నీతి ఆయోగ్ నిర్మాణం – చైర్పర్సన్, ఉపాధ్యక్షుడు, CEO (Structure of NITI Aayog)
Free practice MCQs with answers and explanations for నీతి ఆయోగ్ నిర్మాణం – చైర్పర్సన్, ఉపాధ్యక్షుడు, CEO (Structure of NITI Aayog) in నీతి ఆయోగ్ (NITI Aayog). Tap an option to check instantly · page 1 of 2.
Q1Easy
నీతి ఆయోగ్ చైర్పర్సన్ ఎవరు?
A. ఉపాధ్యక్షుడు
B. రాష్ట్రపతి
C. భారత ప్రధానమంత్రి (పదవిరీత్యా)
D. ఆర్థిక మంత్రి
Answer & explanation
Correct: C — భారత ప్రధానమంత్రి (పదవిరీత్యా)
నీతి ఆయోగ్ చైర్పర్సన్ భారత ప్రధానమంత్రి, పదవిరీత్యా (Ex-officio). ఉపాధ్యక్షుడిని ప్రధానమంత్రి నియమిస్తారు. ప్రణాళికా సంఘానికి కూడా అధ్యక్షుడు ప్రధానమంత్రే; ఈ విషయంలో రెండు సంస్థలు సమానం.
నీతి ఆయోగ్ మొదటి ఉపాధ్యక్షుడు అరవింద్ పనగారియా. సింధుశ్రీ ఖుల్లర్ మొదటి CEO, గుల్జారీలాల్ నందా ప్రణాళికా సంఘం మొదటి ఉపాధ్యక్షుడు, కె.సి. నియోగి సలహా ప్రణాళికా బోర్డు అధ్యక్షుడు.
నీతి ఆయోగ్ మొదటి CEO సింధుశ్రీ ఖుల్లర్. CEO భారత ప్రభుత్వ కార్యదర్శి హోదాలో నిర్ణీత కాలానికి ప్రధానమంత్రి నియమిస్తారు. ఉపాధ్యక్షుడు, CEO పదవులను కలపకూడదు.
నీతి ఆయోగ్లో పార్ట్-టైమ్ సభ్యులు గరిష్ఠంగా ఎంతమంది?
A. 4 మంది
B. 2 మంది
C. 6 మంది
D. 10 మంది
Answer & explanation
Correct: B — 2 మంది
పార్ట్-టైమ్ సభ్యులు గరిష్ఠంగా 2 మంది, ప్రముఖ విశ్వవిద్యాలయాలు, పరిశోధనా సంస్థల నుండి రొటేషన్ పద్ధతిలో. పదవిరీత్యా సభ్యులు గరిష్ఠంగా 4 మంది కేంద్ర మంత్రులు.
ఉపాధ్యక్షుడికి కేబినెట్ మంత్రి హోదా ఉంటుంది; పూర్తికాల సభ్యులకు సహాయ మంత్రి (Minister of State) హోదా ఉంటుంది. CEO కి భారత ప్రభుత్వ కార్యదర్శి హోదా. ఇదే హోదా ప్రణాళికా సంఘం ఉపాధ్యక్షుడికి కూడా ఉండేది.
నీతి ఆయోగ్లో పదవిరీత్యా సభ్యులు (Ex-officio) గరిష్ఠంగా ఎంతమంది?
A. 2 మంది
B. 4 మంది కేంద్ర మంత్రులు
C. 6 మంది
D. 10 మంది
Answer & explanation
Correct: B — 4 మంది కేంద్ర మంత్రులు
పదవిరీత్యా సభ్యులు ప్రధానమంత్రి నామినేట్ చేసే గరిష్ఠంగా 4 మంది కేంద్ర మంత్రులు. పార్ట్-టైమ్ సభ్యులు గరిష్ఠంగా 2 మంది. వారిని ప్రధానమంత్రి నామినేట్ చేస్తారు; పార్ట్-టైమ్ సభ్యులతో కలపకూడదు.
