న్యాయ సమీక్ష & ప్రజా ప్రయోజన వ్యాజ్యం (Judicial Review & PIL) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for న్యాయ సమీక్ష & ప్రజా ప్రయోజన వ్యాజ్యం (Judicial Review & PIL) (న్యాయవ్యవస్థ (Judiciary)). Tap an option to check instantly · page 5 of 6.
Q41Hard
కింది ప్రవచనాలను పరిశీలించండి. 1) న్యాయ సమీక్ష మార్బరీ vs మాడిసన్ (1803) కేసుతో స్థిరపడింది. 2) అమెరికా రాజ్యాంగంలో కూడా "న్యాయ సమీక్ష" అనే పదం లేదు. 3) భారత రాజ్యాంగం ఆర్టికల్ 21 లో "Due Process of Law" ను స్పష్టంగా వాడింది. సరైనవి ఏవి?
A. 2 మరియు 3 మాత్రమే
B. 1 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1 మరియు 2 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: C — 1 మరియు 2 మాత్రమే
ప్రవచనాలు 1, 2 సరైనవి. భారత రాజ్యాంగం ఆర్టికల్ 21 లో "చట్టం నిర్దేశించిన ప్రక్రియ (Procedure Established by Law)" ను వాడింది (జపాన్ నుండి), "Due Process" ను కాదు; మేనకా గాంధీ (1978) తర్వాతే Due Process భావన ప్రవేశించింది. కాబట్టి ప్రవచనం 3 తప్పు.
భారత్, అమెరికా న్యాయ సమీక్షల గురించి సరైనది కానిది ఏది?
A. అమెరికాలో "Due Process of Law" వల్ల న్యాయ సమీక్ష విస్తృతం
B. భారత్ లో న్యాయ సమీక్ష ఆర్టికల్ 13, 32, 226 ద్వారా వస్తుంది
C. మేనకా గాంధీ కేసు తర్వాత భారత న్యాయ సమీక్ష విస్తృతమైంది
D. భారత రాజ్యాంగం ఆర్టికల్ 21 లో "Due Process of Law" ను ఉపయోగిస్తుంది
Answer & explanation
Correct: D — భారత రాజ్యాంగం ఆర్టికల్ 21 లో "Due Process of Law" ను ఉపయోగిస్తుంది
భారత రాజ్యాంగం ఆర్టికల్ 21 లో "Procedure Established by Law" ను ఉపయోగిస్తుంది, "Due Process of Law" ను కాదు. కాబట్టి మొదటి ప్రవచనం తప్పు. మిగతా మూడూ సరైనవి.
కింది వాటిలో న్యాయ సమీక్షకు పరిమితి కానిది (కోర్టు అధికారం) ఏది?
A. ఆర్టికల్ 226
B. ఆర్టికల్ 361
C. ఆర్టికల్ 122
D. ఆర్టికల్ 31B
Answer & explanation
Correct: A — ఆర్టికల్ 226
ఆర్టికల్ 226 హైకోర్టుకు రిట్లు ఇచ్చే అధికారం – న్యాయ సమీక్షకు ఆధారం, పరిమితి కాదు. ఆర్టికల్ 361 (రాష్ట్రపతి, గవర్నర్లకు రక్షణ), 122 (పార్లమెంటు కార్యకలాపాలు), 31B (9వ షెడ్యూల్ రక్షణ) న్యాయ సమీక్షకు పరిమితులుగా పరిగణిస్తారు.
ఆర్టికల్ 13 గురించి ప్రవచనాలను పరిశీలించండి. 1) 13(1): రాజ్యాంగం ముందు ఉన్న చట్టాలు ప్రాథమిక హక్కులకు విరుద్ధమైతే ఆ మేరకు చెల్లవు. 2) 13(2): ప్రాథమిక హక్కులను హరించే చట్టాన్ని ప్రభుత్వం చేయరాదు. 3) 13(4) ను 42వ సవరణ చేర్చింది. సరైనవి ఏవి?
A. 2 మరియు 3 మాత్రమే
B. 1 మరియు 2 మాత్రమే
C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: B — 1 మరియు 2 మాత్రమే
ప్రవచనాలు 1, 2 సరైనవి. ఆర్టికల్ 13(4) ను 24వ సవరణ (1971) చేర్చింది, 42వ సవరణ కాదు; కాబట్టి ప్రవచనం 3 తప్పు. 24వ సవరణ గోలక్‌నాథ్ తీర్పుకు ప్రతిస్పందనగా సవరణ "చట్టం" కాదని స్పష్టం చేయడానికి ఈ క్లాజును చేర్చింది.
కింది వాటిలో న్యాయ సమీక్షకు సంబంధం లేని ఆర్టికల్ ఏది?
A. ఆర్టికల్ 13
B. ఆర్టికల్ 32
C. ఆర్టికల్ 76 (అటార్నీ జనరల్)
D. ఆర్టికల్ 226
Answer & explanation
Correct: C — ఆర్టికల్ 76 (అటార్నీ జనరల్)
ఆర్టికల్ 13 (హక్కులకు విరుద్ధ చట్టాలు చెల్లవు), 32 (సుప్రీంకోర్టు రిట్లు), 226 (హైకోర్టు రిట్లు) న్యాయ సమీక్షకు ఆధారాలు. ఆర్టికల్ 76 అటార్నీ జనరల్ గురించి, న్యాయ సమీక్షతో సంబంధం లేదు.
