బడ్జెట్ రకాలు – సమతుల్య, మిగులు, లోటు, జీరో బేస్డ్ (Types of Budget)
Free practice MCQs with answers and explanations for బడ్జెట్ రకాలు – సమతుల్య, మిగులు, లోటు, జీరో బేస్డ్ (Types of Budget) in బడ్జెట్ & ద్రవ్య విధానం (Union Budget & Fiscal Policy). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
లోటు బడ్జెట్‌ను మాంద్యం సమయంలో డిమాండ్ పెంచడానికి సమర్థించిన ఆర్థికవేత్త ఎవరు?
A. ఆడమ్ స్మిత్
B. జె.ఎం. కీన్స్
C. పీటర్ ఫైర్
D. మిల్టన్ ఫ్రీడ్‌మన్
Answer & explanation
Correct: B — జె.ఎం. కీన్స్
లోటు బడ్జెట్ (ఖర్చు > ఆదాయం) మాంద్యంలో డిమాండ్ పెంచుతుందని జె.ఎం. కీన్స్ సమర్థించారు. సమతుల్య బడ్జెట్‌ను సంప్రదాయ ఆర్థికవేత్తలు సమర్థించారు; పీటర్ ఫైర్ జీరో బేస్డ్ బడ్జెట్ భావనతో సంబంధం ఉన్నవారు.
జీరో బేస్డ్ బడ్జెట్ (Zero-Based Budgeting) భావనను ప్రతిపాదించినది ఎవరు?
A. జె.ఎం. కీన్స్
B. హూవర్ కమిషన్
C. పీటర్ ఫైర్ (Peter Pyhrr)
D. జేమ్స్ విల్సన్
Answer & explanation
Correct: C — పీటర్ ఫైర్ (Peter Pyhrr)
జీరో బేస్డ్ బడ్జెట్ భావనను అమెరికా నుండి పీటర్ ఫైర్ (Peter Pyhrr) ప్రతిపాదించారు; ప్రతి ఖర్చునూ సున్నా నుండి సమర్థించుకోవాలి. హూవర్ కమిషన్ పనితీరు బడ్జెట్‌ను సూచించింది, జేమ్స్ విల్సన్ బ్రిటిష్ ఇండియా మొదటి బడ్జెట్ ప్రవేశపెట్టినవారు.
మిగులు బడ్జెట్ (Surplus Budget) ఏ సందర్భంలో ఉపయోగపడుతుంది?
A. ద్రవ్యోల్బణం తగ్గించడానికి
B. మాంద్యంలో డిమాండ్ పెంచడానికి
C. ప్రభుత్వ వ్యయం పెంచడానికి
D. పన్నులు తగ్గించడానికి
Answer & explanation
Correct: A — ద్రవ్యోల్బణం తగ్గించడానికి
మిగులు బడ్జెట్ (ఆదాయం > ఖర్చు) ద్రవ్యోల్బణాన్ని తగ్గించడానికి ఉపయోగపడుతుంది. మాంద్యంలో డిమాండ్ పెంచడానికి లోటు బడ్జెట్ ఉపయోగపడుతుంది; వ్యయం పెంచడం, పన్నులు తగ్గించడం కూడా మాంద్య కాలపు చర్యలు.
భారత్ సాధారణంగా లోటు బడ్జెట్‌నే (ఖర్చు > ఆదాయం) అనుసరిస్తుంది, ఇది కీన్స్ సమర్థించిన విధానం. సమతుల్య బడ్జెట్‌ను సంప్రదాయ ఆర్థికవేత్తలు సమర్థించారు; జీరో బేస్డ్ అనేది తయారీ పద్ధతికి సంబంధించిన భావన, ఆదాయ-వ్యయ సంబంధానికి కాదు.
పనితీరు బడ్జెట్ (Performance Budget)ను సూచించిన సంస్థ ఏది?
A. పీటర్ ఫైర్ కమిటీ
B. అక్వర్త్ కమిటీ
C. అమెరికాలోని హూవర్ కమిషన్
D. బిబేక్ దేబ్రాయ్ కమిటీ
Answer & explanation
Correct: C — అమెరికాలోని హూవర్ కమిషన్
పనితీరు బడ్జెట్ ఖర్చుతో పాటు చేసిన పనిని చూపుతుంది; దీన్ని అమెరికాలో హూవర్ కమిషన్ సూచించింది. అక్వర్త్ కమిటీ రైల్వే బడ్జెట్ వేరుపరచడాన్ని, బిబేక్ దేబ్రాయ్ కమిటీ విలీనాన్ని సిఫారసు చేశాయి.
