కేంద్ర బడ్జెట్ అంటే ఏమిటి? – ఆర్టికల్ 112 (Union Budget – Annual Financial Statement)

Correct: A — వార్షిక ఆర్థిక నివేదిక (Annual Financial Statement)

రాజ్యాంగంలో ‘బడ్జెట్’ అనే పదం లేదు; ఆర్టికల్ 112 దీన్ని వార్షిక ఆర్థిక నివేదిక (Annual Financial Statement) అంటుంది. ఆర్థిక సర్వే బడ్జెట్‌కు ముందు వచ్చే వేరే పత్రం, విభజన (Appropriation) బిల్లు ఆర్టికల్ 114 కింద వస్తుంది.

Correct: B — ఆర్టికల్ 202

ఆర్టికల్ 202 ప్రకారం గవర్నర్ రాష్ట్ర బడ్జెట్‌ను శాసనసభ ముందు ఉంచేలా చేస్తారు. ఆర్టికల్ 112 కేంద్ర బడ్జెట్‌కు, 266 సంఘటిత నిధి/ప్రజా ఖాతాలకు, 267 ఆగంతుక నిధికి సంబంధించినవి.

Correct: C — 1 ఏప్రిల్ నుండి 31 మార్చి వరకు

భారత ఆర్థిక సంవత్సరం 1 ఏప్రిల్ నుండి 31 మార్చి వరకు. బడ్జెట్ ఆమోదాన్ని ఏప్రిల్ 1 కల్లా పూర్తి చేయాలనే ఉద్దేశంతోనే 2017 నుండి బడ్జెట్‌ను 1 ఫిబ్రవరికి మార్చారు. జనవరి-డిసెంబర్ లేదా జూలై-జూన్ భారత ఆర్థిక సంవత్సరం కాదు.

Correct: D — ఆర్టికల్ 267; రాష్ట్రపతి అధీనంలో

ఆగంతుక నిధి ఆర్టికల్ 267 కింద ఉంటుంది, రాష్ట్రపతి అధీనంలో ఉంటుంది. ఆర్టికల్ 266(1) సంఘటిత నిధికి, 266(2) ప్రజా ఖాతాకు సంబంధించినవి; ఆర్టికల్ 112 వార్షిక ఆర్థిక నివేదికకు సంబంధించింది.

Correct: D — ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖలోని ఆర్థిక వ్యవహారాల విభాగం (Department of Economic Affairs) – బడ్జెట్ డివిజన్

కేంద్ర బడ్జెట్‌ను ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖలోని ఆర్థిక వ్యవహారాల విభాగంలో ఉన్న బడ్జెట్ డివిజన్ తయారు చేస్తుంది. దాన్ని ఆర్థిక మంత్రి లోక్‌సభలో సమర్పిస్తారు. RBI మానిటరీ పాలసీ చూస్తుంది, నీతి ఆయోగ్ ఆలోచనా సంస్థ, లోక్‌సభ సచివాలయం సభా కార్యకలాపాలను నిర్వహిస్తుంది.

Correct: B — దానిపై పార్లమెంటులో చర్చ జరగొచ్చు కానీ ఓటింగ్ ఉండదు

రాష్ట్రపతి జీతభత్యాలు, సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తుల జీతాలు, CAG జీతం వంటి ఛార్జ్డ్ వ్యయంపై పార్లమెంటులో చర్చించవచ్చు కానీ ఓటింగ్ ఉండదు. మిగతా ఎంపికలు ఈ నియమానికి విరుద్ధం.

Correct: C — ఆర్టికల్ 266(2)

ప్రజా ఖాతా ఆర్టికల్ 266(2) కింద ఉంటుంది. భారత సంఘటిత నిధి ఆర్టికల్ 266(1), ఆగంతుక నిధి ఆర్టికల్ 267 కింద ఉంటాయి; ఆర్టికల్ 114 విభజన బిల్లుకు సంబంధించింది.

Correct: D — ఆర్థిక మంత్రి లోక్‌సభలో ప్రసంగిస్తారు; అదే రోజు రాజ్యసభలోనూ ఉంచుతారు

కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి లోక్‌సభలో బడ్జెట్ ప్రసంగం చేస్తారు; అదే రోజు రాజ్యసభలోనూ ఉంచుతారు. బడ్జెట్‌ను తయారు చేసేది ఆర్థిక వ్యవహారాల విభాగంలోని బడ్జెట్ డివిజన్. రాష్ట్రపతి ఆర్టికల్ 112 ప్రకారం నివేదికను ఉంచేలా చేస్తారే తప్ప ప్రసంగించరు.

Correct: C — 1 మరియు 2 మాత్రమే

సంఘటిత నిధి ఆర్టికల్ 266(1), ప్రజా ఖాతా ఆర్టికల్ 266(2) కింద ఉంటాయి – 1, 2 సరైనవి. ఆగంతుక నిధి ఆర్టికల్ 267 కింద ఉంటుంది, 266(2) కింద కాదు; అందువల్ల 3 తప్పు.

Correct: D — ఒక మంత్రిత్వ శాఖ పథకాల కోసం గ్రాంట్ల డిమాండ్

రాష్ట్రపతి జీతభత్యాలు, సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తుల జీతాలు, CAG జీతం ఛార్జ్డ్ వ్యయం; వీటిపై ఓటింగ్ ఉండదు. మంత్రిత్వ శాఖల పథకాల కోసం గ్రాంట్ల డిమాండ్లపై లోక్‌సభలో ఓటింగ్ జరుగుతుంది (ఆర్టికల్ 113), కాబట్టి అది ఛార్జ్డ్ వ్యయం కాదు.