Free practice MCQs with answers and explanations for నీతి ఆయోగ్ (NITI Aayog) (రాజ్యాంగేతర సంస్థలు (Non-Constitutional Bodies)). Tap an option to check instantly · page 2 of 6.
Q11Easy
నీతి ఆయోగ్ చైర్పర్సన్ ఎవరు?
A. ఉపాధ్యక్షుడు
B. రాష్ట్రపతి
C. భారత ప్రధానమంత్రి (పదవిరీత్యా)
D. ఆర్థిక మంత్రి
Answer & explanation
Correct: C — భారత ప్రధానమంత్రి (పదవిరీత్యా)
నీతి ఆయోగ్ చైర్పర్సన్ భారత ప్రధానమంత్రి, పదవిరీత్యా (Ex-officio). ఉపాధ్యక్షుడిని ప్రధానమంత్రి నియమిస్తారు. ప్రణాళికా సంఘానికి కూడా అధ్యక్షుడు ప్రధానమంత్రే; ఈ విషయంలో రెండు సంస్థలు సమానం.
నీతి ఆయోగ్ మొదటి ఉపాధ్యక్షుడు అరవింద్ పనగారియా. సింధుశ్రీ ఖుల్లర్ మొదటి CEO, గుల్జారీలాల్ నందా ప్రణాళికా సంఘం మొదటి ఉపాధ్యక్షుడు, కె.సి. నియోగి సలహా ప్రణాళికా బోర్డు అధ్యక్షుడు.
నీతి ఆయోగ్ మొదటి CEO సింధుశ్రీ ఖుల్లర్. CEO భారత ప్రభుత్వ కార్యదర్శి హోదాలో నిర్ణీత కాలానికి ప్రధానమంత్రి నియమిస్తారు. ఉపాధ్యక్షుడు, CEO పదవులను కలపకూడదు.
నీతి ఆయోగ్లో పార్ట్-టైమ్ సభ్యులు గరిష్ఠంగా ఎంతమంది?
A. 4 మంది
B. 2 మంది
C. 6 మంది
D. 10 మంది
Answer & explanation
Correct: B — 2 మంది
పార్ట్-టైమ్ సభ్యులు గరిష్ఠంగా 2 మంది, ప్రముఖ విశ్వవిద్యాలయాలు, పరిశోధనా సంస్థల నుండి రొటేషన్ పద్ధతిలో. పదవిరీత్యా సభ్యులు గరిష్ఠంగా 4 మంది కేంద్ర మంత్రులు.
నీతి ఆయోగ్ పాలక మండలి (Governing Council) కి అధ్యక్షుడు ఎవరు?
A. ఉపాధ్యక్షుడు
B. రాష్ట్రపతి
C. ప్రధానమంత్రి
D. CEO
Answer & explanation
Correct: C — ప్రధానమంత్రి
పాలక మండలి అధ్యక్షుడు ప్రధానమంత్రి; సభ్యులు అన్ని రాష్ట్రాల ముఖ్యమంత్రులు, శాసనసభ ఉన్న UT ల ముఖ్యమంత్రులు, ఇతర UT ల లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్లు/అడ్మినిస్ట్రేటర్లు, ఉపాధ్యక్షుడు మొదలైనవారు.
పాలక మండలి మొదటి సమావేశం 8 ఫిబ్రవరి 2015న జరిగింది. నీతి ఆయోగ్ ఏర్పాటు తేదీ 1 జనవరి 2015. అంటే నీతి ఆయోగ్ ఏర్పడిన సుమారు ఆరు వారాలకే పాలక మండలి సమావేశమైంది; ఈ తేదీని పరీక్షల్లో అడుగుతారు.
ప్రాంతీయ మండళ్లు (Regional Councils) ఏ ప్రయోజనం కోసం ఏర్పాటు చేస్తారు?
A. ఒకటి కంటే ఎక్కువ రాష్ట్రాలు/ప్రాంతాన్ని ప్రభావితం చేసే నిర్దిష్ట సమస్యల పరిష్కారానికి
B. ప్రతి జిల్లాకు ప్రణాళికకు
C. రాష్ట్ర ఎన్నికల నిర్వహణకు
D. పన్నుల వసూలుకు
Answer & explanation
Correct: A — ఒకటి కంటే ఎక్కువ రాష్ట్రాలు/ప్రాంతాన్ని ప్రభావితం చేసే నిర్దిష్ట సమస్యల పరిష్కారానికి
ప్రాంతీయ మండళ్లు ఒకటి కంటే ఎక్కువ రాష్ట్రాలు లేదా ఒక ప్రాంతాన్ని ప్రభావితం చేసే సమస్యల పరిష్కారానికి నిర్ణీత కాలానికి ఏర్పాటు చేస్తారు. ప్రధానమంత్రి లేదా ఆయన నామినీ అధ్యక్షత వహిస్తారు.
B. కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు వ్యూహాత్మక, సాంకేతిక సలహాలు ఇవ్వడం
C. చట్టాలు చేయడం
D. ఎన్నికలు నిర్వహించడం
Answer & explanation
Correct: B — కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు వ్యూహాత్మక, సాంకేతిక సలహాలు ఇవ్వడం
నీతి ఆయోగ్ ప్రధాన పని కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు వ్యూహాత్మక, సాంకేతిక సలహాలు ఇవ్వడం, కార్యక్రమాల అమలును పర్యవేక్షించి మూల్యాంకనం చేయడం. నిధుల కేటాయింపు అధికారం దానికి లేదు (అది ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ వద్ద ఉంది).
ఆకాంక్షాత్మక జిల్లాల కార్యక్రమం (Aspirational Districts Programme) ఏ సంవత్సరంలో ప్రారంభమైంది?
A. 2015
B. 2016
C. 2018
D. 2023
Answer & explanation
Correct: C — 2018
ఆకాంక్షాత్మక జిల్లాల కార్యక్రమం 2018లో ప్రారంభమైంది; దేశంలో వెనుకబడిన 112 జిల్లాల అభివృద్ధి లక్ష్యం. 2023లో ఆకాంక్షాత్మక బ్లాకుల కార్యక్రమం (500 బ్లాకులు) వచ్చింది.
SDG ఇండియా ఇండెక్స్ సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాలపై రాష్ట్రాల పనితీరును కొలుస్తుంది; మొదట 2018లో విడుదలైంది. ఇది రాష్ట్రాల మధ్య ఆరోగ్యకరమైన పోటీ పెంచే పోటీ సమాఖ్య విధానానికి ఉదాహరణ.