న్యాయమూర్తుల కేసులు, కొలీజియం & NJAC (Collegium System and NJAC Case)
Free practice MCQs with answers and explanations for న్యాయమూర్తుల కేసులు, కొలీజియం & NJAC (Collegium System and NJAC Case) in సుప్రీంకోర్టు (Supreme Court). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
"కొలీజియం (Collegium)" అనే పదం రాజ్యాంగంలో ఉందా?
A. ఆర్టికల్ 124 లో స్పష్టంగా ఉంది
B. ఆర్టికల్ 217 లో ఉంది
C. లేదు; ఇది కోర్టు తీర్పుల ద్వారా వచ్చిన విధానం
D. ఆర్టికల్ 368 లో ఉంది
Answer & explanation
Correct: C — లేదు; ఇది కోర్టు తీర్పుల ద్వారా వచ్చిన విధానం
"కొలీజియం" అనే పదం రాజ్యాంగంలో ఎక్కడా లేదు; ఇది జడ్జెస్ కేసుల తీర్పుల ద్వారా (ముఖ్యంగా 1993, 1998) వచ్చిన విధానం. జడ్జెస్ కేసులు (1981, 1993, 1998, 2015) నుండే కొలీజియం పద్ధతి రూపుదిద్దుకుంది; రాజ్యాంగ పాఠంలో ఈ పదం లేదు.
జాతీయ న్యాయ నియామకాల కమిషన్ (NJAC) ను ఏ సవరణ ద్వారా తెచ్చారు, సుప్రీంకోర్టు దాన్ని ఎప్పుడు రద్దు చేసింది?
A. 101వ సవరణ (2016); 2018లో రద్దు
B. 42వ సవరణ (1976); 1980లో రద్దు
C. 103వ సవరణ (2019); 2022లో రద్దు
D. 99వ సవరణ (2014); 2015లో రద్దు
Answer & explanation
Correct: D — 99వ సవరణ (2014); 2015లో రద్దు
NJAC ను 99వ రాజ్యాంగ సవరణ (2014) ద్వారా కొలీజియం స్థానంలో తెచ్చారు. 16 అక్టోబర్ 2015న సుప్రీంకోర్టు (నాల్గవ జడ్జెస్ కేసు) న్యాయవ్యవస్థ స్వతంత్రత మౌలిక స్వరూపంలో భాగమని చెప్పి దాన్ని రద్దు చేసింది.
B. సుప్రీంకోర్టు అడ్వకేట్స్-ఆన్-రికార్డ్ అసోసియేషన్ కేసు
C. ఎస్.ఆర్. బొమ్మై కేసు
D. మినర్వా మిల్స్ కేసు
Answer & explanation
Correct: A — ఎస్.పి. గుప్తా కేసు
మొదటి జడ్జెస్ కేసు (1981) ఎస్.పి. గుప్తా కేసు; ఇందులో "సంప్రదింపు" అంటే "అంగీకారం" కాదని చెప్పడంతో నియామకాల్లో ప్రభుత్వానికి పైచేయి వచ్చింది. రెండవ కేసు (1993) అడ్వకేట్స్-ఆన్-రికార్డ్ అసోసియేషన్ కేసు.
రెండవ జడ్జెస్ కేసు (1993) ప్రకారం నియామకాల్లో "సంప్రదింపు (Consultation)" అంటే ఏమిటి?
A. కేవలం అభిప్రాయం కోరడం
B. ప్రభుత్వ నిర్ణయమే అంతిమం
C. అంగీకారం (Concurrence)
D. ఏ అర్థమూ లేదు
Answer & explanation
Correct: C — అంగీకారం (Concurrence)
రెండవ జడ్జెస్ కేసు (1993) మొదటి తీర్పును మార్చి "సంప్రదింపు" అంటే "అంగీకారమే" అని చెప్పింది; CJI ఇద్దరు సీనియర్ న్యాయమూర్తులతో సంప్రదించి సిఫార్సు చేయాలి – కొలీజియం ఇక్కడే మొదలైంది.
మూడవ జడ్జెస్ కేసు (1998) ప్రకారం సుప్రీంకోర్టు నియామకాలకు కొలీజియం ఎవరితో కూడి ఉంటుంది?
A. CJI + 2 సీనియర్ న్యాయమూర్తులు
B. CJI + కేంద్ర న్యాయశాఖ మంత్రి
C. CJI + అటార్నీ జనరల్
D. CJI + 4 సీనియర్ న్యాయమూర్తులు
Answer & explanation
Correct: D — CJI + 4 సీనియర్ న్యాయమూర్తులు
మూడవ జడ్జెస్ కేసు (1998) – రాష్ట్రపతి ఆర్టికల్ 143 కింద అడిగిన సలహా – ప్రకారం సుప్రీంకోర్టు నియామకాలకు కొలీజియం CJI + 4 సీనియర్ న్యాయమూర్తులు; హైకోర్టు నియామకాలకు CJI + 2 సీనియర్ న్యాయమూర్తులు.
జడ్జెస్ కేసుల గురించి ప్రవచనాలను పరిశీలించండి. 1) 1981లో "సంప్రదింపు" అంటే "అంగీకారం" కాదని చెప్పారు. 2) 1993లో "సంప్రదింపు" అంటే "అంగీకారమే" అని చెప్పారు. 3) 1998లో కొలీజియం CJI + 2 సీనియర్ న్యాయమూర్తులు అని నిర్ణయమైంది (సుప్రీంకోర్టు నియామకాలకు). సరైనవి ఏవి?
A. 2 మరియు 3 మాత్రమే
B. 1 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1 మరియు 2 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: C — 1 మరియు 2 మాత్రమే
ప్రవచనాలు 1, 2 సరైనవి. 1998లో సుప్రీంకోర్టు నియామకాలకు కొలీజియం CJI + 4 సీనియర్ న్యాయమూర్తులు (హైకోర్టు నియామకాలకు CJI + 2) అని నిర్ణయమైంది; కాబట్టి ప్రవచనం 3 తప్పు.
NJAC లో CJI (చైర్‌పర్సన్), ఇద్దరు సీనియర్ సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తులు, కేంద్ర న్యాయశాఖ మంత్రి, ఇద్దరు ప్రముఖ వ్యక్తులు ఉంటారు; ప్రధానమంత్రి సభ్యుడు కాదు.