C. DMEO (అభివృద్ధి పర్యవేక్షణ & మూల్యాంకన కార్యాలయం)
D. NHRC
Answer & explanation
Correct: C — DMEO (అభివృద్ధి పర్యవేక్షణ & మూల్యాంకన కార్యాలయం)
DMEO, AIM, NILERD నీతి ఆయోగ్ అనుబంధ సంస్థలు. UPSC, CVC, NHRC ఇతర స్వతంత్ర సంస్థలు. DMEO అంటే Development Monitoring and Evaluation Office; ఇది కార్యక్రమాల పర్యవేక్షణ, మూల్యాంకనం చూస్తుంది, ఇతర ఎంపికలు నీతి ఆయోగ్కు సంబంధం లేనివి.
కింది వాటిని పరిశీలించండి: 1) ఉపాధ్యక్షుడికి కేబినెట్ మంత్రి హోదా; 2) పూర్తికాల సభ్యులకు సహాయ మంత్రి హోదా; 3) CEO కి కేబినెట్ కార్యదర్శి హోదా. సరైనవి ఏవి?
A. 2 మరియు 3 మాత్రమే
B. 1 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1 మరియు 2 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: C — 1 మరియు 2 మాత్రమే
ఉపాధ్యక్షుడికి కేబినెట్ మంత్రి హోదా, పూర్తికాల సభ్యులకు సహాయ మంత్రి హోదా ఉంటాయి కాబట్టి 1, 2 సరైనవి. CEO కి భారత ప్రభుత్వ కార్యదర్శి (Secretary) హోదా ఉంటుంది, కేబినెట్ కార్యదర్శి కాదు, కాబట్టి 3 తప్పు.
A. మొదటి ఉపాధ్యక్షుడు – సింధుశ్రీ ఖుల్లర్; మొదటి CEO – అరవింద్ పనగారియా
B. మొదటి ఉపాధ్యక్షుడు – గుల్జారీలాల్ నందా
C. మొదటి CEO – కె.సి. నియోగి
D. మొదటి ఉపాధ్యక్షుడు – అరవింద్ పనగారియా; మొదటి CEO – సింధుశ్రీ ఖుల్లర్
Answer & explanation
Correct: D — మొదటి ఉపాధ్యక్షుడు – అరవింద్ పనగారియా; మొదటి CEO – సింధుశ్రీ ఖుల్లర్
నీతి ఆయోగ్ మొదటి ఉపాధ్యక్షుడు అరవింద్ పనగారియా, మొదటి CEO సింధుశ్రీ ఖుల్లర్. మిగతా ఎంపికల్లో పేర్లు తారుమారయ్యాయి లేదా ప్రణాళికా సంఘంతో కలిపేశారు. ఈ పేర్లు పరీక్షల్లో తరచూ అడుగుతారు.
నీతి ఆయోగ్ నిర్మాణానికి సంబంధించి సరికాని వాక్యం ఏది?
A. పార్ట్-టైమ్ సభ్యులు గరిష్ఠంగా 4 మంది
B. చైర్పర్సన్ ప్రధానమంత్రి
C. పదవిరీత్యా సభ్యులు గరిష్ఠంగా 4 మంది కేంద్ర మంత్రులు
D. ఉపాధ్యక్షుడిని ప్రధానమంత్రి నియమిస్తారు
Answer & explanation
Correct: A — పార్ట్-టైమ్ సభ్యులు గరిష్ఠంగా 4 మంది
పార్ట్-టైమ్ సభ్యులు గరిష్ఠంగా 2 మంది మాత్రమే; 4 అనేది పదవిరీత్యా సభ్యుల గరిష్ఠ సంఖ్య. కాబట్టి మొదటి వాక్యం తప్పు. పార్ట్-టైమ్ సభ్యులు, పదవిరీత్యా సభ్యుల సంఖ్యలను కలపకూడదు.