మౌర్యుల అనంతర యుగం / గుప్తుల పూర్వ యుగం · Practice MCQs

Correct: A — శ్రేష్ఠి (జెట్టక)

శ్రేణి అధిపతిని శ్రేష్ఠి లేదా జెట్టక అనేవారు. గ్రామిక గ్రామాధికారి, గుల్మిక గ్రామీణ సైనిక విభాగ అధిపతి, అమాత్యులు ఆహారం (జిల్లా వంటి విభాగం) పాలకులు; అంటే మిగతావి శాతవాహన పరిపాలనా పదవులు, వర్తక సంఘ నాయకుడికి సంబంధించినవి కావు.

Correct: B — అక్షయనీవి

అక్షయనీవి అంటే శ్రేణుల వద్ద శాశ్వతంగా ఉంచిన డిపాజిట్లు; వాటిపై వడ్డీ చెల్లించి ఆ వడ్డీతో బౌద్ధ ఆరామాలు, అన్నదాన సత్రాలు నడిపేవారు, అందువల్ల శ్రేణులు బ్యాంకుల్లా పనిచేశాయి. ఆహారం ఒక పరిపాలనా విభాగం, గాథాసప్తశతి ప్రాకృత కావ్యం, నిగమం వర్తక సంఘానికి మరో పేరు మాత్రమే.

Correct: C — తెల్లటి మచ్చలు గల ఎర్రటి ఇసుకరాయి

మథుర శిల్పులు తెల్లటి మచ్చలున్న ఎర్ర ఇసుకరాయిని వాడారు. బూడిద లేదా నీలి రంగు పలకరాయి గాంధార శిల్పాలకు, తెల్లటి పాలరాయి/సున్నపురాయి అమరావతి శిల్పాలకు ఉపయోగించారు. ఈ రాళ్ల భేదం ద్వారా మూడు శైలులను గుర్తించవచ్చు; నల్లటి గ్రానైట్ ఈ మూడింటిలోనూ కాదు.

Correct: D — అమరావతి శిల్పకళ

అమరావతి రీతిలో వ్యక్తిగత విగ్రహాల కంటే బుద్ధుని జీవిత ఘట్టాలు, జాతక కథలు కథా చిత్రాలుగా (Narrative art) చెక్కారు; శాతవాహనులు, ఇక్ష్వాకులు దీన్ని పోషించారు. గాంధార శైలి విగ్రహాల వాస్తవికతకు, మథుర శైలి దేశీయ బౌద్ధ-జైన-హిందూ శిల్పాలకు ప్రసిద్ధి కాబట్టి అవి ఈ లక్షణానికి సరిపోవు.

Correct: A — బుద్ధుని దేవునిగా భావించి విగ్రహారాధన చేయడం

మహాయానంలో బుద్ధుడిని దైవంగా కొలిచి విగ్రహాల రూపంలో పూజించారు, బోధిసత్త్వుల ఆరాధన కూడా మొదలైంది, సంస్కృతాన్ని మత భాషగా స్వీకరించారు. బుద్ధుని గురువుగా భావించి పాదాలు, ధర్మచక్రం వంటి చిహ్నాలతో పూజించడం పూర్వ బౌద్ధం (హీనయానం) పద్ధతి; బోధిసత్త్వ ఆరాధనే మహాయానంలో కీలకం.

Correct: B — వాసుదేవ కృష్ణుడు

భాగవత మతం వాసుదేవ కృష్ణుని ఆరాధనపై ఆధారపడింది; యజ్ఞాల కంటే సంపూర్ణ శరణాగతి, నిస్వార్థ భక్తి ముఖ్యమని బోధించింది. శివుడు శైవానికి కేంద్రం, అవలోకితేశ్వరుడు, మైత్రేయుడు మహాయాన బౌద్ధంలోని బోధిసత్త్వులు; హెలియోడోరస్ వంటి విదేశీయులు భాగవతం వైపు ఆకర్షితులయ్యారు.

Correct: C — వర్షాకాలంలో భిక్షువులు నివసించడానికి తొలిచిన గదులు

విహారం భిక్షువులు వర్షాకాలంలో నివసించే రాతి గదులు లేదా ఆశ్రమాలు; చైత్యం మాత్రం సామూహిక ప్రార్థనా, ధ్యాన మందిరం, దాని చివరన చిన్న స్తూపం ఉంటుంది. కార్లేలో చైత్యం, కన్హేరిలో వందకు పైగా గుహలు విహారాల వంటి నివాస గదులు; రాతి కంచె స్తూపానికి చెందిన అంశం, సమాధి కాదు.

Correct: D — శాతవాహనులు

ఈ యుగంలో ఉత్తర, మధ్య భారతంలో శుంగులు, కాణ్వులు వంటి స్వదేశీ వంశాలు పాలించగా, దక్కన్‌లో శాతవాహనులు బలమైన రాజ్యాన్ని నిర్మించారు. కుషాణులు వాయవ్య భారతం ద్వారా వచ్చిన విదేశీ జాతి; శుంగులు, కాణ్వులు మగధ ప్రాంతానికి చెందినవారు, కాబట్టి అవి దక్కన్ శక్తులు కావు.

Correct: A — పాటలీపుత్రం (ప్రధాన), విదిశ (రెండవ)

శుంగుల ప్రధాన రాజధాని పాటలీపుత్రం కాగా, రెండవ రాజధాని మధ్యప్రదేశ్‌లోని విదిశ. కోటిలింగాల, ప్రతిష్ఠానపురం శాతవాహన రాజధానులు; పురుషపురం, మథుర కుషాణుల రాజధానులు; సాకల ఇండో-గ్రీకులది, తక్షశిల ఇండో-పార్థియన్ల కేంద్రం.

Correct: B — అతని మంత్రి వాసుదేవ కాణ్వుడు

దేవభూతి చివరి శుంగ రాజు; అతని మంత్రి వాసుదేవ కాణ్వుడు అతన్ని చంపి కాణ్వ వంశం స్థాపించాడు. పుష్యమిత్రుడు శుంగ వంశ స్థాపకుడు, భూమిమిత్రుడు, సుశర్మన్ ఆ తర్వాతి కాణ్వ రాజులు; కాబట్టి వారు దేవభూతిని చంపినవారు కాలేరు.