ప్రాథమిక హక్కులు, ఆదేశిక సూత్రాలు, ప్రాథమిక విధులు (Rights, Directive Principles and Duties)
Free practice MCQs with answers and explanations for ప్రాథమిక హక్కులు, ఆదేశిక సూత్రాలు, ప్రాథమిక విధులు (Rights, Directive Principles and Duties) in రాజ్యాంగ ముఖ్య లక్షణాలు (Salient Features). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
ప్రాథమిక హక్కులు రాజ్యాంగంలోని ఏ భాగంలో ఉన్నాయి?
A. భాగం II
B. భాగం IV
C. భాగం IV-A
D. భాగం III (ఆర్టికల్ 12–35)
Answer & explanation
Correct: D — భాగం III (ఆర్టికల్ 12–35)
ప్రాథమిక హక్కులు భాగం III లో, ఆర్టికల్ 12–35లో ఉన్నాయి. భాగం IV ఆదేశిక సూత్రాలు (36–51), భాగం IV-A ప్రాథమిక విధులు (51A). ఇతర ఎంపికలు (భాగం II; భాగం IV; భాగం IV-A) ఈ ప్రశ్నకు సరైన సమాధానాలు కావు.
ప్రస్తుతం భారత రాజ్యాంగంలో ఎన్ని ప్రాథమిక హక్కులు ఉన్నాయి?
A. 6
B. 7
C. 5
D. 8
Answer & explanation
Correct: A — 6
మొదట 7 హక్కులు ఉండగా 44వ సవరణ (1978) ద్వారా ఆస్తి హక్కును తొలగించడంతో ఇప్పుడు 6 ప్రాథమిక హక్కులు ఉన్నాయి. ఆస్తి హక్కు ఇప్పుడు ఆర్టికల్ 300A కింద చట్టపరమైన హక్కు మాత్రమే.
ప్రాథమిక విధులను (Fundamental Duties) రాజ్యాంగంలో చేర్చిన సవరణ ఏది?
A. 44వ సవరణ (1978)
B. 86వ సవరణ (2002)
C. 42వ సవరణ (1976)
D. 73వ సవరణ (1992)
Answer & explanation
Correct: C — 42వ సవరణ (1976)
స్వరణ్ సింగ్ కమిటీ సిఫారసుతో 42వ సవరణ (1976) ద్వారా ప్రాథమిక విధులు (భాగం IV-A, ఆర్టికల్ 51A) చేర్చారు. 86వ సవరణ (2002) 11వ విధిని చేర్చింది. ఇతర ఎంపికలు (44వ సవరణ (1978); 86వ సవరణ (2002); 73వ సవరణ (1992)) ఈ ప్రశ్నకు సరైన సమాధానాలు కావు.
ఆస్తి హక్కును ప్రాథమిక హక్కుల జాబితా నుండి తొలగించిన సవరణ ఏది?
A. 44వ సవరణ (1978)
B. 42వ సవరణ (1976)
C. 61వ సవరణ (1988)
D. 86వ సవరణ (2002)
Answer & explanation
Correct: A — 44వ సవరణ (1978)
44వ సవరణ (1978) ఆస్తి హక్కును ప్రాథమిక హక్కుల నుండి తొలగించి, ఆర్టికల్ 300A కింద చట్టపరమైన హక్కుగా మార్చింది. అందువల్ల ప్రాథమిక హక్కులు 7 నుండి 6కు తగ్గాయి.
ఆరు ప్రాథమిక హక్కుల్లో ఆర్టికల్స్ 23–24 ఏ హక్కుకు సంబంధించినవి?
A. మత స్వేచ్ఛా హక్కు
B. సాంస్కృతిక & విద్యా హక్కులు
C. రాజ్యాంగ పరిహార హక్కు
D. పీడనను నిరోధించే హక్కు (Right against Exploitation)
Answer & explanation
Correct: D — పీడనను నిరోధించే హక్కు (Right against Exploitation)
ఆర్టికల్స్ 23–24 పీడనను నిరోధించే హక్కు; 14–18 సమానత్వం; 19–22 స్వేచ్ఛ; 25–28 మత స్వేచ్ఛ; 29–30 సాంస్కృతిక, విద్యా హక్కులు; 32 రాజ్యాంగ పరిహార హక్కు. ఇతర ఎంపికలు (మత స్వేచ్ఛా హక్కు; సాంస్కృతిక & విద్యా హక్కులు; రాజ్యాంగ పరిహార హక్కు) ఈ ప్రశ్నకు సరైన సమాధానాలు కావు.
