మేనకా గాంధీ కేసు – ఆర్టికల్ 21 విస్తరణ (Maneka Gandhi 1978)
Free practice MCQs with answers and explanations for మేనకా గాంధీ కేసు – ఆర్టికల్ 21 విస్తరణ (Maneka Gandhi 1978) in ముఖ్యమైన సుప్రీంకోర్టు తీర్పులు (Landmark Judgments). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
మేనకా గాంధీ కేసు (1978) ఏ అంశానికి సంబంధించినది?
A. ఆమె భూమి స్వాధీనం
B. ప్రభుత్వం ఆమె పాస్‌పోర్ట్‌ను స్వాధీనం చేసుకోవడం
C. ఆమె ఎన్నిక రద్దు
D. ఆమె భరణ హక్కు
Answer & explanation
Correct: B — ప్రభుత్వం ఆమె పాస్‌పోర్ట్‌ను స్వాధీనం చేసుకోవడం
ప్రభుత్వం కారణం చెప్పకుండా, వాదన వినకుండా మేనకా గాంధీ పాస్‌పోర్ట్‌ను స్వాధీనం చేసింది. ఈ కేసులో ఆర్టికల్ 21 కి విస్తృత అర్థం వచ్చింది; విదేశాలకు వెళ్లే హక్కు ఆర్టికల్ 21 లో భాగమని కోర్టు చెప్పింది.
మేనకా గాంధీ కేసు తర్వాత "గోల్డెన్ ట్రయాంగిల్" గా పిలిచే ఆర్టికల్స్ ఏవి?
A. ఆర్టికల్ 15, 16, 17
B. ఆర్టికల్ 20, 21, 22
C. ఆర్టికల్ 14, 19, 21
D. ఆర్టికల్ 25, 26, 27
Answer & explanation
Correct: C — ఆర్టికల్ 14, 19, 21
మేనకా గాంధీ కేసులో ఆర్టికల్ 14 (సమానత్వం), 19 (స్వేచ్ఛలు), 21 (జీవించే హక్కు) ఒకదానితో ఒకటి ముడిపడి ఉన్నాయని చెప్పడంతో వీటిని "గోల్డెన్ ట్రయాంగిల్" అంటారు. గోపాలన్ కేసులో ఇవి వేర్వేరు అన్న అభిప్రాయాన్ని కోర్టు తోసిపుచ్చింది.
జీవనోపాధి హక్కు (Right to Livelihood) ను ఆర్టికల్ 21 లో భాగంగా గుర్తించిన కేసు ఏది?
A. హుస్సేనారా ఖాతూన్ (1979)
B. ఉన్నికృష్ణన్ (1993)
C. కామన్ కాజ్ (2018)
D. ఓల్గా టెల్లిస్ (1985)
Answer & explanation
Correct: D — ఓల్గా టెల్లిస్ (1985)
ముంబై ఫుట్‌పాత్ నివాసులకు సంబంధించిన ఓల్గా టెల్లిస్ కేసు (1985) జీవనోపాధి హక్కును ఆర్టికల్ 21 లో భాగంగా గుర్తించింది. హుస్సేనారా ఖాతూన్ త్వరిత విచారణ హక్కు, ఉన్నికృష్ణన్ విద్యా హక్కు, కామన్ కాజ్ గౌరవంగా మరణించే హక్కుకు సంబంధించినవి.
త్వరిత విచారణ హక్కు (Right to Speedy Trial) ను ఆర్టికల్ 21 లో భాగంగా గుర్తించిన కేసు ఏది?
A. హుస్సేనారా ఖాతూన్ (1979)
B. ఓల్గా టెల్లిస్ (1985)
C. పుట్టస్వామి (2017)
D. విశాఖ (1997)
Answer & explanation
Correct: A — హుస్సేనారా ఖాతూన్ (1979)
హుస్సేనారా ఖాతూన్ కేసు (1979) లో విచారణ లేకుండా ఏళ్ల తరబడి జైళ్లలో ఉన్న అండర్ ట్రయల్ ఖైదీల సమస్యపై త్వరిత విచారణ హక్కు ఆర్టికల్ 21 లో భాగమని కోర్టు చెప్పింది. ఇది తొలి ప్రముఖ PIL గా పేరొందింది.
C. మినర్వా మిల్స్ – బెంగళూరు వస్త్ర మిల్లు స్వాధీనం
D. గోలక్‌నాథ్ – పంజాబ్ భూ పరిమితి చట్టం
Answer & explanation
Correct: B — మేనకా గాంధీ – కేరళ ఎడనీర్ మఠం భూసంస్కరణల చట్టం
మేనకా గాంధీ కేసు ఆమె పాస్‌పోర్ట్ స్వాధీనానికి సంబంధించినది; ఎడనీర్ మఠం భూసంస్కరణల చట్టం కేశవానంద భారతి కేసుకు నేపథ్యం. మినర్వా మిల్స్ బెంగళూరు వస్త్ర మిల్లు స్వాధీనం కేసు, గోలక్‌నాథ్ కుటుంబం పంజాబ్ భూ పరిమితి చట్టాన్ని సవాలు చేసింది.
మేనకా గాంధీ కేసు (1978) గురించి సరైనది కానిది ఏది?
A. విదేశాలకు వెళ్లే హక్కు ఆర్టికల్ 21 లో భాగమని చెప్పింది
B. ఆర్టికల్ 21 లోని పద్ధతి న్యాయంగా, సహేతుకంగా ఉండాలని చెప్పింది
C. గోపాలన్ కేసు సంకుచిత అభిప్రాయాన్ని సమర్థించింది
D. ఆర్టికల్ 14, 19, 21 ఒకదానితో ఒకటి ముడిపడి ఉన్నాయని చెప్పింది
Answer & explanation
Correct: C — గోపాలన్ కేసు సంకుచిత అభిప్రాయాన్ని సమర్థించింది
మేనకా గాంధీ కేసు గోపాలన్ (1950) అభిప్రాయాన్ని తోసిపుచ్చింది, సమర్థించలేదు. అందువల్ల "గోపాలన్ అభిప్రాయాన్ని సమర్థించింది" అనేది తప్పు. మిగతా మూడూ ఈ తీర్పులోని అంశాలే.
కింది వాటిలో ఆర్టికల్ 21 ద్వారా సుప్రీంకోర్టు గుర్తించిన హక్కు కానిది ఏది?
A. ప్రభుత్వ ఉద్యోగం పొందే హక్కు
B. గౌరవంగా మరణించే హక్కు (పాసివ్ యుథనేషియా, లివింగ్ విల్)
C. కాలుష్యరహిత పర్యావరణ హక్కు
D. గోప్యత హక్కు
Answer & explanation
Correct: A — ప్రభుత్వ ఉద్యోగం పొందే హక్కు
ఆర్టికల్ 21 నుండి త్వరిత విచారణ, జీవనోపాధి, విద్య, కాలుష్యరహిత పర్యావరణం (ఎం.సి. మెహతా), గోప్యత (పుట్టస్వామి), గౌరవంగా మరణించే హక్కు (కామన్ కాజ్ 2018) వంటి హక్కులు వచ్చాయి. ప్రభుత్వ ఉద్యోగం పొందే హక్కు అలా గుర్తించబడలేదు.