Free practice MCQs with answers and explanations for షా బానో, ఇంద్రా సాహ్నీ, ఎస్.ఆర్. బొమ్మై కేసులు (Shah Bano, Indra Sawhney, S.R. Bommai) in ముఖ్యమైన సుప్రీంకోర్టు తీర్పులు (Landmark Judgments). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
షా బానో కేసు (1985) లో విడాకులు పొందిన ముస్లిం మహిళకు ఏ హక్కును సుప్రీంకోర్టు గుర్తించింది?
A. ఆస్తి హక్కు
B. ఓటు హక్కు
C. పిల్లల సంరక్షణ హక్కు మాత్రమే
D. CrPC సెక్షన్ 125 కింద భర్త నుండి భరణం (Maintenance)
Answer & explanation
Correct: D — CrPC సెక్షన్ 125 కింద భర్త నుండి భరణం (Maintenance)
షా బానో కేసులో విడాకులు పొందిన ముస్లిం మహిళకు కూడా CrPC సెక్షన్ 125 కింద భరణం పొందే హక్కు ఉందని కోర్టు చెప్పింది; ఉమ్మడి పౌర స్మృతి (ఆర్టికల్ 44) ఆవశ్యకతను ప్రస్తావించింది. తర్వాత పార్లమెంటు 1986 చట్టం తెచ్చింది.
Correct: A — ఇంద్రా సాహ్నీ vs భారత ప్రభుత్వం (1992)
ఇంద్రా సాహ్నీ కేసు (1992) మండల్ కమిషన్ సిఫారసు చేసిన OBC లకు 27% రిజర్వేషన్‌ను సమర్థించింది, క్రీమీ లేయర్‌ను మినహాయించాలని, మొత్తం రిజర్వేషన్లు సాధారణంగా 50% మించకూడదని చెప్పింది. 9 మంది న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం ఈ తీర్పు ఇచ్చింది.
ఆర్టికల్ 356 (రాష్ట్రపతి పాలన) దుర్వినియోగాన్ని అడ్డుకున్న కేసు ఏది?
A. షా బానో కేసు
B. ఎస్.ఆర్. బొమ్మై vs భారత ప్రభుత్వం (1994)
C. విశాఖ కేసు
D. పుట్టస్వామి కేసు
Answer & explanation
Correct: B — ఎస్.ఆర్. బొమ్మై vs భారత ప్రభుత్వం (1994)
ఎస్.ఆర్. బొమ్మై కేసులో (1994) ఆర్టికల్ 356 కింద రాష్ట్రపతి పాలన ప్రకటన న్యాయ సమీక్షకు లోబడుతుందని, మెజారిటీ తేలాల్సింది శాసనసభలో బల పరీక్ష (Floor Test) ద్వారానే అని కోర్టు స్పష్టం చేసింది. లౌకికవాదం, సమాఖ్య వ్యవస్థ ప్రాథమిక నిర్మాణంలో భాగం.
A. ముస్లిం వ్యక్తిగత చట్టం (షరియత్) అమలు చట్టం, 1937
B. ముస్లిం మహిళల (విడాకులపై హక్కుల రక్షణ) చట్టం, 1986
C. పని ప్రదేశంలో మహిళల వేధింపుల నిరోధక చట్టం, 2013
D. విద్యా హక్కు చట్టం, 2009
Answer & explanation
Correct: B — ముస్లిం మహిళల (విడాకులపై హక్కుల రక్షణ) చట్టం, 1986
షా బానో తీర్పు (1985) తర్వాత పార్లమెంటు ముస్లిం మహిళల (విడాకులపై హక్కుల రక్షణ) చట్టం 1986 తెచ్చింది. POSH చట్టం 2013 విశాఖ కేసు ఆధారంగా, RTE చట్టం 2009 ఆర్టికల్ 21A అమలుకు వచ్చాయి.
ఇంద్రా సాహ్నీ కేసు (1992) ప్రకారం రిజర్వేషన్లపై సాధారణ గరిష్ఠ పరిమితి ఎంత?
A. 27%
B. 60%
C. 50%
D. 69%
Answer & explanation
Correct: C — 50%
ఇంద్రా సాహ్నీ కేసులో OBC లకు 27% రిజర్వేషన్ సమర్థించబడింది; మొత్తం రిజర్వేషన్లు సాధారణంగా 50% మించకూడదని, OBC లలో క్రీమీ లేయర్‌ను మినహాయించాలని కోర్టు చెప్పింది. 27% అనేది OBC రిజర్వేషన్ మాత్రమే, మొత్తం పరిమితి కాదు.
ఎస్.ఆర్. బొమ్మై కేసు (1994) ప్రకారం ప్రభుత్వానికి మెజారిటీ ఉందా లేదా అనేది ఎక్కడ తేలాలి?
A. గవర్నర్ నివాసంలో ఎమ్మెల్యేల పరేడ్ ద్వారా
B. రాష్ట్రపతి భవన్‌లో
C. సుప్రీంకోర్టులో
D. శాసనసభలో బల పరీక్ష (Floor Test) ద్వారా
Answer & explanation
Correct: D — శాసనసభలో బల పరీక్ష (Floor Test) ద్వారా
బొమ్మై కేసులో కోర్టు మెజారిటీ నిర్ధారణ శాసనసభలోనే బల పరీక్ష ద్వారా జరగాలని, గవర్నర్ నివాసంలో కాదని చెప్పింది. పార్లమెంటు ఆమోదం వచ్చేవరకు శాసనసభను రద్దు చేయకుండా సుప్త స్థితిలో (suspended animation) ఉంచాలి.
కింది ప్రవచనాలను పరిశీలించండి. 1) షా బానో కేసు CrPC సెక్షన్ 125 కింద భరణం ఇచ్చింది. 2) ఇంద్రా సాహ్నీ కేసు OBC లకు 27% రిజర్వేషన్‌ను సమర్థించింది. 3) ఇంద్రా సాహ్నీ కేసు పదోన్నతుల్లో రిజర్వేషన్‌ను సమర్థించింది. సరైనవి ఏవి?
A. 2 మరియు 3 మాత్రమే
B. 1 మరియు 2 మాత్రమే
C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: B — 1 మరియు 2 మాత్రమే
ప్రవచనాలు 1, 2 సరైనవి. ఇంద్రా సాహ్నీ కేసు పదోన్నతుల్లో రిజర్వేషన్ ఉండకూడదని చెప్పింది; దానికి ప్రతిగా 77వ సవరణ (1995) ఆర్టికల్ 16(4A) చేర్చింది. కాబట్టి ప్రవచనం 3 తప్పు.