Financial Statement)
రాజ్యాంగంలో ‘బడ్జెట్’ అనే పదం ఎక్కడా కనిపించదు; ప్రకరణ 112 ‘వార్షిక ఆర్థిక నివేదిక’ అనే పదాన్ని వాడింది. దీని ప్రకారం ప్రతి ఆర్థిక సంవత్సరం రాష్ట్రపతి ఈ నివేదికను పార్లమెంటు ఉభయ సభల ముందు ఉంచేలా చేయాలి. మిగిలిన మూడు పదాలు రాజ్యాంగంలో బడ్జెట్‌కు సమానార్థకాలుగా వాడలేదు. పరీక్షల్లో ఈ ‘పదం’ గురించి తరచూ అడుగుతారు.
Revise related study notesCorrect: B — ఏప్రిల్ 1 నుండి మార్చి 31 వరకు
వార్షిక ఆర్థిక నివేదిక (బడ్జెట్) ఒక ఆర్థిక సంవత్సరానికి ఆదాయ–వ్యయ అంచనాలను చూపుతుంది, మరియు ఈ ఆర్థిక సంవత్సరం ఏప్రిల్ 1న మొదలై మార్చి 31న ముగుస్తుంది. జనవరి–డిసెంబర్ క్యాలెండర్ సంవత్సరం కాగా, మిగిలిన రెండూ భారత ఆర్థిక సంవత్సరం కావు. ఏప్రిల్ 1 నాటికి బడ్జెట్ ఆమోదం పూర్తికాకపోతే ఓట్ ఆన్ అకౌంట్ అవసరమవుతుంది.
Revise related study notesCorrect: C — ఆర్.కె. షణ్ముఖం చెట్టి
స్వతంత్ర భారతదేశ మొదటి బడ్జెట్‌ను ఆర్.కె. షణ్ముఖం చెట్టి 26 నవంబర్ 1947న ప్రవేశపెట్టారు. జేమ్స్ విల్సన్ బ్రిటిష్ ఇండియాలో 1860లో మొదటి బడ్జెట్ ప్రవేశపెట్టినవారు, కాబట్టి ఆయన సమాధానం కాదు. మొరార్జీ దేశాయ్ అత్యధిక బడ్జెట్లు (10) ప్రవేశపెట్టిన రికార్డు కలిగినవారు; యశ్వంత్ సిన్హా 1999లో బడ్జెట్ సమయాన్ని మార్చారు.
Revise related study notesCorrect: D — ఫిబ్రవరి 1
2017 నుండి బడ్జెట్‌ను ఫిబ్రవరి 1న ప్రవేశపెడుతున్నారు. అంతకుముందు ఫిబ్రవరి చివరి పనిదినం నాడు ప్రవేశపెట్టేవారు, అందువల్ల ఆ ఎంపిక పాత పద్ధతి. తేదీని ముందుకు జరపడం వల్ల ఏప్రిల్ 1కి ముందే బడ్జెట్ ఆమోద ప్రక్రియ పూర్తికావడానికి వీలు కలుగుతుంది. అదే సంవత్సరం రైల్వే బడ్జెట్‌ను సాధారణ బడ్జెట్‌లో విలీనం చేశారు.
Revise related study notesCorrect: B — కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి (రాష్ట్రపతి తరఫున)
రాష్ట్రపతి తరఫున బడ్జెట్‌ను కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి లోక్‌సభలో ప్రవేశపెట్టి బడ్జెట్ ప్రసంగం చేస్తారు; అదే సమయంలో రాజ్యసభ ముందు బడ్జెట్‌ను ఉంచుతారు. ప్రధానమంత్రి ఎల్లప్పుడూ ప్రవేశపెట్టరు (1970లో ఇందిరాగాంధీ ప్రధానిగా ఆర్థిక శాఖ నిర్వహిస్తూ ప్రవేశపెట్టడం ప్రత్యేక సందర్భం). స్పీకర్ లేదా ఆర్థిక కార్యదర్శికి ఈ పాత్ర లేదు.
Revise related study notesCorrect: A — 2017
రైల్వే బడ్జెట్ 1924లో (ఆక్‌వర్త్ కమిటీ సిఫార్సుతో) సాధారణ బడ్జెట్ నుండి వేరయ్యింది, మళ్లీ 2017లో సాధారణ బడ్జెట్‌లో కలిపారు. అదే సంవత్సరం బడ్జెట్ తేదీని ఫిబ్రవరి 1కి మార్చారు. 2021 మొదటి కాగిత రహిత (Paperless) బడ్జెట్ సంవత్సరం, కాబట్టి అది విలీన సంవత్సరం కాదు.
Revise related study notesCorrect: B — యశ్వంత్ సిన్హా
1999లో ఆర్థిక మంత్రి యశ్వంత్ సిన్హా బడ్జెట్ సమయాన్ని సాయంత్రం 5 గంటల నుండి ఉదయం 11 గంటలకు మార్చారు. మొరార్జీ దేశాయ్ అత్యధిక బడ్జెట్లకు ప్రసిద్ధి; షణ్ముఖం చెట్టి 1947లో స్వతంత్ర భారత మొదటి బడ్జెట్ ప్రవేశపెట్టారు; విల్సన్ 1860లో బ్రిటిష్ ఇండియా మొదటి బడ్జెట్. ఈ నలుగురి తేడా తరచూ అడుగుతారు.
Revise related study notesCorrect: C — 2021
మొదటి కాగిత రహిత బడ్జెట్ 2021లో ప్రవేశపెట్టారు. 2017 ఏడాది బడ్జెట్ తేదీని ఫిబ్రవరి 1కి మార్చడం, రైల్వే బడ్జెట్ విలీనం జరిగిన సంవత్సరంగా గుర్తుంచుకోవాలి. రెండింటినీ కలగలిపి అడిగే ప్రశ్నల్లో ‘2017 = విలీనం/తేదీ మార్పు, 2021 = కాగిత రహిత’ అనే తేడాను పాటించండి.
Revise related study notesCorrect: D — మొరార్జీ దేశాయ్
అత్యధిక బడ్జెట్లు (10) ప్రవేశపెట్టినవారు మొరార్జీ దేశాయ్ అని నోట్స్ చెబుతున్నాయి. యశ్వంత్ సిన్హా ప్రసిద్ధి బడ్జెట్ సమయం మార్పు (1999); షణ్ముఖం చెట్టి ప్రసిద్ధి మొదటి బడ్జెట్ (1947); నిర్మలా సీతారామన్ ప్రసిద్ధి పూర్తికాల మొదటి మహిళా ఆర్థిక మంత్రిగా. ఒక్కొక్కరి ప్రత్యేకతను జతపరచి గుర్తుంచుకోండి.
Revise related study notesCorrect: A — జేమ్స్ విల్సన్ – 1860
బ్రిటిష్ ఇండియాలో మొదటి బడ్జెట్‌ను జేమ్స్ విల్సన్ 1860లో ప్రవేశపెట్టారు. షణ్ముఖం చెట్టి 1947లో స్వతంత్ర భారత మొదటి బడ్జెట్ ప్రవేశపెట్టారు, కాబట్టి వ్యక్తి–సంవత్సరం జతలు తప్పుగా కలిపిన ఎంపికలు సరికావు. 1924 అనేది రైల్వే బడ్జెట్ వేరుపడిన సంవత్సరం, విల్సన్‌కు సంబంధం లేదు.
Revise related study notes