న్యాయ సమీక్ష & ప్రజా ప్రయోజన వ్యాజ్యం (Judicial Review & PIL) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for న్యాయ సమీక్ష & ప్రజా ప్రయోజన వ్యాజ్యం (Judicial Review & PIL) (న్యాయవ్యవస్థ (Judiciary)). Tap an option to check instantly · page 6 of 6.
Q51Hard
కింది సిద్ధాంతం – కేసు జతలలో సరైనది కానిది ఏది?
A. మారువేష శాసనం – ఎఫ్.ఎన్. బల్సారా కేసు (1951)
B. గ్రహణ సిద్ధాంతం – భికాజీ నారాయణ్ ధాక్రాస్ (1955)
C. సారాంశ సిద్ధాంతం – ఎఫ్.ఎన్. బల్సారా (1951)
D. భవిష్యత్ రద్దు – గోలక్‌నాథ్ (1967)
Answer & explanation
Correct: A — మారువేష శాసనం – ఎఫ్.ఎన్. బల్సారా కేసు (1951)
మారువేష శాసనం కేసు కె.సి. గజపతి నారాయణ్ దేవ్ vs ఒరిస్సా (1953); బల్సారా కేసు (1951) సారాంశ సిద్ధాంతానికి సంబంధించినది. కాబట్టి "మారువేష శాసనం – బల్సారా" జత తప్పు.
కింది ప్రవచనాలను పరిశీలించండి. 1) విభజన సిద్ధాంతం ప్రకారం విరుద్ధమైన భాగాన్ని మాత్రమే రద్దు చేస్తారు. 2) గ్రహణ సిద్ధాంతం రాజ్యాంగం ముందు చేసిన చట్టాలకు వర్తిస్తుంది. 3) పరిత్యాగ సిద్ధాంతం భారతదేశంలో పూర్తిగా వర్తిస్తుంది. సరైనవి ఏవి?
A. 2 మరియు 3 మాత్రమే
B. 1 మరియు 2 మాత్రమే
C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: B — 1 మరియు 2 మాత్రమే
ప్రవచనాలు 1, 2 సరైనవి. భారతదేశంలో పరిత్యాగ సిద్ధాంతం (Waiver) వర్తించదు – పౌరుడు ప్రాథమిక హక్కును వదులుకోలేడు (బషేషర్ నాథ్ కేసు, 1959). కాబట్టి ప్రవచనం 3 తప్పు.
కింది ప్రవచనాలను పరిశీలించండి. 1) హుస్సేనారా ఖాతూన్ కేసు 1979లో వచ్చింది. 2) కపిలా హింగోరానీని "PIL మాత" అంటారు. 3) బంధువా ముక్తి మోర్చా కేసు (1984) త్వరిత విచారణ హక్కుకు సంబంధించింది. సరైనవి ఏవి?
A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: A — 1 మరియు 2 మాత్రమే
ప్రవచనాలు 1, 2 సరైనవి. బంధువా ముక్తి మోర్చా కేసు (1984) వెట్టి చాకిరీ కూలీల విముక్తికి సంబంధించింది; త్వరిత విచారణ హక్కు హుస్సేనారా ఖాతూన్ కేసు. కాబట్టి ప్రవచనం 3 తప్పు.
విశాఖ కేసు పని ప్రదేశాల్లో మహిళలపై లైంగిక వేధింపుల నివారణకు సంబంధించింది; పర్యావరణ PIL లు ఎం.సి. మెహతా వేశారు. గుర్తుంచుకునే చిట్కా: మెహతా – పర్యావరణం; విశాఖ – మహిళలు; ఓల్గా – జీవనోపాధి; ఉన్నికృష్ణన్ – విద్య; ప్రకాశ్ సింగ్ – పోలీసు.
కింది ప్రవచనాలను పరిశీలించండి. 1) ఎం.సి. మెహతా ఓలియం గ్యాస్ కేసు (1986) లో సంపూర్ణ బాధ్యత సూత్రం వచ్చింది. 2) ప్రకాశ్ సింగ్ కేసు (2006) పోలీసు సంస్కరణలపై 7 ఆదేశాలు ఇచ్చింది. 3) పరమానంద్ కటారా కేసు (1989) జీవనోపాధి హక్కుకు సంబంధించింది. సరైనవి ఏవి?
A. 2 మరియు 3 మాత్రమే
B. 1 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1 మరియు 2 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: C — 1 మరియు 2 మాత్రమే
ప్రవచనాలు 1, 2 సరైనవి. పరమానంద్ కటారా కేసు (1989) లో ప్రమాదంలో గాయపడిన వారికి అత్యవసర వైద్యం ఇవ్వడం ప్రతి డాక్టర్ బాధ్యత అని చెప్పింది; జీవనోపాధి హక్కు ఓల్గా టెల్లిస్ (1985). కాబట్టి ప్రవచనం 3 తప్పు.
కింది ప్రవచనాలను పరిశీలించండి. 1) న్యాయ అతిక్రమణ అధికారాల విభజనకు విరుద్ధమనే విమర్శ ఉంది. 2) బల్వంత్ సింగ్ చౌఫల్ (2010) ప్రకారం ప్రతి హైకోర్టు PIL ల కోసం సొంత నియమాలు రూపొందించుకోవాలి. 3) భూస్వామి–కౌలుదారు వివాదాలను సాధారణంగా PIL ద్వారా విచారించవచ్చు. సరైనవి ఏవి?
A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: A — 1 మరియు 2 మాత్రమే
ప్రవచనాలు 1, 2 సరైనవి. భూస్వామి–కౌలుదారు వివాదాలు, సర్వీసు విషయాలు (పెన్షన్, గ్రాట్యుటీ మినహా), మెడికల్/ఇంజినీరింగ్ ప్రవేశాలు వంటి వ్యక్తిగత అంశాలను సాధారణంగా PIL గా విచారించరు; కాబట్టి ప్రవచనం 3 తప్పు.
A. ప్రచారం కోసం వేసే "పబ్లిసిటీ ఇంట్రెస్ట్ లిటిగేషన్" సమస్య
B. PIL వల్ల కోర్టులపై కేసుల భారం తగ్గింది
C. కోర్టు ఉత్తర్వులు అమలు చేసే యంత్రాంగం కోర్టుకు లేకపోవడం
D. రాజకీయ లేదా వ్యక్తిగత లాభం కోసం PIL వేయడం
Answer & explanation
Correct: B — PIL వల్ల కోర్టులపై కేసుల భారం తగ్గింది
PIL పై విమర్శ ఏమిటంటే కోర్టులపై కేసుల భారం పెరగడం; తగ్గిందని చెప్పడం తప్పు. పబ్లిసిటీ/ప్రైవేట్ ఇంట్రెస్ట్ లిటిగేషన్, అమలు యంత్రాంగం లేకపోవడం కూడా విమర్శలే.