ప్రాథమిక విధులు మొదట 10 ఉండగా 86వ సవరణ (2002) ద్వారా 11వ విధి (6–14 ఏళ్ల పిల్లలకు విద్యా అవకాశం కల్పించడం తల్లిదండ్రుల బాధ్యత) చేర్చారు. ఇతర ఎంపికలు (42వ సవరణ (1976); 44వ సవరణ (1978); 73వ సవరణ (1992)) ఈ ప్రశ్నకు సరైన సమాధానాలు కావు.
ప్రాథమిక హక్కులు, ఆదేశిక సూత్రాలు, ప్రాథమిక విధుల గురించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. ప్రాథమిక హక్కులను కోర్టుల ద్వారా అమలు చేయించుకోవచ్చు.
2. ఆదేశిక సూత్రాలను కోర్టుల ద్వారా అమలు చేయించలేము.
3. ప్రాథమిక విధులు అసలు రాజ్యాంగంలోనే ఉన్నాయి.
ఏవి సరైనవి?
A. 2 మరియు 3 మాత్రమే
B. 1 మరియు 2 మాత్రమే
C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: B — 1 మరియు 2 మాత్రమే
ప్రాథమిక హక్కులు న్యాయస్థానాల ద్వారా అమలు చేయించుకోగలిగేవి (Justiciable), ఆదేశిక సూత్రాలు కావు. ప్రాథమిక విధులు అసలు రాజ్యాంగంలో లేవు; 42వ సవరణ (1976)లో చేర్చారు, కాబట్టి 3 తప్పు.
ఈ క్రింది వాటిని సరిగ్గా జతపరచండి.
A. మినర్వా మిల్స్ కేసు – 1. హక్కులు, ఆదేశిక సూత్రాల సమతుల్యం మౌలిక స్వరూపం
B. ఎస్.ఆర్. బొమ్మై కేసు – 2. లౌకికత, సమాఖ్య మౌలిక స్వరూపం
C. కేశవానంద భారతి కేసు – 3. మౌలిక స్వరూప సిద్ధాంతం
A. A-2, B-1, C-3
B. A-3, B-2, C-1
C. A-1, B-3, C-2
D. A-1, B-2, C-3
Answer & explanation
Correct: D — A-1, B-2, C-3
మినర్వా మిల్స్ (1980) – హక్కులు, ఆదేశిక సూత్రాల సమతుల్యం; ఎస్.ఆర్. బొమ్మై (1994) – లౌకికత, సమాఖ్య; కేశవానంద భారతి (1973) – మౌలిక స్వరూప సిద్ధాంతం. ఇతర ఎంపికలు (A-2, B-1, C-3; A-3, B-2, C-1; A-1, B-3, C-2) ఈ ప్రశ్నకు సరైన సమాధానాలు కావు.
ఈ క్రింది వాటిలో 42వ సవరణ (1976) తో సంబంధం లేనిది ఏది?
A. ఓటు వయసు 18కి తగ్గింపు
B. ప్రాథమిక విధుల చేర్పు
C. ప్రవేశికలో "లౌకిక" పదం చేర్పు
D. స్వరణ్ సింగ్ కమిటీ సిఫారసుల అమలు
Answer & explanation
Correct: A — ఓటు వయసు 18కి తగ్గింపు
ఓటు వయసు తగ్గింపు 61వ సవరణ (1988). 42వ సవరణ (1976) ప్రాథమిక విధులను, ప్రవేశికలో "లౌకిక", "సామ్యవాద" పదాలను చేర్చింది; ఇది స్వరణ్ సింగ్ కమిటీ సిఫారసులపై ఆధారపడింది.