శంకరీ ప్రసాద్, సజ్జన్ సింగ్, గోలక్‌నాథ్ కేసులు (Amending Power of Parliament)
Free practice MCQs with answers and explanations for శంకరీ ప్రసాద్, సజ్జన్ సింగ్, గోలక్‌నాథ్ కేసులు (Amending Power of Parliament) in ముఖ్యమైన సుప్రీంకోర్టు తీర్పులు (Landmark Judgments). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
శంకరీ ప్రసాద్ vs భారత ప్రభుత్వం (1951) తీర్పు ప్రకారం పార్లమెంటు గురించి సరైనది ఏది?
A. ప్రాథమిక హక్కులను సవరించలేదు
B. ఆర్టికల్ 368 కింద ప్రాథమిక హక్కులను కూడా సవరించవచ్చు
C. ప్రాథమిక నిర్మాణాన్ని సవరించలేదు
D. రాజ్యాంగాన్ని సవరించే అధికారమే లేదు
Answer & explanation
Correct: B — ఆర్టికల్ 368 కింద ప్రాథమిక హక్కులను కూడా సవరించవచ్చు
శంకరీ ప్రసాద్ కేసులో (1వ సవరణ సవాలు) ఆర్టికల్ 368 కింద పార్లమెంటు ప్రాథమిక హక్కులను కూడా సవరించవచ్చని, ఆర్టికల్ 13 లోని "చట్టం" సాధారణ చట్టాలే గానీ రాజ్యాంగ సవరణ కాదని కోర్టు చెప్పింది. తరువాత సజ్జన్ సింగ్ (1965) దీన్ని సమర్థించింది.
గోలక్‌నాథ్ vs పంజాబ్ కేసును (1967) విచారించిన ధర్మాసనంలో ఎంత మంది న్యాయమూర్తులు ఉన్నారు?
A. 13
B. 9
C. 11
D. 7
Answer & explanation
Correct: C — 11
గోలక్‌నాథ్ కేసును 11 మంది న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం విచారించింది; తీర్పు 6:5 మెజారిటీతో వచ్చింది. కేశవానంద భారతి కేసులో 13 మంది, పుట్టస్వామి, కొయెల్హో, ఇంద్రా సాహ్నీ, బొమ్మై కేసుల్లో 9 మంది న్యాయమూర్తులు ఉన్నారు.
గోలక్‌నాథ్ కేసు (1967) సమయంలో సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి ఎవరు?
A. ఎస్.ఎం. సిక్రీ
B. వై.వి. చంద్రచూడ్
C. హెచ్.జె. కానియా
D. కె. సుబ్బారావు
Answer & explanation
Correct: D — కె. సుబ్బారావు
గోలక్‌నాథ్ కేసు తీర్పు సమయంలో ప్రధాన న్యాయమూర్తి కోకా సుబ్బారావు (తెలుగువారు; భారత 9వ CJI). కేశవానంద భారతి కేసు సమయంలో CJ ఎస్.ఎం. సిక్రీ, మినర్వా మిల్స్ సమయంలో వై.వి. చంద్రచూడ్; హెచ్.జె. కానియా మొదటి CJI.
సజ్జన్ సింగ్ vs రాజస్థాన్ (1965) కేసులో సుప్రీంకోర్టు ఏ తీర్పునే సమర్థించింది?
A. గోలక్‌నాథ్ తీర్పు
B. శంకరీ ప్రసాద్ (1951) తీర్పు
C. కేశవానంద తీర్పు
D. మినర్వా మిల్స్ తీర్పు
Answer & explanation
Correct: B — శంకరీ ప్రసాద్ (1951) తీర్పు
సజ్జన్ సింగ్ కేసులో (17వ సవరణ సవాలు) కోర్టు శంకరీ ప్రసాద్ తీర్పునే సమర్థించి, పార్లమెంటు ప్రాథమిక హక్కులను సవరించవచ్చని చెప్పింది. తర్వాత 1967లో గోలక్‌నాథ్ దీన్ని తిరగరాసింది.
"భవిష్యత్ ప్రభావ రద్దు (Prospective Overruling)" సిద్ధాంతాన్ని మొదటిసారి ఉపయోగించిన కేసు ఏది?