మధ్యంతర బడ్జెట్ (Interim Budget) గురించి సరైన ప్రకటన ఏది?
A. కొత్త ప్రభుత్వం పూర్తి సంవత్సరానికి ప్రవేశపెడుతుంది
B. రాష్ట్రపతి ప్రవేశపెడతారు
C. రాజ్యసభ ప్రవేశపెడుతుంది
D. ఎన్నికల సంవత్సరంలో పాత ప్రభుత్వం కొద్ది నెలల కోసం ప్రవేశపెడుతుంది; కొత్త ప్రభుత్వం తర్వాత పూర్తి బడ్జెట్ పెడుతుంది
Answer & explanation
Correct: D — ఎన్నికల సంవత్సరంలో పాత ప్రభుత్వం కొద్ది నెలల కోసం ప్రవేశపెడుతుంది; కొత్త ప్రభుత్వం తర్వాత పూర్తి బడ్జెట్ పెడుతుంది
మధ్యంతర బడ్జెట్‌ను ఎన్నికల సంవత్సరంలో పాత ప్రభుత్వం కొద్ది నెలల ఖర్చు కోసం ప్రవేశపెడుతుంది; ఎన్నికల తర్వాత కొత్త ప్రభుత్వం పూర్తి బడ్జెట్ ప్రవేశపెడుతుంది. ఇతర ఎంపికలు తప్పు.
క్రింది వాటిని సరిగ్గా జతపరచండి.
A. లోటు బడ్జెట్ సమర్థన 1. పీటర్ ఫైర్
B. జీరో బేస్డ్ బడ్జెట్ 2. హూవర్ కమిషన్
C. పనితీరు బడ్జెట్ 3. జె.ఎం. కీన్స్
A. A-1, B-3, C-2
B. A-3, B-1, C-2
C. A-3, B-2, C-1
D. A-2, B-1, C-3
Answer & explanation
Correct: B — A-3, B-1, C-2
లోటు బడ్జెట్‌ను సమర్థించింది జె.ఎం. కీన్స్ (A-3), జీరో బేస్డ్ బడ్జెట్ భావన పీటర్ ఫైర్ (B-1), పనితీరు బడ్జెట్‌ను సూచించింది హూవర్ కమిషన్ (C-2). ఇతర జతలు వ్యక్తులను, భావనలను తారుమారు చేశాయి.
బడ్జెట్ రకాలకు సంబంధించి క్రింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. సమతుల్య బడ్జెట్‌ను సంప్రదాయ ఆర్థికవేత్తలు సమర్థించారు.
2. మిగులు బడ్జెట్ ద్రవ్యోల్బణం తగ్గించడానికి ఉపయోగపడుతుంది.
3. లోటు బడ్జెట్‌లో ఆదాయం ఖర్చు కంటే ఎక్కువగా ఉంటుంది.
సరైనవి ఏవి?
A. 2 మరియు 3 మాత్రమే
B. 1 మరియు 3 మాత్రమే
C. 1 మరియు 2 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: C — 1 మరియు 2 మాత్రమే
సమతుల్య బడ్జెట్ (ఆదాయం = ఖర్చు) సంప్రదాయ ఆర్థికవేత్తలు సమర్థించారు, మిగులు బడ్జెట్ ద్రవ్యోల్బణం తగ్గిస్తుంది – 1, 2 సరైనవి. లోటు బడ్జెట్‌లో ఖర్చు ఆదాయం కంటే ఎక్కువ; ఆదాయం ఎక్కువ ఉండేది మిగులు బడ్జెట్ – కాబట్టి 3 తప్పు.
C. జీరో బేస్డ్ బడ్జెట్ – ప్రతి ఖర్చునూ సున్నా నుండి సమర్థించుకోవాలి
D. అవుట్‌కమ్ బడ్జెట్ – 1924 నుండి భారత్‌లో
Answer & explanation
Correct: D — అవుట్‌కమ్ బడ్జెట్ – 1924 నుండి భారత్‌లో
అవుట్‌కమ్ బడ్జెట్ భారత్‌లో 2005-06 నుండి అమలులో ఉంది, 1924 నుండి కాదు; 1924 అక్వర్త్ కమిటీ సిఫారసుతో రైల్వే బడ్జెట్ వేరు చేసిన సంవత్సరం. మిగతా మూడు జతలు సరైనవి.