వేదాంగాలు, వాటి రచయితలు, వేదపురుషుని అంగాల సరైన జత ఏది?
A. శిక్ష - పాణిని - వేదపురుషుని ముఖం
B. ఛందస్సు - లగధుడు - వేదపురుషుని పాదాలు
C. జ్యోతిష్యం - పింగళుడు - వేదపురుషుని కళ్లు
D. నిరుక్తం - యాస్కుడు - వేదపురుషుని చెవులు
Answer & explanation
Correct: D — నిరుక్తం - యాస్కుడు - వేదపురుషుని చెవులు
నిరుక్తం వేద పదాల వ్యుత్పత్తి శాస్త్రం, రచయిత యాస్కుడు, వేదపురుషుని చెవులు. శిక్ష (ఉచ్చారణ) ముక్కు; వ్యాకరణం (పాణిని) ముఖం; ఛందస్సు (పింగళుడు) పాదాలు; జ్యోతిష్యం (లగధుని వేదాంగ జ్యోతిష్యం) కళ్లు; కల్పం చేతులు. మిగతా జతల్లో పేర్లు, అంగాలు తారుమారయ్యాయి.
A. గృహ్య సూత్రాలు - గృహస్థుని రోజువారీ యజ్ఞాలు, 16 సంస్కారాల నియమాలు
B. శ్రౌత సూత్రాలు - వర్ణాశ్రమ ధర్మాలు, న్యాయ నియమాలు
C. ధర్మ సూత్రాలు - యజ్ఞ వేదికల కొలతల నియమాలు
D. శుల్వ సూత్రాలు - రాజసూయ, అశ్వమేధ యజ్ఞ నియమావళి
Answer & explanation
Correct: A — గృహ్య సూత్రాలు - గృహస్థుని రోజువారీ యజ్ఞాలు, 16 సంస్కారాల నియమాలు
గృహ్య సూత్రాలు గృహస్థుని పంచ మహాయజ్ఞాలు, గర్భాధానం నుండి అంత్యేష్టి వరకు 16 సంస్కారాలను చెబుతాయి. శ్రౌత సూత్రాలు భారీ యజ్ఞాలు (రాజసూయ, అశ్వమేధ), ధర్మ సూత్రాలు వర్ణాశ్రమ ధర్మాలు, న్యాయం (తర్వాతి స్మృతులకు ఆధారం), శుల్వ సూత్రాలు యజ్ఞ వేదికల కొలతలు; కాబట్టి మిగతా జతలు తారుమారయ్యాయి.
యోగ దర్శనం పతంజలి, చిత్తవృత్తి నిరోధమే యోగమని అష్టాంగ యోగాన్ని బోధించింది. సాంఖ్యం కపిలుడు, న్యాయం అక్షపాద గౌతముడు, వైశేషికం కణాదుడు, పూర్వ మీమాంస జైమిని, ఉత్తర మీమాంస (వేదాంతం, బ్రహ్మసూత్రాలు) బాదరాయణుడు; కాబట్టి మిగతా జతల్లో స్థాపకులు తారుమారయ్యారు.
C. కురు రాజ్యం - భరతులు, పురువుల విలీనం; రాజధాని ఆసందీవత్/హస్తినాపూర్
D. పాంచాల రాజ్యం - రాజధాని హస్తినాపూర్
Answer & explanation
Correct: C — కురు రాజ్యం - భరతులు, పురువుల విలీనం; రాజధాని ఆసందీవత్/హస్తినాపూర్
భరతులు, పురువులు కలిసి కురు రాజ్యంగా (రాజధాని ఆసందీవత్/హస్తినాపూర్), తుర్వశులు, క్రీవిలు కలిసి పాంచాల రాజ్యంగా (రాజధాని కాంపిల్య) ఏర్పడ్డాయి. మిగతా ఎంపికల్లో తెగలు, రాజధానులు తారుమారయ్యాయి. కురు-పాంచాల ప్రాంతం మలి వేద సంస్కృతి కేంద్రమైన మధ్యదేశం.
