బడ్జెట్ లోటు రకాలు – ఒక చూపులో (Types of Budget Deficit)

Correct: A — మొత్తం వ్యయం − మొత్తం రాబడులు (రుణాలు కాకుండా)

బడ్జెట్ లోటు అంటే రుణాలు మినహాయించిన మొత్తం రాబడుల కంటే మొత్తం వ్యయం ఎంత ఎక్కువ అనేది. రెవెన్యూ వ్యయం − రెవెన్యూ రాబడులు రెవెన్యూ లోటు సూత్రం, ద్రవ్య లోటు − వడ్డీ అనేది ప్రాథమిక లోటు సూత్రం, రెవెన్యూ లోటు − ఆస్తుల గ్రాంట్లు ఎఫెక్టివ్ రెవెన్యూ లోటు సూత్రం.

Correct: B — ద్రవ్య లోటు (Fiscal Deficit)

ద్రవ్య లోటు అంటే ఒక సంవత్సరంలో ప్రభుత్వం మొత్తం ఎంత అప్పు చేయాల్సి వచ్చిందో చూపే అంకె; అందుకే దీన్ని మొత్తం రుణ అవసరం అంటారు. రెవెన్యూ లోటు కేవలం రోజువారీ ఖర్చుల అంతరాన్ని, ప్రాథమిక లోటు వడ్డీ తీసివేసిన లోటును, ద్రవ్యీకృత లోటు RBI పూడ్చిన భాగాన్ని సూచిస్తాయి.

Correct: C — GDPలో శాతంగా

లోటులను అర్థవంతంగా పోల్చడానికి వాటిని ఆర్థిక వ్యవస్థ పరిమాణమైన GDP శాతంగా చెబుతారు; ఉదాహరణకు ‘ద్రవ్య లోటు GDPలో 4.4%’. దీనివల్ల వేర్వేరు సంవత్సరాల లోటులను పోల్చడం సులభమవుతుంది. జనాభా, పన్ను రాబడి లేదా విదేశీ మారక నిల్వలు ప్రామాణిక కొలమానాలు కావు.

Correct: D — 1 ఏప్రిల్ 1997

ఒకప్పుడు బడ్జెట్ లోటును RBI నుండి అడ్‌హాక్ ట్రెజరీ బిల్లుల ద్వారా పూడ్చేవారు; ఇది 1 ఏప్రిల్ 1997 నుండి రద్దయింది. 1991 సరళీకరణ సంవత్సరం, 2003 FRBM చట్టం ఆమోదించిన సంవత్సరం, 2004 అది అమలులోకి వచ్చిన సంవత్సరం – కాబట్టి ఇవి అడ్‌హాక్ బిల్లుల రద్దుకు సంబంధించినవి కావు.

Correct: A — వేస్ అండ్ మీన్స్ అడ్వాన్సులు (WMA)

1997లో అడ్‌హాక్ ట్రెజరీ బిల్లులు రద్దయినప్పుడు వాటి స్థానంలో వేస్ అండ్ మీన్స్ అడ్వాన్సులు (WMA) వచ్చాయి; ఇవి ఆదాయ-వ్యయాల మధ్య తాత్కాలిక అంతరం కోసం RBI ఇచ్చే స్వల్పకాలిక రుణాలు. క్రౌడింగ్ అవుట్ ఒక ప్రభావం, ఎస్కేప్ క్లాజ్ FRBMలో సడలింపు నిబంధన, గ్రీన్ బాండ్లు పర్యావరణ రుణ పత్రాలు.

Correct: B — రెవెన్యూ లోటు

రోజువారీ ఖర్చులకు (జీతాలు, వడ్డీ, సబ్సిడీలు) ఆదాయం చాలకపోవడమే రెవెన్యూ లోటు; ఇంటి ఉదాహరణలో నెలవారీ జీతం కంటే ఖర్చు ఎక్కువ కావడం దానికి సమానం. ప్రాథమిక లోటు వడ్డీ తీసివేసిన లోటు, ద్రవ్యీకృత లోటు RBI పూడ్చినది; ఇవి ఈ పోలికకు సరిపోవు.

Correct: C — ₹6 లక్షల కోట్లు

ప్రాథమిక లోటు = ద్రవ్య లోటు − వడ్డీ చెల్లింపులు = 10 − 4 = ₹6 లక్షల కోట్లు. 14 వచ్చేది వడ్డీని కూడితే (తప్పు సూత్రం); 4 అనేది కేవలం వడ్డీ మొత్తం; 2.5 భాగహారం వల్ల వచ్చే అర్థంలేని విలువ.

Correct: C — 1 మరియు 2 మాత్రమే

ప్రకటన 1 ద్రవ్య లోటు సూత్రం, 2 ప్రాథమిక లోటు సూత్రం – రెండూ సరైనవి. రెవెన్యూ లోటు = రెవెన్యూ వ్యయం − రెవెన్యూ రాబడులు మాత్రమే; మూలధన వ్యయం, మూలధన రాబడులతో దాన్ని లెక్కించడం తప్పు, కాబట్టి 3 సరికాదు.

Correct: D — A-3, B-1, C-2

రెవెన్యూ లోటు = రెవెన్యూ వ్యయం − రెవెన్యూ రాబడులు (A-3); ఎఫెక్టివ్ రెవెన్యూ లోటు = రెవెన్యూ లోటు − ఆస్తుల సృష్టికి గ్రాంట్లు (B-1); ప్రాథమిక లోటు = ద్రవ్య లోటు − వడ్డీ (C-2). మిగతా జతలు సూత్రాలను తారుమారు చేశాయి.

Correct: A — 1, 2, 3, 4

అడ్‌హాక్ ట్రెజరీ బిల్లుల రద్దు 1997, FRBM చట్టం ఆమోదం 2003, ఎఫెక్టివ్ రెవెన్యూ లోటు ప్రవేశం 2011-12, FRBM 2018 సవరణ – ఇదే సరైన క్రమం. ఇతర క్రమాల్లో 2003ను 1997 కంటే ముందు లేదా 2011-12ను 2003 కంటే ముందు ఉంచారు.