A. కేశవానంద భారతి (1973)
B. మినర్వా మిల్స్ (1980)
C. గోలక్‌నాథ్ vs పంజాబ్ (1967)
D. శంకరీ ప్రసాద్ (1951)
Answer & explanation
Correct: C — గోలక్‌నాథ్ vs పంజాబ్ (1967)
గోలక్‌నాథ్ కేసు పాత సవరణలు చెల్లుతాయి, భవిష్యత్తులో మాత్రం FR లను సవరించకూడదు అని చెప్పడానికి Prospective Overruling సిద్ధాంతాన్ని మొదటిసారి ఉపయోగించింది. దీనికి ప్రతిస్పందనగా 24వ సవరణ (1971) వచ్చింది.
గోలక్‌నాథ్ తీర్పుకు ప్రతిస్పందనగా వచ్చిన 24వ సవరణ (1971) ఆర్టికల్ 13 లో చేర్చిన నిబంధన ఏది?
A. ఆర్టికల్ 13(3) – "చట్టం" నిర్వచనం
B. ఆర్టికల్ 13(1) – ముందున్న చట్టాల చెల్లుబాటు
C. ఆర్టికల్ 13(2) – హక్కులను హరించే చట్టాలు చెల్లవు
D. ఆర్టికల్ 13(4) – రాజ్యాంగ సవరణ "చట్టం" కాదు
Answer & explanation
Correct: D — ఆర్టికల్ 13(4) – రాజ్యాంగ సవరణ "చట్టం" కాదు
గోలక్‌నాథ్ తీర్పు ప్రకారం రాజ్యాంగ సవరణ ఆర్టికల్ 13 కింద "చట్టం". దాన్ని నిరాకరిస్తూ 24వ సవరణ ఆర్టికల్ 13(4), 368(3) చేర్చి సవరణ "చట్టం" కాదని స్పష్టం చేసింది. ఆర్టికల్ 13(1)–(3) అంతకుముందే ఉన్నాయి.
పార్లమెంటు సవరణ అధికారానికి సంబంధించిన కింది కేసులను కాలక్రమంలో (పాత నుండి కొత్తదికి) అమర్చండి.
A. శంకరీ ప్రసాద్ → సజ్జన్ సింగ్ → గోలక్‌నాథ్ → కేశవానంద భారతి
B. సజ్జన్ సింగ్ → శంకరీ ప్రసాద్ → గోలక్‌నాథ్ → కేశవానంద భారతి
C. శంకరీ ప్రసాద్ → గోలక్‌నాథ్ → సజ్జన్ సింగ్ → కేశవానంద భారతి
D. శంకరీ ప్రసాద్ → సజ్జన్ సింగ్ → కేశవానంద భారతి → గోలక్‌నాథ్
Answer & explanation
Correct: A — శంకరీ ప్రసాద్ → సజ్జన్ సింగ్ → గోలక్‌నాథ్ → కేశవానంద భారతి
శంకరీ ప్రసాద్ (1951) → సజ్జన్ సింగ్ (1965) → గోలక్‌నాథ్ (1967) → కేశవానంద భారతి (1973). "శంకరీ – సజ్జన్: అవును (సవరించవచ్చు); గోలక్‌నాథ్: కాదు; కేశవానంద: అవును, కానీ ప్రాథమిక నిర్మాణం మార్చకూడదు" అని గుర్తుంచుకోవచ్చు.
గోలక్‌నాథ్ కేసు గురించి ప్రవచనాలను పరిశీలించండి. 1) 11 మంది న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం విచారించింది. 2) 6:5 మెజారిటీతో తీర్పు వచ్చింది. 3) పాత సవరణలన్నింటినీ వెనుకటి తేదీ నుండి రద్దు చేసింది. సరైనవి ఏవి?
A. 2 మరియు 3 మాత్రమే
B. 1 మరియు 2 మాత్రమే
C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: B — 1 మరియు 2 మాత్రమే
గోలక్‌నాథ్ ధర్మాసనంలో 11 మంది న్యాయమూర్తులు ఉన్నారు, మెజారిటీ 6:5 (ప్రవచనాలు 1, 2 సరైనవి). Prospective Overruling ప్రకారం పాత సవరణలు చెల్లుతాయి, భవిష్యత్తులో మాత్రమే FR లను సవరించకూడదు; కాబట్టి ప్రవచనం 3 తప్పు.