A. అనులోమ వివాహం - ఉన్నత వర్ణ పురుషుడు, నిమ్న వర్ణ స్త్రీ
B. ప్రతిలోమ వివాహం - ఉన్నత వర్ణ పురుషుడు, నిమ్న వర్ణ స్త్రీ
C. అనులోమ వివాహం - సమాజం కఠినంగా నిరసించింది
D. ప్రతిలోమ వివాహం - సమాజం ఆమోదించింది
Answer & explanation
Correct: A — అనులోమ వివాహం - ఉన్నత వర్ణ పురుషుడు, నిమ్న వర్ణ స్త్రీ
అనులోమ వివాహం అంటే ఉన్నత వర్ణ పురుషుడు నిమ్న వర్ణ స్త్రీని చేసుకోవడం, దీనిని సమాజం కొంతవరకు ఆమోదించింది. ప్రతిలోమ వివాహం (నిమ్న వర్ణ పురుషుడు - ఉన్నత వర్ణ స్త్రీ) కఠినంగా నిరసించబడింది; దాని సంతతిని నిమ్న జాతులుగా చూసి చండాలుల పట్ల అస్పృశ్యత వేళ్లూనుకుంది. మిగతా ఎంపికలు తారుమారయ్యాయి.
A. గాంధర్వ వివాహం - యుద్ధంలో శత్రువులను చంపి కన్యను అపహరించడం
B. ఆసుర వివాహం - కన్యాశుల్కం చెల్లించి వధువును కొనడం
C. రాక్షస వివాహం - తల్లిదండ్రుల అనుమతి లేకుండా ప్రేమించుకుని చేసుకోవడం
D. దైవ వివాహం - వరుడి నుండి ఒక జత గోవులు స్వీకరించడం
Answer & explanation
Correct: B — ఆసుర వివాహం - కన్యాశుల్కం చెల్లించి వధువును కొనడం
ఆసుర వివాహంలో కన్యాశుల్కం చెల్లించి వధువును కొనుగోలు చేస్తారు. గాంధర్వం ప్రేమ వివాహం, రాక్షసం యుద్ధంలో అపహరణ, పైశాచం అత్యంత హేయమైనది; దైవం యజ్ఞం చేసిన ఋత్విక్కుకు కన్యాదానం, గోవుల జత ఇచ్చి చేసుకునేది ఆర్షం. ఆసుర, గాంధర్వ, రాక్షస, పైశాచాలు అప్రశస్త వివాహాలు.
కింది సంస్కారాలను జీవిత క్రమంలో అమర్చండి. A) ఉపనయనం B) అన్నప్రాశన C) వివాహం D) సమావర్తనం
A. A, B, D, C
B. B, A, C, D
C. B, A, D, C
D. B, D, A, C
Answer & explanation
Correct: C — B, A, D, C
షోడశ సంస్కారాల క్రమంలో అన్నప్రాశన (7వ), ఉపనయనం (11వ), సమావర్తనం (14వ), వివాహం (15వ) వస్తాయి; అంటే B, A, D, C. ఉపనయనంతో విద్యార్థి ద్విజుడవుతాడు, సమావర్తనం విద్యాభ్యాస ముగింపు, ఆ తర్వాతే వివాహంతో గృహస్థాశ్రమ ప్రవేశం; చివరి సంస్కారం అంత్యేష్టి. మిగతా క్రమాలు ఈ వరుసను తప్పుగా మార్చాయి.
మలి వేద కాలపు మతం గురించి కింది వాటిలో సరికానిది ఏది?
A. ప్రజాపతి సర్వోన్నత దేవుడిగా అవతరించాడు
B. రుద్రుడు పశువుల సంరక్షకుడిగా, సంహారకారక దేవతగా ప్రాధాన్యత పొందాడు
C. ఒక్కో యజ్ఞానికి 16 నుండి 17 మంది పురోహితులు అవసరమయ్యేవారు
D. ఇంద్రుడు, అగ్ని ప్రాధాన్యం మరింత పెరిగింది
Answer & explanation
Correct: D — ఇంద్రుడు, అగ్ని ప్రాధాన్యం మరింత పెరిగింది
మలి వేద కాలంలో ఇంద్ర, అగ్నుల ప్రాభవం తగ్గింది, ప్రజాపతి, రుద్ర, విష్ణువుల వంటి కొత్త దేవతలు ప్రాధాన్యం పొందారు; కాబట్టి వారి ప్రాధాన్యం పెరిగిందనడం తప్పు. యజ్ఞాలు అత్యంత ఖరీదైనవిగా, కఠిన నియమాలతో మారి 16-17 మంది పురోహితులు అవసరమయ్యారు, వేల పశువుల బలులు మొదలయ్యాయి.