Free practice MCQs with answers and explanations for ఎ.కె. గోపాలన్ & చంపకం దొరైరాజన్ కేసులు (A.K. Gopalan 1950, Champakam Dorairajan 1951) in ముఖ్యమైన సుప్రీంకోర్టు తీర్పులు (Landmark Judgments). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
ఎ.కె. గోపాలన్ vs మద్రాస్ రాష్ట్రం కేసు ఏ సంవత్సరంలో జరిగింది?
A. 1951
B. 1967
C. 1950
D. 1973
Answer & explanation
Correct: C — 1950
ఎ.కె. గోపాలన్ కేసు (1950) రాజ్యాంగం అమల్లోకి వచ్చిన వెంటనే వచ్చిన తొలి ముఖ్య కేసుల్లో ఒకటి; కమ్యూనిస్ట్ నాయకుడు గోపాలన్‌ను నివారక నిర్బంధ చట్టం కింద నిర్బంధించారు. చంపకం దొరైరాజన్ కేసు 1951లో, గోలక్‌నాథ్ 1967లో, కేశవానంద 1973లో వచ్చాయి.
గోపాలన్ కేసు (1950) లో సుప్రీంకోర్టు ఏ ఆర్టికల్‌లోని "చట్టం నిర్దేశించిన పద్ధతి"కి సంకుచిత అర్థం ఇచ్చింది?
A. ఆర్టికల్ 14
B. ఆర్టికల్ 19
C. ఆర్టికల్ 32
D. ఆర్టికల్ 21
Answer & explanation
Correct: D — ఆర్టికల్ 21
గోపాలన్ కేసులో కోర్టు ఆర్టికల్ 21 (జీవించే హక్కు & వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛ) లోని "Procedure Established by Law" కి సంకుచిత అర్థం ఇచ్చింది – చట్టం ఉంటే చాలు, అది న్యాయంగా ఉందా అని చూడనక్కర్లేదు. ఈ అభిప్రాయాన్ని తర్వాత మేనకా గాంధీ కేసు (1978) మార్చింది.
చంపకం దొరైరాజన్ కేసు (1951) తర్వాత 1వ సవరణ ద్వారా చేర్చిన నిబంధన ఏది?
A. ఆర్టికల్ 15(4)
B. ఆర్టికల్ 21A
C. ఆర్టికల్ 300A
D. ఆర్టికల్ 51A
Answer & explanation
Correct: A — ఆర్టికల్ 15(4)
మద్రాస్ ప్రభుత్వ కమ్యూనల్ G.O. ను కొట్టివేసిన చంపకం దొరైరాజన్ కేసు ప్రభావంతో 1వ సవరణ (1951) ఆర్టికల్ 15(4) ను చేర్చి, వెనుకబడిన తరగతులు, SC, ST లకు ప్రత్యేక ఏర్పాట్లకు వీలు కల్పించింది.
చంపకం దొరైరాజన్ కేసులో ఆదేశిక సూత్రాలు, ప్రాథమిక హక్కుల సంబంధం గురించి కోర్టు ఏం చెప్పింది?
A. ఆదేశిక సూత్రాలే ప్రాథమిక హక్కుల కంటే ఉన్నతం
B. రెండూ సమానం, ఘర్షణ రాదు
C. ఆదేశిక సూత్రాలు ప్రాథమిక హక్కులకు లోబడి ఉండాలి
D. ఆదేశిక సూత్రాలు కోర్టుల్లో అమలు చేయించవచ్చు
Answer & explanation
Correct: C — ఆదేశిక సూత్రాలు ప్రాథమిక హక్కులకు లోబడి ఉండాలి
చంపకం దొరైరాజన్ కేసులో కోర్టు ఆదేశిక సూత్రాలు ప్రాథమిక హక్కులకు లోబడి ఉండాలని చెప్పింది; కమ్యూనల్ G.O. ఆర్టికల్ 15(1), 29(2) ఉల్లంఘన అని కొట్టివేసింది. తర్వాత మినర్వా మిల్స్ (1980) FR – DPSP సమతుల్యతను ప్రాథమిక నిర్మాణంగా పేర్కొంది.
