పేదరికానికి కారణాలు & నిర్మూలన మార్గాలు (Causes of Poverty in India)
Free practice MCQs with answers and explanations for పేదరికానికి కారణాలు & నిర్మూలన మార్గాలు (Causes of Poverty in India) in భారతదేశంలో పేదరికం (Poverty in India). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
"పేదరిక విష వలయం (Vicious Circle of Poverty)" సిద్ధాంతాన్ని ఇచ్చినవారు ఎవరు?
A. అమర్త్యసేన్
B. రాజ్ కృష్ణ
C. రాగ్నార్ నర్క్స్
D. దాదాభాయ్ నౌరోజీ
Answer & explanation
Correct: C — రాగ్నార్ నర్క్స్
పేదరిక విష వలయం సిద్ధాంతం రాగ్నార్ నర్క్స్‌ది: "ఒక దేశం పేదది ఎందుకంటే అది పేదది". రాజ్ కృష్ణ "హిందూ వృద్ధి రేటు" పదం వాడారు, నౌరోజీ సంపద తరలింపు సిద్ధాంతం ఇచ్చారు; అమర్త్యసేన్ ఈ సిద్ధాంతకర్త కాదు.
స్వాతంత్ర్యం తర్వాత తొలి దశాబ్దాల్లో భారత తక్కువ వృద్ధి రేటును (సుమారు 3.5%) సూచించే పదం ఏది?
A. గోల్డెన్ రేటు
B. సమ్మిళిత వృద్ధి
C. ద్విముఖ వృద్ధి
D. హిందూ వృద్ధి రేటు (Hindu Rate of Growth)
Answer & explanation
Correct: D — హిందూ వృద్ధి రేటు (Hindu Rate of Growth)
తొలి దశాబ్దాల్లో సుమారు 3.5% వృద్ధి రేటును "హిందూ వృద్ధి రేటు" అంటారు; ఈ పదాన్ని రాజ్ కృష్ణ వాడారు. ఇది పేదరికానికి ఆర్థిక కారణాల్లో ఒకటి: తక్కువ వృద్ధి వల్ల ఆదాయాలు, ఉపాధి పెరగలేదు.
పేదరిక నిర్మూలనలో "స్వయం ఉపాధి" కోవకు చెందిన పథకాలు ఏవి?
A. MGNREGA మాత్రమే
B. NFSA
C. PMAY
D. IRDP, NRLM
Answer & explanation
Correct: D — IRDP, NRLM
స్వయం ఉపాధి పథకాలకు ఉదాహరణలు IRDP, NRLM; వేతన ఉపాధికి MGNREGA; సామాజిక భద్రతకు NFSA, NSAP, ఆయుష్మాన్ భారత్; కనీస సదుపాయాలకు PMAY, జల్ జీవన్ మిషన్, ఉజ్వల. కాబట్టి స్వయం ఉపాధి కోవ IRDP, NRLM.
A. అధిక జనాభా వృద్ధి, పెద్ద కుటుంబాలు, ఎక్కువ ఆధారపడేవారు (Dependency Ratio)
B. కుల వివక్ష
C. చేతివృత్తుల నాశనం
D. ద్రవ్యోల్బణం
Answer & explanation
Correct: A — అధిక జనాభా వృద్ధి, పెద్ద కుటుంబాలు, ఎక్కువ ఆధారపడేవారు (Dependency Ratio)
జనాభా కారణాల్లో అధిక జనాభా వృద్ధి, పెద్ద కుటుంబాలు, ఎక్కువ ఆధారపడేవారు ఉన్నాయి. కుల వివక్ష సామాజిక కారణం, చేతివృత్తుల నాశనం చారిత్రక కారణం (వలస పాలన), ద్రవ్యోల్బణం ఆర్థిక కారణం.
A. తక్కువ ఆదాయం → ఎక్కువ పొదుపు → ఎక్కువ పెట్టుబడి
B. ఎక్కువ ఆదాయం → తక్కువ పెట్టుబడి → తక్కువ ఆదాయం
C. తక్కువ ఉత్పాదకత → ఎక్కువ ఆదాయం → తక్కువ పొదుపు
D. తక్కువ ఆదాయం → తక్కువ పొదుపు → తక్కువ పెట్టుబడి → తక్కువ ఉత్పాదకత → తక్కువ ఆదాయం
Answer & explanation
Correct: D — తక్కువ ఆదాయం → తక్కువ పొదుపు → తక్కువ పెట్టుబడి → తక్కువ ఉత్పాదకత → తక్కువ ఆదాయం
విష వలయంలో తక్కువ ఆదాయం తక్కువ పొదుపుకు, అది తక్కువ పెట్టుబడికి, అది తక్కువ ఉత్పాదకతకు, చివరికి మళ్లీ తక్కువ ఆదాయానికి దారితీస్తుంది. ఈ చక్రం కొనసాగడమే పేదరికం కొనసాగడానికి కారణం.
కింది వాటిలో పేదరిక నిర్మూలన పథకం–రకం జత ఏది సరైనది?
A. MGNREGA – వేతన ఉపాధి
B. NRLM – వేతన ఉపాధి
C. NFSA – స్వయం ఉపాధి
D. IRDP – సామాజిక భద్రత
Answer & explanation
Correct: A — MGNREGA – వేతన ఉపాధి
MGNREGA వేతన ఉపాధి పథకం; NRLM, IRDP స్వయం ఉపాధి; NFSA సామాజిక భద్రత (ఆహార భద్రత). ఇతర ఎంపికల్లో రకాలు తారుమారయ్యాయి. పరీక్షల్లో పథకాలను వేతన ఉపాధి, స్వయం ఉపాధి, సామాజిక భద్రత అని వర్గీకరించడం ముఖ్యం; PMAY, JJM కనీస సదుపాయాల పథకాలు.
కారణాలకు సంబంధించి కింది ప్రకటనల్లో నోట్స్ ప్రకారం తప్పు ఏది?
A. వ్యవసాయంపై అధిక ఆధారం తక్కువ ఉత్పాదకతకు దారితీసింది
B. వలస పాలనలో సంపద తరలింపు వల్ల పేదరికం తగ్గింది
C. ఆదాయ, ఆస్తుల అసమాన పంపిణీ పేదరికానికి కారణం
D. ద్రవ్యోల్బణం పేదల కొనుగోలు శక్తిని తగ్గిస్తుంది
Answer & explanation
Correct: B — వలస పాలనలో సంపద తరలింపు వల్ల పేదరికం తగ్గింది
వలస పాలనలో సంపద తరలింపు (Drain of Wealth), చేతివృత్తుల నాశనం వల్ల పేదరికం పెరిగింది, తగ్గలేదు; కాబట్టి మొదటి ప్రకటన తప్పు. మిగతావి నోట్స్‌లో పేర్కొన్న సరైన కారణాలు.