లోక్‌పాల్ & లోకాయుక్త (Lokpal & Lokayukta) · Practice MCQs

Correct: C — పూర్తి ధర్మాసనంలో కనీసం 2/3 సభ్యులు

ప్రధానమంత్రిపై విచారణ ప్రారంభించడానికి లోక్‌పాల్ పూర్తి ధర్మాసనంలో కనీసం 2/3 సభ్యులు ఆమోదించాలి; విచారణ రహస్యంగా (In-camera) జరగాలి. సాధారణ ఆరోపణలపై కంటే ప్రధానమంత్రి విషయంలో కఠిన నిబంధనలు ఉన్నాయి.

Correct: D — అంతర్జాతీయ సంబంధాలు, భద్రత, ప్రజా శాంతిభద్రతలు, అణుశక్తి, అంతరిక్షం

ప్రధానమంత్రిపై అంతర్జాతీయ సంబంధాలు, బాహ్య & అంతర్గత భద్రత, ప్రజా శాంతిభద్రతలు, అణుశక్తి, అంతరిక్షానికి సంబంధించిన ఆరోపణలు లోక్‌పాల్ పరిధిలో రావు. ఇవి జాతీయ భద్రత, విదేశాంగ విధానానికి సంబంధించినవి.

Correct: A — సంవత్సరానికి రూ.10 లక్షలకు పైగా

సంవత్సరానికి రూ.10 లక్షలకు పైగా విదేశీ విరాళాలు పొందే సంస్థల (NGOs) అధికారులు లోక్‌పాల్ పరిధిలోకి వస్తారు. ఇది NGOలను పరిధిలోకి తెచ్చే నిబంధన; ఈ మొత్తాన్ని పరీక్షల్లో తరచూ అడుగుతారు.

Correct: B — పార్లమెంటులో మాట్లాడిన మాటలు, వేసిన ఓటు (ఆర్టికల్ 105 రక్షణ)

పార్లమెంటులో మాట్లాడిన మాటలు, వేసిన ఓటు విషయంలో ఆర్టికల్ 105 రక్షణ ఉంది; లోక్‌పాల్ వాటిపై విచారణ చేయదు. అంటే పార్లమెంటు సభ్యుల హక్కులకు రాజ్యాంగ రక్షణ ఉంది; కానీ లంచం తీసుకోవడం లోక్‌పాల్ పరిధిలోకి వస్తుంది.

Correct: C — అవినీతి మార్గాల్లో సంపాదించిన ఆస్తులను జప్తు చేయవచ్చు

లోక్‌పాల్ అవినీతి మార్గాల్లో సంపాదించిన ఆస్తులను జప్తు చేయవచ్చు, విచారణలో సివిల్ కోర్టు అధికారాలు ఉంటాయి, CBI సహా దర్యాప్తు సంస్థలపై పర్యవేక్షణ ఉంటుంది.

Correct: D — 8 మంది (4 న్యాయ, 4 న్యాయేతర)

తొలి లోక్‌పాల్ చైర్‌పర్సన్‌తో పాటు 8 మంది సభ్యులు (4 న్యాయ, 4 న్యాయేతర) నియమితులయ్యారు. చట్టం ప్రకారం గరిష్ఠ సభ్యుల సంఖ్య 8; సగం న్యాయ సభ్యులు ఉండాలనే నియమం ఇక్కడ పాటించారు.

Correct: A — సవరణ కోసం ఆగకుండా లోక్‌పాల్ నియామకం చేయాలని

కామన్ కాజ్ vs యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా (2017) లో సుప్రీంకోర్టు సవరణ కోసం ఆగకుండా లోక్‌పాల్ నియామకం చేయాలని చెప్పింది. ఎంపిక కమిటీ పూర్తి కాకపోవడం ఆలస్యానికి కారణం.

Correct: B — 2014 లోక్‌సభలో గుర్తింపు పొందిన ప్రతిపక్ష నాయకుడు లేకపోవడం

2014 లోక్‌సభలో ఏ పార్టీకీ గుర్తింపు పొందిన ప్రతిపక్ష నాయకుడి హోదా (మొత్తం సీట్లలో 10%) రాకపోవడం, చట్టంలో 'అతిపెద్ద ప్రతిపక్ష పార్టీ నాయకుడు' నిబంధన లేకపోవడంతో ఎంపిక కమిటీ పూర్తి కాలేదు.

Correct: C — గవర్నర్ నియమిస్తారు, సాధారణంగా ముఖ్యమంత్రి, హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి, ప్రతిపక్ష నాయకుడిని సంప్రదించి

లోకాయుక్తను గవర్నర్ నియమిస్తారు, సాధారణంగా ముఖ్యమంత్రి, హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి, ప్రతిపక్ష నాయకుడితో సంప్రదించి. అర్హత చాలా రాష్ట్రాల్లో హైకోర్టు మాజీ ప్రధాన న్యాయమూర్తి లేదా మాజీ న్యాయమూర్తి.

Correct: D — అక్రమ మైనింగ్ నివేదిక (2011)

కర్ణాటక లోకాయుక్త జస్టిస్ సంతోష్ హెగ్డే కాలంలో అక్రమ మైనింగ్ నివేదిక (2011) దేశవ్యాప్త చర్చకు దారితీసింది. కర్ణాటక బలమైన లోకాయుక్తగా పేరు పొందింది. ఈ నివేదిక అవినీతి విచారణలో లోకాయుక్త పాత్రను చూపింది.