మత ఉద్యమాలు (జైన, బౌద్ధ మతాలు) · Practice MCQs

Correct: C — జైనం ప్రతి జీవిలో నిత్య ఆత్మ ఉందంటుంది; బౌద్ధం శాశ్వత ఆత్మను నిరాకరిస్తుంది

జైనం రాళ్లు, నీరు, చెట్లతో సహా సమస్త వస్తువుల్లో ఆత్మ ఉందని నమ్ముతుంది; బౌద్ధం అనాత్మవాదం ద్వారా శాశ్వత ఆత్మను నిరాకరిస్తుంది. కాబట్టి మిగతా ఎంపికలు తారుమారు లేదా తప్పు. సారూప్యతగా రెండూ సృష్టికర్తను నిరాకరించి కర్మ, పునర్జన్మలను అంగీకరించాయి.

Correct: D — మిహిరకులుడు

శ్వేత హూణ పాలకుడు మిహిరకులుడు బౌద్ధ విహారాలను ధ్వంసం చేశాడు. క్రీ.శ. 12వ శతాబ్దం చివర తురుష్క సేనాని బక్తియార్ ఖిల్జీ నలంద, విక్రమశిలలను తగులబెట్టాడు, అతడు హూణుడు కాదు. కనిష్కుడు బౌద్ధ పోషకుడు, గొండోఫెర్నెస్ ఇండో-పార్థియన్ రాజు; కాబట్టి వారు విహార ధ్వంసకులు కారు.

Correct: A — శీల (నైతికత)

అష్టాంగ మార్గంలో సమ్యక్ దృష్టి, సంకల్పం ప్రజ్ఞకు; సమ్యక్ వాక్కు, కర్మ, జీవనం శీలకు; వ్యాయామం, స్మృతి, సమాధి సమాధి విభాగానికి చెందుతాయి. నిర్వాణం మార్గం యొక్క లక్ష్యం, అది విభాగం కాదు. అందువల్ల సత్యమైన, మృదువైన మాట అనే సమ్యక్ వాక్కు శీల విభాగంలో ఉంటుంది.

Correct: B — సముద్రయానం పాపమని, వడ్డీ వ్యాపారం నిషిద్ధమని విధించిన ఆంక్షలు

రెండవ పట్టణీకరణతో వైశ్యులు ధనవంతులైనా వర్ణ వ్యవస్థలో మూడవ స్థానానికే పరిమితమయ్యారు; సముద్రయానం పాపమని, వడ్డీ నిషిద్ధమని ధర్మశాస్త్రాలు చెప్పడంతో వారు బౌద్ధ, జైనాల వైపు మళ్లారు. పురోహిత స్థానం బ్రాహ్మణులకే ఉండేది, రాజ్యాధికారం బదిలీ కాలేదు; యజ్ఞాల పశుబలులు వ్యవసాయ ఆర్థికానికి నష్టమనేది వేరే కారణం.

Correct: C — రుజుపాలికా నది (సాల వృక్షం కింద)

మహావీరుడు 42వ ఏట జృంబికాగ్రామం సమీపంలో రుజుపాలికా నదీ తీరాన సాల వృక్షం కింద కైవల్యం పొందాడు. నిరంజన నది ఒడ్డున బోధి వృక్షం కింద జ్ఞానోదయం పొందింది బుద్ధుడు; ఈ రెండు సంఘటనలను కలగలపకూడదు. గంగ, గోదావరి నదులు ఈ ఘట్టాలతో సంబంధం లేనివి.

Correct: D — అణువ్రతాలు

సన్యాసులు ఆచరించే కఠిన వ్రతాలు మహావ్రతాలు కాగా, గృహస్థులకు సరళమైన అణువ్రతాలు నిర్దేశించబడ్డాయి. త్రిరత్నాలు (సమ్యక్ విశ్వాసం, జ్ఞానం, ప్రవర్తన) మోక్షానికి మూడు మూలాధారాలు, చతుర్యామాలు పార్శ్వనాథుని నాలుగు సూత్రాలు; కాబట్టి ఇవి గృహస్థ వ్రతాలు కావు.

Correct: A — భద్రబాహు

చంద్రగుప్త మౌర్యుని కాలం చివర 12 ఏళ్ల కరువులో భద్రబాహు నేతృత్వంలోని వర్గం కర్ణాటక శ్రావణబెళగొళకు వెళ్లింది; ఇదే దిగంబర శాఖగా దక్కన్, దక్షిణ భారతంలో విస్తరించింది. స్థూలభద్రుడు మగధలో ఉండిపోయిన శ్వేతాంబర నాయకుడు, గోశాలుడు అజీవిక స్థాపకుడు, పార్శ్వనాథుడు 23వ తీర్థంకరుడు.

Correct: B — అర్ధమాగధి (ప్రాకృతం)

జైన ఆగమాలు ప్రాచీన ప్రాకృత మాండలికమైన అర్ధమాగధిలో రాయబడ్డాయి. పైశాచీ ప్రాకృతంలో రాసినది గుణాఢ్యుని బృహత్కథ (శాతవాహన కాలం), బౌద్ధ త్రిపీటకాలు పాళీలో ఉన్నాయి; భద్రబాహు కల్పసూత్రం సంస్కృతంలో రచించాడు, కాబట్టి ఆగమాల భాషకు ఇవి సరిపోవు.

Correct: C — తల్లి మరణం తర్వాత పినతల్లి గౌతమి ప్రజాపతి పెంచడం

బుద్ధుని తల్లి మహామాయ జననం జరిగిన ఏడు రోజులకే మరణించడంతో పినతల్లి గౌతమి ప్రజాపతి పెంచింది; అందుకే గౌతముడనే పేరు వచ్చింది. అసలు పేరు సిద్ధార్థుడు, వంశం శాక్య వంశం. యశోధర భార్య, అలార కలామ తొలి గురువు, లుంబినీ జన్మస్థలం; కాబట్టి ఇవి గౌతముడనే పేరుకు కారణం కావు.

Correct: D — అవిద్య (అజ్ఞానం)

ద్వాదశ నిదానాల భవచక్రంలో అవిద్య మొదటి లింకు కాగా జరా-మరణాలు చివరి లింకులు; ప్రతి కార్యానికి ఒక కారణం ఉంటుందనే నియమమే ప్రతీత్య సముత్పాదం. తృష్ణ దుఃఖానికి మూలకారణంగా రెండవ ఆర్య సత్యంలో చెప్పబడింది, కానీ చక్రంలో ఆది లింకు కాదు; కాబట్టి తృష్ణ, కర్మ, జరా-మరణాలు మొదటి లింకు కాదు.