కింది కేసులను కాలక్రమంలో (పాత నుండి కొత్తదికి) అమర్చండి.
A. సజ్జన్ సింగ్ → శంకరీ ప్రసాద్ → గోలక్‌నాథ్ → కేశవానంద భారతి → మినర్వా మిల్స్
B. శంకరీ ప్రసాద్ → గోలక్‌నాథ్ → సజ్జన్ సింగ్ → కేశవానంద భారతి → మినర్వా మిల్స్
C. శంకరీ ప్రసాద్ → సజ్జన్ సింగ్ → గోలక్‌నాథ్ → మినర్వా మిల్స్ → కేశవానంద భారతి
D. శంకరీ ప్రసాద్ → సజ్జన్ సింగ్ → గోలక్‌నాథ్ → కేశవానంద భారతి → మినర్వా మిల్స్
Answer & explanation
Correct: D — శంకరీ ప్రసాద్ → సజ్జన్ సింగ్ → గోలక్‌నాథ్ → కేశవానంద భారతి → మినర్వా మిల్స్
శంకరీ ప్రసాద్ (1951), సజ్జన్ సింగ్ (1965), గోలక్‌నాథ్ (1967), కేశవానంద భారతి (1973), మినర్వా మిల్స్ (1980) – ఇదే సరైన కాలక్రమం. 1951 నుండి 1980 వరకు పార్లమెంటు–సుప్రీంకోర్టు మధ్య జరిగిన పోరాటమే ప్రాథమిక నిర్మాణ సిద్ధాంతానికి దారితీసింది.
కింది ప్రవచనాలను పరిశీలించండి. 1) కేశవానంద భారతి కేసులో 13 మంది న్యాయమూర్తులు, 7:6 మెజారిటీ. 2) ఇందిరా గాంధీ vs రాజ్ నారాయణ్ (1975) లో 39వ సవరణలోని ఒక భాగం రద్దైంది. 3) మినర్వా మిల్స్ ఆర్టికల్ 368(4), (5) ను సమర్థించింది. సరైనవి ఏవి?
A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: A — 1 మరియు 2 మాత్రమే
ప్రవచనాలు 1, 2 సరైనవి. మినర్వా మిల్స్ (1980) 42వ సవరణ చేర్చిన ఆర్టికల్ 368(4), (5) ను రద్దు చేసింది, సమర్థించలేదు; కాబట్టి ప్రవచనం 3 తప్పు.
B. వామన్ రావు కేసు (1981) 24 ఏప్రిల్ 1973 ను కట్-ఆఫ్ తేదీగా పేర్కొంది
C. ఇది న్యాయ సమీక్ష నుండి పూర్తి రక్షణ ఇస్తుంది
D. కొయెల్హో కేసు (2007) 9 మంది ధర్మాసనం విచారించింది
Answer & explanation
Correct: C — ఇది న్యాయ సమీక్ష నుండి పూర్తి రక్షణ ఇస్తుంది
9వ షెడ్యూల్ న్యాయ సమీక్ష నుండి పూర్తి రక్షణ కాదు; 24 ఏప్రిల్ 1973 తర్వాత చేర్చిన చట్టాలు మౌలిక స్వరూపాన్ని ఉల్లంఘిస్తే కోర్టు రద్దు చేయవచ్చని కొయెల్హో కేసు (2007) చెప్పింది.
ఆర్టికల్ 31C గురించి ప్రవచనాలను పరిశీలించండి. 1) దీన్ని 25వ సవరణ (1971) చేర్చింది. 2) 42వ సవరణ ఈ రక్షణను అన్ని ఆదేశిక సూత్రాలకు విస్తరించింది. 3) మినర్వా మిల్స్ (1980) ఆ విస్తరణను సమర్థించింది. సరైనవి ఏవి?
A. 2 మరియు 3 మాత్రమే
B. 1 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1, 2 మరియు 3
D. 1 మరియు 2 మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: D — 1 మరియు 2 మాత్రమే
ప్రవచనాలు 1, 2 సరైనవి. ఆర్టికల్ 31C మొదట ఆర్టికల్ 39(b), (c) అమలుకు చేసే చట్టాలకు రక్షణ ఇచ్చింది; 42వ సవరణ దాన్ని అన్ని DPSP లకు విస్తరించగా మినర్వా మిల్స్ ఆ విస్తరణను రద్దు చేసింది. కాబట్టి ప్రవచనం 3 తప్పు.
కింది ప్రవచనాలను పరిశీలించండి. 1) న్యాయ సమీక్ష మార్బరీ vs మాడిసన్ (1803) కేసుతో స్థిరపడింది. 2) అమెరికా రాజ్యాంగంలో కూడా "న్యాయ సమీక్ష" అనే పదం లేదు. 3) భారత రాజ్యాంగం ఆర్టికల్ 21 లో "Due Process of Law" ను స్పష్టంగా వాడింది. సరైనవి ఏవి?