న్యాయ సమీక్ష & ప్రజా ప్రయోజన వ్యాజ్యం (Judicial Review & PIL) · Practice MCQs

Correct: C — జపాన్

"Procedure Established by Law" పదబంధం జపాన్ రాజ్యాంగం నుండి వచ్చింది; అమెరికాలో "Due Process of Law" ఉంది. మేనకా గాంధీ కేసు (1978) తర్వాత ఈ ప్రక్రియ న్యాయంగా, సహేతుకంగా ఉండాలని కోర్టు చెప్పడంతో భారత న్యాయ సమీక్ష కూడా విస్తృతమైంది.

Correct: D — మినర్వా మిల్స్ (1980), ఎల్. చంద్రకుమార్ (1997)

మినర్వా మిల్స్ (1980), ఎల్. చంద్రకుమార్ (1997) కేసుల్లో న్యాయ సమీక్షను రాజ్యాంగ మౌలిక స్వరూపం (Basic Structure) లో భాగమని సుప్రీంకోర్టు ప్రకటించింది; కాబట్టి రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా కూడా దాన్ని తొలగించలేరు.

Correct: A — ఆర్డినెన్స్, ఉత్తర్వు, బై-లా, నియమం, నోటిఫికేషన్, ఆచారం

ఆర్టికల్ 13(3) ప్రకారం "చట్టం" అంటే ఆర్డినెన్స్, ఉత్తర్వు, బై-లా, నియమం, నోటిఫికేషన్, ఆచారం (Custom) కూడా. రాజ్యాంగ సవరణ మాత్రం ఆర్టికల్ 13(4) ప్రకారం "చట్టం" కాదు.

Correct: B — పార్లమెంటు, రాష్ట్ర శాసనసభల కార్యకలాపాల విధానం

ఆర్టికల్ 122 (పార్లమెంటు), 212 (రాష్ట్ర శాసనసభలు) ప్రకారం సభల కార్యకలాపాల విధానాన్ని కోర్టులు ప్రశ్నించరాదు. ఇవి న్యాయ సమీక్షకు పరిమితులు; ఆర్టికల్ 361 రాష్ట్రపతి, గవర్నర్లకు రక్షణ ఇస్తుంది.

Correct: C — కేంద్ర చట్టం (ఆర్టికల్ 254)

ఆర్టికల్ 251, 254 ప్రకారం కేంద్ర, రాష్ట్ర చట్టాల మధ్య వైరుధ్యం వస్తే కేంద్ర చట్టమే చెల్లుతుంది. ఆర్టికల్ 246 కేంద్ర, రాష్ట్ర శాసన అధికారాలను విభజిస్తుంది; పరిధి దాటిన చట్టాన్ని కోర్టు రద్దు చేస్తుంది.

Correct: D — 1వ సవరణ (1951)

శంకరీ ప్రసాద్ కేసులో 1వ సవరణ (1951) చెల్లుబాటును సవాలు చేశారు; ఆర్టికల్ 368 కింద పార్లమెంటు ప్రాథమిక హక్కులను కూడా సవరించవచ్చని, సవరణ ఆర్టికల్ 13 కింద "చట్టం" కాదని కోర్టు చెప్పింది. 17వ సవరణను సవాలు చేసింది సజ్జన్ సింగ్ కేసు (1965).

Correct: A — కోకా సుబ్బారావు; భవిష్యత్ రద్దు (Prospective Overruling)

గోలక్‌నాథ్ కేసులో CJ కోకా సుబ్బారావు (తెలుగువారు) నాయకత్వంలోని 11 మంది ధర్మాసనం "భవిష్యత్ రద్దు (Prospective Overruling)" సూత్రాన్ని మొదటిసారి వాడింది – పాత సవరణలు చెల్లుతాయి, భవిష్యత్తులో FR లను సవరించకూడదు.

Correct: B — 24వ సవరణ (1971)

24వ సవరణ (1971) ప్రాథమిక హక్కులను సవరించే అధికారం పార్లమెంటుకు ఉందని స్పష్టం చేసి గోలక్‌నాథ్ తీర్పును తిప్పికొట్టింది. తర్వాత కేశవానంద భారతి (1973) 24వ సవరణను సమర్థిస్తూనే ప్రాథమిక నిర్మాణ పరిమితి విధించింది.

Correct: C — 13

1వ సవరణ (1951) సమయంలో 9వ షెడ్యూల్‌లో 13 చట్టాలు ఉండేవి – ఎక్కువగా భూసంస్కరణల చట్టాలు. తర్వాత భూసంస్కరణలతో సంబంధం లేని చట్టాలను కూడా చేర్చడం మొదలైంది.

Correct: D — 76వ సవరణ (1994)

తమిళనాడు 69% రిజర్వేషన్ చట్టాన్ని 76వ సవరణ (1994) ద్వారా 9వ షెడ్యూల్‌లో చేర్చారు. భూసంస్కరణలకు సంబంధం లేని చట్టాలను కూడా చేర్చడం ఈ షెడ్యూల్ దుర్వినియోగానికి ఉదాహరణగా చెబుతారు.