ఏకీకృత & స్వతంత్ర న్యాయవ్యవస్థ (Integrated and Independent Judiciary)
Free practice MCQs with answers and explanations for ఏకీకృత & స్వతంత్ర న్యాయవ్యవస్థ (Integrated and Independent Judiciary) in రాజ్యాంగ ముఖ్య లక్షణాలు (Salient Features). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
భారత న్యాయవ్యవస్థ అగ్రభాగంలో ఉన్న సంస్థ ఏది?
A. హైకోర్టు
B. సుప్రీంకోర్టు
C. జిల్లా కోర్టు
D. లోక్ అదాలత్
Answer & explanation
Correct: B — సుప్రీంకోర్టు
భారత న్యాయవ్యవస్థ పిరమిడ్ లాంటిది: అగ్రభాగంలో సుప్రీంకోర్టు, మధ్యలో హైకోర్టులు, కింద జిల్లా, ఇతర దిగువ కోర్టులు. ఈ ఏకీకృత వ్యవస్థ కేంద్ర, రాష్ట్ర చట్టాలను రెండింటినీ అమలు చేస్తుంది.
న్యాయమూర్తుల జీతభత్యాలు ఏ నిధి నుండి చెల్లిస్తారు?
A. భారత ఆకస్మిక నిధి
B. భారత సంఘటిత నిధి (Consolidated Fund of India)
C. ప్రజా పద్దు
D. రాష్ట్ర ఆకస్మిక నిధి
Answer & explanation
Correct: B — భారత సంఘటిత నిధి (Consolidated Fund of India)
సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తుల జీతభత్యాలు భారత సంఘటిత నిధి నుండి చెల్లిస్తారు; దీనికి పార్లమెంటు ఓటింగ్ అవసరం లేదు. ఇది న్యాయవ్యవస్థ స్వతంత్రతకు రక్షణ. ఇతర ఎంపికలు (భారత ఆకస్మిక నిధి; ప్రజా పద్దు; రాష్ట్ర ఆకస్మిక నిధి) ఈ ప్రశ్నకు సరైన సమాధానాలు కావు.
A. కేంద్ర, రాష్ట్ర చట్టాలకు వేర్వేరు కోర్టులు ఉంటాయి
B. న్యాయవ్యవస్థ కార్యనిర్వాహకవర్గం కింద పనిచేస్తుంది
C. ఒకే న్యాయ పిరమిడ్ కేంద్ర, రాష్ట్ర చట్టాలను రెండింటినీ అమలు చేస్తుంది
D. సుప్రీంకోర్టు మాత్రమే ఉంటుంది
Answer & explanation
Correct: C — ఒకే న్యాయ పిరమిడ్ కేంద్ర, రాష్ట్ర చట్టాలను రెండింటినీ అమలు చేస్తుంది
భారత్‌లో సుప్రీంకోర్టు – హైకోర్టులు – దిగువ కోర్టులు అనే ఒకే వ్యవస్థ కేంద్ర, రాష్ట్ర చట్టాలను రెండింటినీ అమలు చేస్తుంది; అమెరికాలో సమాఖ్య, రాష్ట్ర కోర్టులు వేర్వేరు.
కార్యనిర్వాహక వ్యవస్థ నుండి న్యాయవ్యవస్థను వేరు చేయడం గురించి చెప్పే ఆదేశిక సూత్రం ఏ ఆర్టికల్?
A. ఆర్టికల్ 32
B. ఆర్టికల్ 44
C. ఆర్టికల్ 50
D. ఆర్టికల్ 51
Answer & explanation
Correct: C — ఆర్టికల్ 50
ఆర్టికల్ 50 (ఆదేశిక సూత్రం) కార్యనిర్వాహక వ్యవస్థ నుండి న్యాయవ్యవస్థను వేరు చేయాలని చెబుతుంది. ఆర్టికల్ 32 ప్రాథమిక హక్కుల పరిరక్షణ, ఆర్టికల్ 44 ఉమ్మడి పౌర స్మృతి.
న్యాయవ్యవస్థ స్వతంత్రతకు రాజ్యాంగ రక్షణల్లో లేనిది ఏది?
A. పదవీ భద్రత
B. న్యాయమూర్తుల ప్రవర్తనపై శాసనసభల్లో చర్చ నిషేధం
C. పదవీ విరమణ తర్వాత ప్రాక్టీస్‌పై పరిమితులు
D. న్యాయమూర్తులను కార్యనిర్వాహక వర్గం ఇష్టానుసారం తొలగించే అధికారం
Answer & explanation
Correct: D — న్యాయమూర్తులను కార్యనిర్వాహక వర్గం ఇష్టానుసారం తొలగించే అధికారం
న్యాయమూర్తులను అభిశంసన వంటి కఠిన విధానంతోనే తొలగించగలరు; కార్యనిర్వాహక వర్గం ఇష్టానుసారం తొలగించలేరు. మిగిలినవి నోట్స్‌లో పేర్కొన్న రక్షణలు. ఇతర ఎంపికలు (పదవీ భద్రత; న్యాయమూర్తుల ప్రవర్తనపై శాసనసభల్లో చర్చ నిషేధం; పదవీ విరమణ తర్వాత ప్రాక్టీస్‌పై పరిమితులు) ఈ ప్రశ్నకు సరైన సమాధానాలు కావు.
కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. ఆర్టికల్ 32 ప్రకారం సుప్రీంకోర్టు ప్రాథమిక హక్కుల రక్షకుడు.
2. న్యాయ సమీక్ష అధికారం సుప్రీంకోర్టుకు మాత్రమే ఉంది.
3. న్యాయమూర్తుల జీతభత్యాలకు పార్లమెంటు ఓటింగ్ అవసరం లేదు.
ఏవి సరైనవి?
A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
B. 1 మరియు 3 మాత్రమే
C. 2 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: B — 1 మరియు 3 మాత్రమే
ఆర్టికల్ 32 ప్రకారం సుప్రీంకోర్టు ప్రాథమిక హక్కుల రక్షకుడు, జీతభత్యాలు సంఘటిత నిధి నుండి (ఓటింగ్ అవసరం లేదు). న్యాయ సమీక్ష అధికారం సుప్రీంకోర్టు, హైకోర్టులు రెండింటికీ ఉంది, కాబట్టి 2 తప్పు.