గోపాలన్ కేసులో సుప్రీంకోర్టు ఇచ్చిన సంకుచిత అభిప్రాయాన్ని ఏ కేసు మార్చింది?
A. షా బానో కేసు (1985)
B. ఇంద్రా సాహ్నీ కేసు (1992)
C. శంకరీ ప్రసాద్ కేసు (1951)
D. మేనకా గాంధీ vs భారత ప్రభుత్వం (1978)
Answer & explanation
Correct: D — మేనకా గాంధీ vs భారత ప్రభుత్వం (1978)
గోపాలన్ కేసు (1950) లో "చట్టం నిర్దేశించిన పద్ధతి" కి సంకుచిత అర్థం ఇవ్వగా, మేనకా గాంధీ కేసు (1978) ఆ పద్ధతి న్యాయంగా, సహేతుకంగా (Just, Fair and Reasonable) ఉండాలని చెప్పి ఆ అభిప్రాయాన్ని మార్చింది. దీంతో భారత్‌లో "Due Process" భావన ప్రవేశించింది.
రొమేష్ థాపర్ (1950) ప్రెస్ స్వేచ్ఛ కేసు తర్వాత 1వ సవరణ ఆర్టికల్ 19(2) లో చేర్చిన పరిమితి ఏది?
A. ప్రజా శాంతి (Public Order)
B. ఆస్తి హక్కు
C. విద్యా హక్కు
D. మత స్వేచ్ఛ
Answer & explanation
Correct: A — ప్రజా శాంతి (Public Order)
రొమేష్ థాపర్ కేసు తర్వాత 1వ సవరణ (1951) ఆర్టికల్ 19(2) లో ప్రజా శాంతి (Public Order) పరిమితిని చేర్చింది. చంపకం దొరైరాజన్ కేసు ప్రభావం ఆర్టికల్ 15(4) చేర్పులో కనిపిస్తుంది.
కింది ప్రవచనాలను పరిశీలించండి. 1) గోపాలన్ కేసులో ఆర్టికల్ 21 లోని "చట్టం నిర్దేశించిన పద్ధతి"కి సంకుచిత అర్థం ఇచ్చారు. 2) చంపకం దొరైరాజన్ కేసులో కమ్యూనల్ G.O. ను కొట్టివేశారు. 3) గోపాలన్ తీర్పును మేనకా గాంధీ కేసు సమర్థించింది. సరైనవి ఏవి?
A. 2 మరియు 3 మాత్రమే
B. 1 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1 మరియు 2 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: C — 1 మరియు 2 మాత్రమే
ప్రవచనాలు 1, 2 సరైనవి. మేనకా గాంధీ కేసు (1978) గోపాలన్ సంకుచిత అభిప్రాయాన్ని తోసిపుచ్చి, చట్టం నిర్దేశించిన పద్ధతి న్యాయంగా ఉండాలని చెప్పింది; కాబట్టి ప్రవచనం 3 తప్పు.
B. ఇది ఆర్టికల్ 15(1), 29(2) ఉల్లంఘనగా భావించబడింది
C. ఈ కేసు తర్వాత 1వ సవరణ ఆర్టికల్ 15(4) ను చేర్చింది
D. ఈ కేసు ఫలితంగా ఆర్టికల్ 19(2) లో "ప్రజా శాంతి" పరిమితి చేర్చబడింది
Answer & explanation
Correct: D — ఈ కేసు ఫలితంగా ఆర్టికల్ 19(2) లో "ప్రజా శాంతి" పరిమితి చేర్చబడింది
ఆర్టికల్ 19(2) లో "ప్రజా శాంతి" పరిమితి రొమేష్ థాపర్ ప్రెస్ స్వేచ్ఛ కేసు నేపథ్యంలో వచ్చింది, చంపకం దొరైరాజన్ కేసు వల్ల కాదు. చంపకం కేసు ఫలితంగా ఆర్టికల్ 15(4) వచ్చింది.