నీతి ఆయోగ్ ఏర్పాటు – 1 జనవరి 2015 (Establishment of NITI Aayog)

Correct: C — National Institution for Transforming India

నీతి ఆయోగ్ పూర్తి పేరు National Institution for Transforming India. 'ఆయోగ్' అంటే హిందీలో కమిషన్, 'నీతి' అంటే విధానం. ఈ పేరులోని 'Transforming India' భాగం సంస్థ లక్ష్యాన్ని, అంటే భారత్ మార్పును సూచిస్తుంది; ఇది పరీక్షల్లో తరచూ అడిగే ప్రశ్న.

Correct: D — 1 జనవరి 2015

నీతి ఆయోగ్ 1 జనవరి 2015న ప్రణాళికా సంఘం స్థానంలో కేంద్ర మంత్రివర్గ తీర్మానం ద్వారా ఏర్పడింది. 8 ఫిబ్రవరి 2015న పాలక మండలి మొదటి సమావేశం జరిగింది.

Correct: A — రాజ్యాంగేతర, చట్టేతర సంస్థ

నీతి ఆయోగ్ మంత్రివర్గ తీర్మానం ద్వారా ఏర్పడినందున ప్రణాళికా సంఘం లాగానే రాజ్యాంగేతర (Non-constitutional), చట్టేతర (Non-statutory) సంస్థ. ఇదే తేడా ఇతర రాజ్యాంగ సంస్థలతో దీన్ని వేరు చేస్తుంది.

Correct: B — సహకార సమాఖ్య విధానం (Cooperative Federalism)

నీతి ఆయోగ్ మూల సూత్రం సహకార సమాఖ్య విధానం – రాష్ట్రాలను సమాన భాగస్వాములుగా చూసి కలిసి నిర్ణయాలు తీసుకోవడం. అలాగే పోటీ సమాఖ్య విధానం, కింది నుండి పైకి ప్రణాళిక కూడా ఉన్నాయి.

Correct: A — 15 ఏళ్ల దార్శనికత, 7 ఏళ్ల వ్యూహం, 3 ఏళ్ల కార్యాచరణ ప్రణాళిక

నీతి ఆయోగ్ పంచవర్ష ప్రణాళికల స్థానంలో 15 ఏళ్ల దార్శనికత (Vision), 7 ఏళ్ల వ్యూహం (Strategy), 3 ఏళ్ల కార్యాచరణ ప్రణాళిక (Action Agenda) విధానం తెచ్చింది. ఇప్పుడు 'వికసిత్ భారత్ @2047' పై పని చేస్తోంది.

Correct: B — నీతి ఆయోగ్‌కు రాష్ట్రాలకు నిధులు కేటాయించే అధికారం లేదు

నీతి ఆయోగ్‌కు రాష్ట్రాలకు నిధులు కేటాయించే అధికారం లేదు; ఆ అధికారం ఇప్పుడు ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ వద్ద ఉంది. రెండూ మంత్రివర్గ తీర్మానం ద్వారా ఏర్పడిన రాజ్యాంగేతర, చట్టేతర సంస్థలే.

Correct: C — రాష్ట్రాలకు సూచీలు, ర్యాంకులు ఇచ్చి అభివృద్ధిలో పోటీ పడేలా ప్రోత్సహించడం

పోటీ సమాఖ్య విధానం అంటే రాష్ట్రాలకు సూచీలు (Indices), ర్యాంకులు ఇచ్చి అభివృద్ధిలో పోటీ పడేలా ప్రోత్సహించడం. SDG ఇండెక్స్ దీనికి ఉదాహరణ. ఇది సహకార సమాఖ్య విధానానికి పూరకంగా పనిచేస్తుంది.

Correct: D — గ్రామ స్థాయిలో ప్రణాళికలు వేసి వాటిని పై స్థాయిలకు కలపడం

కింది నుండి పైకి విధానం అంటే గ్రామ స్థాయిలో ప్రణాళికలు వేసి వాటిని పై స్థాయిలకు కలపడం. ప్రణాళికా సంఘం పై నుండి కిందికి (Top-down) విధానం అనుసరించింది.

Correct: A — 1 మరియు 2 మాత్రమే

నీతి ఆయోగ్ 1 జనవరి 2015న ఏర్పడింది, పాలక మండలి మొదటి సమావేశం 8 ఫిబ్రవరి 2015న జరిగింది కాబట్టి 1, 2 సరైనవి. నిధుల కేటాయింపు అధికారం ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ వద్ద ఉంది, కాబట్టి 3 తప్పు.

Correct: B — కేంద్రీకృత ప్రణాళిక

నీతి ఆయోగ్ సహకార సమాఖ్య విధానం, పోటీ సమాఖ్య విధానం, కింది నుండి పైకి ప్రణాళికను అనుసరిస్తుంది. కేంద్రీకృత ప్రణాళిక ప్రణాళికా సంఘానికి సంబంధించిన విధానం.