కేంద్ర-రాష్ట్ర శాసన సంబంధాలు – మూడు జాబితాలు (Legislative Relations) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for కేంద్ర-రాష్ట్ర శాసన సంబంధాలు – మూడు జాబితాలు (Legislative Relations) (కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలు (Centre-State Relations)). Tap an option to check instantly · page 6 of 6.
Q51Hard
ఆర్టికల్ 249 గురించి సరైన వాక్యాలు: 1. రాజ్యసభకు మాత్రమే ఉన్న ప్రత్యేక అధికారం. 2. హాజరై ఓటు వేసినవారిలో 2/3 మెజారిటీ అవసరం. 3. తీర్మానం ముగిసిన 6 నెలల తర్వాత చట్టం చెల్లదు. సరైనవి ఏవి?
A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1, 2 మరియు 3
D. 1 మరియు 3 మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: C — 1, 2 మరియు 3
మూడు వాక్యాలూ సరైనవే: ఆర్టికల్ 249 రాజ్యసభకు మాత్రమే ఉన్న అధికారం; 2/3 మెజారిటీ; తీర్మానం ముగిసిన 6 నెలల తర్వాత ఆ చట్టం చెల్లదు; తీర్మానం 1 సంవత్సరం, ఎన్నిసార్లైనా పొడిగించవచ్చు.
విరుద్ధత సిద్ధాంతంపై సరైన వాక్యాలు: 1. ఆర్టికల్ 254(1) – కేంద్ర చట్టం చెల్లుతుంది. 2. విరుద్ధమైన భాగం మాత్రమే చెల్లదు. 3. 254(2) – రాష్ట్రపతి ఆమోదంతో రాష్ట్ర చట్టం ఆ రాష్ట్రంలో చెల్లుతుంది. సరైనవి ఏవి?
A. 1, 2 మరియు 3
B. 1 మరియు 2 మాత్రమే
C. 2 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1 మరియు 3 మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: A — 1, 2 మరియు 3
మూడు వాక్యాలూ సరైనవే: ఘర్షణలో కేంద్ర చట్టం చెల్లుతుంది; రాష్ట్ర చట్టంలో విరుద్ధమైన భాగం (to the extent of repugnancy) మాత్రమే చెల్లదు; రాష్ట్రపతి ఆమోదం పొందిన రాష్ట్ర చట్టం ఆ రాష్ట్రంలో చెల్లుతుంది.
జల్లికట్టు విషయంలో 2017 తమిళనాడు సవరణ గురించి సరైన వాక్యం ఏది?
A. ఇది కేంద్ర జాబితా విషయం
B. ఇది ఉమ్మడి జాబితా విషయం కాబట్టి రాష్ట్రపతి ఆమోదం తీసుకున్నారు; 2023లో సుప్రీంకోర్టు సమర్థించింది
C. ఇది రాష్ట్రపతి ఆమోదం లేకుండా చెల్లింది
D. 2023లో సుప్రీంకోర్టు కొట్టివేసింది
Answer & explanation
Correct: B — ఇది ఉమ్మడి జాబితా విషయం కాబట్టి రాష్ట్రపతి ఆమోదం తీసుకున్నారు; 2023లో సుప్రీంకోర్టు సమర్థించింది
జంతు హింస నిరోధక చట్టం (కేంద్ర చట్టం, 1960)కు తమిళనాడు 2017లో చేసిన సవరణ ఉమ్మడి జాబితా విషయం కాబట్టి రాష్ట్రపతి ఆమోదం తీసుకున్నారు; అందువల్ల ఆ రాష్ట్రంలో చెల్లుతుంది. 2023లో సుప్రీంకోర్టు ఈ సవరణలను సమర్థించింది.
రాష్ట్ర బిల్లులపై కేంద్ర నియంత్రణపై సరైన వాక్యాలు: 1. హైకోర్టు అధికారాలను తగ్గించే బిల్లును గవర్నర్ తప్పనిసరిగా రాష్ట్రపతికి పంపాలి. 2. ఆర్టికల్ 360 అమలులో ఉంటే మనీ బిల్లులను రాష్ట్రపతి పరిశీలనకు పంపమని ఆదేశించవచ్చు. 3. రాష్ట్రపతికి రాష్ట్ర బిల్లులపై వీటో అధికారం లేదు. సరైనవి ఏవి?
A. 2 మరియు 3 మాత్రమే
B. 1 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1 మరియు 2 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: C — 1 మరియు 2 మాత్రమే
1, 2 సరైనవి. 3వ వాక్యం తప్పు: రాష్ట్ర బిల్లులపై రాష్ట్రపతికి వీటో అధికారం ఉంది; తిరస్కరించవచ్చు (Absolute Veto) లేదా మళ్లీ పరిశీలనకు తిప్పి పంపవచ్చు.
