SC, ST, BC జాతీయ కమిషన్లు (National Commissions) · Practice MCQs

Correct: A — అది రాజ్యాంగ లేదా చట్టబద్ధ సంస్థ కాదు (Non-statutory)

1978లో ప్రభుత్వ తీర్మానం ద్వారా ఏర్పడిన కమిషన్‌కు రాజ్యాంగ లేదా చట్టబద్ధ హోదా లేదు. 1987లో దాని పేరు SC, STల జాతీయ కమిషన్‌గా మారినా చట్టబద్ధ హోదా రాలేదు. రాజ్యాంగ హోదా 65వ సవరణ (1990)తో మాత్రమే వచ్చింది.

Correct: B — 1992

65వ సవరణ 1990లో జరిగినా, ఆ కమిషన్ 1992లో మొదటిసారి ఏర్పడింది. 2003లో 89వ సవరణ దాన్ని రెండుగా విభజించగా, 2004 నుండి NCSC, NCST వేర్వేరుగా పని చేస్తున్నాయి. సవరణ సంవత్సరం, కమిషన్ ఏర్పడిన సంవత్సరం వేర్వేరు అని గుర్తుంచుకోవాలి.

Correct: C — ప్రత్యేక అధికారి (1950) → బహుళ సభ్య కమిషన్ (1978) → రాజ్యాంగ హోదా (1990) → విభజన (2003)

మొదట 1950లో ఆర్టికల్ 338 కింద ప్రత్యేక అధికారి ఉండేవారు; 1978లో ప్రభుత్వ తీర్మానంతో బహుళ సభ్య కమిషన్ వచ్చింది; 1990లో 65వ సవరణతో రాజ్యాంగ హోదా లభించింది; 2003లో 89వ సవరణ దాన్ని NCSC, NCSTగా విభజించింది. ఇదే కాలక్రమం.

Correct: D — సివిల్ కోర్టు అధికారాలు

విచారణలో NCSCకి సివిల్ కోర్టు అధికారాలు ఉంటాయి: ఎవరినైనా పిలిపించడం, ప్రమాణంపై ప్రశ్నించడం, పత్రాలు కోరడం, అఫిడవిట్ల రూపంలో సాక్ష్యం తీసుకోవడం, ప్రభుత్వ రికార్డులు కోరడం. శిక్షించే లేదా అరెస్టు చేసే అధికారాలు కమిషన్‌కు లేవు.

Correct: A — ఆర్టికల్ 338(9)

ఆర్టికల్ 338(9) ప్రకారం SCలను ప్రభావితం చేసే అన్ని ప్రధాన విధాన నిర్ణయాలపై కేంద్రం, రాష్ట్రాలు కమిషన్‌ను సంప్రదించాలి. ఆర్టికల్ 338(10) ఆంగ్లో-ఇండియన్ సమాజ రక్షణల విషయాలకు సంబంధించినది. ఆర్టికల్ 341 SC జాబితాకు సంబంధించింది.

Correct: B — గవర్నర్‌కు, ఆయన శాసనసభ ముందు ఉంచుతారు

కమిషన్ నివేదికలో రాష్ట్రానికి సంబంధించిన భాగాన్ని గవర్నర్‌కు పంపుతారు; గవర్నర్ దాన్ని రాష్ట్ర శాసనసభ ముందు ఉంచుతారు. కేంద్రానికి సంబంధించిన భాగాన్ని రాష్ట్రపతి పార్లమెంటు ముందు ఉంచుతారు. అంటే రెండు స్థాయిల్లో శాసన సభల ముందు ఉంచే పద్ధతి ఉంది.

Correct: C — ఉద్యోగాల్లో పదోన్నతి రిజర్వేషన్ల అమలు పర్యవేక్షణ

2005లో నిర్దేశించిన అదనపు విధులు: చిన్న అటవీ ఉత్పత్తులపై హక్కులు, ఖనిజ-నీటి వనరులపై హక్కుల రక్షణ, నిర్వాసితుల పునరావాసం, భూమి అన్యాక్రాంతం నివారణ, అటవీ రక్షణలో సహకారం, PESA 1996 అమలు, పోడు వ్యవసాయం తగ్గింపు. పదోన్నతి రిజర్వేషన్ల పర్యవేక్షణ ఈ జాబితాలో లేదు.

Correct: D — ఐదో షెడ్యూల్

AP, తెలంగాణ ఏజెన్సీ ప్రాంతాలు ఐదో షెడ్యూల్ (షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలు) కిందికి వస్తాయి. ఆరో షెడ్యూల్ అస్సాం, మేఘాలయ, త్రిపుర, మిజోరంలోని గిరిజన ప్రాంతాలకు వర్తిస్తుంది. పోడు భూముల సమస్య తెలుగు రాష్ట్రాల్లో ముఖ్యమైన గిరిజన అంశం.

Correct: A — ఛైర్‌పర్సన్ + వైస్-ఛైర్‌పర్సన్ + 3 సభ్యులు, రాష్ట్రపతి వారెంట్ ద్వారా నియామకం

రెండు కమిషన్లకూ ఒకే నిర్మాణం: ఛైర్‌పర్సన్, వైస్-ఛైర్‌పర్సన్, ముగ్గురు సభ్యులు; రాష్ట్రపతి వారెంట్ ద్వారా నియామకం; 3 ఏళ్ల పదవీకాలం; విచారణలో సివిల్ కోర్టు అధికారాలు; నివేదిక రాష్ట్రపతికి. తేడా ప్రధానంగా వారు చూసే సమాజాలు, అదనపు విధుల్లోనే ఉంటుంది.

Correct: B — పార్లమెంటు చట్టం ద్వారా మాత్రమే

ఆర్టికల్ 341, 342 ప్రకారం రాష్ట్రపతి జాబితాను నోటిఫై చేస్తారు (రాష్ట్రానికి సంబంధించి గవర్నర్‌తో సంప్రదించి). అయితే ఆ జాబితాలో చేర్చడం లేదా తొలగించడం పార్లమెంటు చట్టం ద్వారా మాత్రమే సాధ్యం. గవర్నర్‌కు లేదా కోర్టుకు ఆ అధికారం లేదు.