కేశవానంద భారతి కేసు – ప్రాథమిక నిర్మాణ సిద్ధాంతం (Kesavananda Bharati 1973)
Free practice MCQs with answers and explanations for కేశవానంద భారతి కేసు – ప్రాథమిక నిర్మాణ సిద్ధాంతం (Kesavananda Bharati 1973) in ముఖ్యమైన సుప్రీంకోర్టు తీర్పులు (Landmark Judgments). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
కేశవానంద భారతి vs కేరళ రాష్ట్రం కేసు తీర్పు ఏ సంవత్సరంలో వచ్చింది?
A. 1973
B. 1967
C. 1978
D. 1980
Answer & explanation
Correct: A — 1973
కేశవానంద భారతి తీర్పు 24 ఏప్రిల్ 1973న వచ్చింది. ఈ తీర్పు ప్రాథమిక నిర్మాణ సిద్ధాంతాన్ని ప్రతిపాదించింది. గోలక్‌నాథ్ 1967లో, మేనకా గాంధీ 1978లో, మినర్వా మిల్స్ 1980లో వచ్చాయి.
కేశవానంద భారతి కేసును విచారించిన ధర్మాసనంలో ఎంత మంది న్యాయమూర్తులు ఉన్నారు? (ఇప్పటివరకు అతిపెద్ద ధర్మాసనం)
A. 11
B. 13
C. 9
D. 7
Answer & explanation
Correct: B — 13
కేశవానంద భారతి కేసును 13 మంది న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం (ఇప్పటివరకు అతిపెద్దది) విచారించింది; తీర్పు 7:6 మెజారిటీతో వచ్చింది, ప్రధాన న్యాయమూర్తి ఎస్.ఎం. సిక్రీ.
కేశవానంద భారతి కేసులో సుప్రీంకోర్టు ప్రతిపాదించిన సిద్ధాంతం ఏది?
A. గ్రహణ సిద్ధాంతం
B. భవిష్యత్ రద్దు సిద్ధాంతం
C. ప్రాథమిక నిర్మాణ సిద్ధాంతం (Basic Structure Doctrine)
D. సారాంశ సిద్ధాంతం
Answer & explanation
Correct: C — ప్రాథమిక నిర్మాణ సిద్ధాంతం (Basic Structure Doctrine)
కేశవానంద భారతి కేసులో పార్లమెంటు రాజ్యాంగంలోని ఏ భాగాన్నైనా సవరించవచ్చు కానీ దాని ప్రాథమిక నిర్మాణాన్ని మార్చకూడదనే సిద్ధాంతం వచ్చింది. భవిష్యత్ రద్దు (Prospective Overruling) గోలక్‌నాథ్ కేసులో ఉపయోగించారు.
ప్రవేశిక రాజ్యాంగంలో భాగమని చెప్పిన కేసు ఏది? (ఇది బెరుబారి కేసు 1960 అభిప్రాయాన్ని మార్చింది)
A. గోలక్‌నాథ్ (1967)
B. మేనకా గాంధీ (1978)
C. కేశవానంద భారతి (1973)
D. షా బానో (1985)
Answer & explanation
Correct: C — కేశవానంద భారతి (1973)
బెరుబారి యూనియన్ కేసు (1960) ప్రవేశిక రాజ్యాంగంలో భాగం కాదని చెప్పింది. కేశవానంద భారతి కేసు (1973) ఆ అభిప్రాయాన్ని మార్చి, ప్రవేశిక రాజ్యాంగంలో భాగమేనని చెప్పింది.
ఇందిరా గాంధీ vs రాజ్ నారాయణ్ (1975) కేసు గురించి సరైనది ఏది?
A. ఇందిరా గాంధీ ఎన్నికను సుప్రీంకోర్టు రద్దు చేసింది
B. ఇది 42వ సవరణను కొట్టివేసింది
C. ఇది ఆస్తి హక్కుకు సంబంధించింది
D. స్వేచ్ఛాయుత, న్యాయమైన ఎన్నికలు ప్రాథమిక నిర్మాణంలో భాగమని సుప్రీంకోర్టు చెప్పింది
Answer & explanation
Correct: D — స్వేచ్ఛాయుత, న్యాయమైన ఎన్నికలు ప్రాథమిక నిర్మాణంలో భాగమని సుప్రీంకోర్టు చెప్పింది
అలహాబాద్ హైకోర్టు (జస్టిస్ జగ్‌మోహన్‌లాల్ సిన్హా) 12 జూన్ 1975న ఇందిరా గాంధీ ఎన్నికను రద్దు చేసింది. సుప్రీంకోర్టు ప్రాథమిక నిర్మాణ సిద్ధాంతాన్ని మొదటిసారి అమలు చేసి 39వ సవరణలోని ఒక నిబంధనను కొట్టివేసింది; స్వేచ్ఛాయుత ఎన్నికలు ప్రాథమిక నిర్మాణమని చెప్పింది.
A. పార్లమెంటు ప్రాథమిక హక్కులను అసలు సవరించలేదని చెప్పింది
B. పార్లమెంటు రాజ్యాంగంలోని ఏ భాగాన్నైనా సవరించవచ్చని చెప్పింది
C. ప్రాథమిక నిర్మాణాన్ని మార్చకూడదని చెప్పింది
D. ప్రవేశిక రాజ్యాంగంలో భాగమని చెప్పింది
Answer & explanation
Correct: A — పార్లమెంటు ప్రాథమిక హక్కులను అసలు సవరించలేదని చెప్పింది
కేశవానంద తీర్పు ప్రకారం పార్లమెంటు ప్రాథమిక హక్కులతో సహా రాజ్యాంగంలోని ఏ భాగాన్నైనా సవరించవచ్చు; కానీ ప్రాథమిక నిర్మాణాన్ని మార్చకూడదు. "ప్రాథమిక హక్కులను అసలు సవరించలేదు" అనేది గోలక్‌నాథ్ అభిప్రాయం, కేశవానందది కాదు.
ఇందిరా గాంధీ vs రాజ్ నారాయణ్ (1975) గురించి ప్రవచనాలను పరిశీలించండి. 1) అలహాబాద్ హైకోర్టు 12 జూన్ 1975న ఇందిరా గాంధీ ఎన్నికను రద్దు చేసింది. 2) తీర్పు ఇచ్చింది జస్టిస్ జగ్‌మోహన్‌లాల్ సిన్హా. 3) సుప్రీంకోర్టు 42వ సవరణను కొట్టివేసింది. సరైనవి ఏవి?
A. 2 మరియు 3 మాత్రమే
B. 1 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1 మరియు 2 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: C — 1 మరియు 2 మాత్రమే
ప్రవచనాలు 1, 2 సరైనవి. సుప్రీంకోర్టు ఈ కేసులో 39వ సవరణలోని ఒక నిబంధనను (ప్రాథమిక నిర్మాణ సిద్ధాంతాన్ని ఉపయోగించి) కొట్టివేసింది; 42వ సవరణ (1976) తర్వాతి కాలానికి చెందింది. కాబట్టి ప్రవచనం 3 తప్పు.