B. అంతర్ రాష్ట్ర వాణిజ్య పరిమితి బిల్లుకు ముందస్తు అనుమతి కావాలి
C. గవర్నర్లు బిల్లులను ఎక్కువ కాలం పెండింగ్లో ఉంచడంపై వివాదాలు వచ్చాయి
D. రాష్ట్రపతి రాష్ట్ర బిల్లును తిరస్కరిస్తే శాసనసభ దాన్ని మళ్లీ ఆమోదించడం ద్వారా చట్టం చేయగలదు
Answer & explanation
Correct: D — రాష్ట్రపతి రాష్ట్ర బిల్లును తిరస్కరిస్తే శాసనసభ దాన్ని మళ్లీ ఆమోదించడం ద్వారా చట్టం చేయగలదు
రాష్ట్రపతి బిల్లును తిరస్కరించినప్పుడు (Absolute Veto) లేదా తిప్పి పంపిన బిల్లు మళ్లీ ఆమోదం పొందినా, ఆమోదించే బాధ్యత రాష్ట్రపతికి ఉండదు. కాబట్టి మొదటి వాక్యం తప్పు.
A. సారాంశ సిద్ధాంతం – చట్టం యొక్క నిజమైన స్వభావం చూడటం
B. ముసుగు శాసన సిద్ధాంతం – అనుకోకుండా వేరే జాబితా విషయాన్ని తాకినా చెల్లుతుంది
C. ప్రాదేశిక సంబంధ సిద్ధాంతం – రాష్ట్రంతో నిజమైన సంబంధం ఉంటే రాష్ట్ర చట్టం చెల్లుతుంది
D. సామరస్య వ్యాఖ్యాన సిద్ధాంతం – రెండు నిబంధనలు ఘర్షణగా కనిపిస్తే రెండూ పనిచేసేలా అర్థం చెప్పడం
Answer & explanation
Correct: B — ముసుగు శాసన సిద్ధాంతం – అనుకోకుండా వేరే జాబితా విషయాన్ని తాకినా చెల్లుతుంది
అనుకోకుండా వేరే జాబితా విషయాన్ని కొద్దిగా తాకినా చెల్లుతుందనేది సారాంశ సిద్ధాంతం; ముసుగు శాసన సిద్ధాంతం అధికారం లేని విషయంపై వేరే పేరుతో చట్టం చేస్తే చెల్లదని చెబుతుంది. కాబట్టి మొదటి జత తప్పు.
A. బల్సారా (1951) – ముసుగు శాసన సిద్ధాంతం; గజపతి నారాయణ దేవ్ (1953) – సారాంశ సిద్ధాంతం
B. బల్సారా – ప్రాదేశిక సంబంధం; గజపతి – విరుద్ధత
C. బల్సారా (1951) – సారాంశ సిద్ధాంతం; గజపతి నారాయణ దేవ్ (1953) – ముసుగు శాసన సిద్ధాంతం
D. ప్రఫుల్ల కుమార్ ముఖర్జీ – ముసుగు శాసనం
Answer & explanation
Correct: C — బల్సారా (1951) – సారాంశ సిద్ధాంతం; గజపతి నారాయణ దేవ్ (1953) – ముసుగు శాసన సిద్ధాంతం
బల్సారా కేసు (1951) సారాంశ సిద్ధాంతాన్ని వర్తింపజేసింది; గజపతి నారాయణ దేవ్ కేసు (1953) ముసుగు శాసన సిద్ధాంతాన్ని వివరించింది. ప్రఫుల్ల కుమార్ ముఖర్జీ (1947) సారాంశ సిద్ధాంతం కేసు.
శాసన అధికార వివాదాలను పరిష్కరించడం గురించి సరైన వాక్యాలు: 1. కేంద్ర-రాష్ట్ర వివాదాలు ఆర్టికల్ 131 కింద సుప్రీంకోర్టు వింటుంది. 2. సాధారణ రిట్ పిటిషన్ల ద్వారా హైకోర్టులు కూడా పరిష్కరిస్తాయి. 3. ఏ జాబితాకు చెందుతుందో పార్లమెంటు మాత్రమే నిర్ణయిస్తుంది. సరైనవి ఏవి?
A. 2 మరియు 3 మాత్రమే
B. 1 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1, 2 మరియు 3
D. 1 మరియు 2 మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: D — 1 మరియు 2 మాత్రమే
1, 2 సరైనవి. 3వ వాక్యం తప్పు: ఏ జాబితాకు/అవశిష్టానికి చెందుతుందనేది చివరికి న్యాయస్థానాలు నిర్ణయిస్తాయి; పార్లమెంటు కాదు.
ఆర్టికల్ 249 గురించి సరైన వాక్యాలు: 1. రాజ్యసభకు మాత్రమే ఉన్న ప్రత్యేక అధికారం. 2. హాజరై ఓటు వేసినవారిలో 2/3 మెజారిటీ అవసరం. 3. తీర్మానం ముగిసిన 6 నెలల తర్వాత చట్టం చెల్లదు. సరైనవి ఏవి?