పార్టీ ఫిరాయింపుల నిరోధక చట్టం – 10వ షెడ్యూల్ (Anti-Defection Law) · Practice MCQs

Correct: C — రాజ్యసభ ఛైర్మన్

రాజ్యసభ, శాసనమండలి సభ్యుల అనర్హతను ఛైర్మన్ నిర్ణయిస్తారు. లోక్‌సభ, శాసనసభ సభ్యులకు స్పీకర్ నిర్ణయిస్తారు. అంటే రాజ్యసభ, శాసనమండలి సభ్యుల కేసుల్లో ఛైర్మన్ నిర్ణయిస్తారు; లోక్‌సభ, శాసనసభల్లో స్పీకర్ నిర్ణయిస్తారు. స్పీకర్/ఛైర్మన్‌పైనే ఫిర్యాదు ఉంటే సభ ఎన్నుకున్న మరొక సభ్యుడు నిర్ణయిస్తారు.

Correct: D — కాలపరిమితి చెప్పలేదు

10వ షెడ్యూల్ స్పీకర్ ఎన్ని రోజుల్లో నిర్ణయించాలో చెప్పలేదు; ఇది పెద్ద లోపంగా విమర్శ ఉంది. 2020 కైశాం మేఘచంద్ర కేసులో సుప్రీంకోర్టు సాధారణంగా 3 నెలల్లో నిర్ణయించాలని సూచించింది.

Correct: A — కిహోటో హోలోహన్ vs జాచిల్హు (1992)

కిహోటో హోలోహన్ vs జాచిల్హు కేసు (1992) 10వ షెడ్యూల్ రాజ్యాంగబద్ధతను పరిశీలించింది. ఇది నాగాలాండ్‌కు సంబంధించిన కేసు. మిగతా కేసులు ఇతర రాజ్యాంగ అంశాలకు సంబంధించినవి.

Correct: B — 5 మంది

కిహోటో హోలోహన్ కేసును సుప్రీంకోర్టు 5 మంది న్యాయమూర్తుల రాజ్యాంగ ధర్మాసనం విచారించింది. అది 10వ షెడ్యూల్ రాజ్యాంగబద్ధమే అని చెప్పి, పేరా 7ను మాత్రం చెల్లనిదిగా ప్రకటించింది.

Correct: C — 91వ సవరణ (2003)

91వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం, 2003 వాజ్‌పేయి ప్రభుత్వ కాలంలో వచ్చి చీలిక మినహాయింపును తొలగించి చట్టాన్ని కఠినం చేసింది. 52వ సవరణ (1985) మొదటి చట్టం.

Correct: D — 15%

91వ సవరణ ప్రకారం కేంద్ర మంత్రిమండలి (ప్రధానితో సహా) లోక్‌సభ మొత్తం సభ్యుల్లో 15% మించకూడదు; రాష్ట్రాల్లో శాసనసభ సభ్యుల్లో 15% (కనీసం 12 మంది). పెద్ద మంత్రివర్గాలతో ఫిరాయింపుదారులకు బహుమతులు ఇవ్వడాన్ని అరికట్టడం దీని ఉద్దేశం.

Correct: A — రాజకీయ పార్టీ

సుభాష్ దేశాయ్ కేసులో (మే 2023) విప్‌ను నియమించేది రాజకీయ పార్టీ (Political Party) అని, శాసనసభా పక్షం కాదని సుప్రీంకోర్టు చెప్పింది. ఇది శివసేన చీలిక నేపథ్యంలో వచ్చిన తీర్పు.

Correct: B — కైశాం మేఘచంద్ర సింగ్ vs మణిపూర్ స్పీకర్ (2020)

కైశాం మేఘచంద్ర సింగ్ కేసు (2020, మణిపూర్)లో అనర్హత పిటిషన్లను సాధారణంగా 3 నెలల్లో పరిష్కరించాలని, స్వతంత్ర ట్రిబ్యునల్ ఏర్పాటును పార్లమెంటు పరిశీలించాలని సుప్రీంకోర్టు సూచించింది.

Correct: C — ఎన్నికల సంఘం (ECI) సూచన

అనర్హతపై నిర్ణయం స్పీకర్ బదులు ఎన్నికల సంఘం సలహాతో రాష్ట్రపతి/గవర్నర్ తీసుకోవాలని ఎన్నికల సంఘం సూచించింది. దినేష్ గోస్వామి కమిటీ కూడా ఇదే సూచించింది.

Correct: D — ప్రభుత్వాలకు స్థిరత్వం

చట్టం వల్ల ప్రభుత్వాలకు స్థిరత్వం, పార్టీ క్రమశిక్షణ, ఓటరు తీర్పుకు గౌరవం, వ్యక్తిగత ఫిరాయింపుల తగ్గుదల లాభాలు. భావ ప్రకటనా స్వేచ్ఛ తగ్గడం, రిసార్ట్ రాజకీయాలు విమర్శలు.