భారతదేశంలో పేదరికం (Poverty in India) · Practice MCQs

Correct: A — నిరపేక్ష పేదరికం (Absolute Poverty)

అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలు కనీస అవసరాలు తీర్చుకోలేని స్థితిని నిరపేక్ష పేదరికంగా దారిద్ర్య రేఖ ద్వారా కొలుస్తాయి. సాపేక్ష పేదరికం సమాజంలోని ఇతరులతో పోల్చే ఆదాయ అసమానత; దీన్ని అభివృద్ధి చెందిన దేశాలు ఎక్కువగా వాడతాయి.

Correct: B — పూర్తి సమానత్వం

గిని గుణకం 0 అంటే పూర్తి సమానత్వం, 1 అంటే పూర్తి అసమానత. ఇది లోరెంజ్ వక్రరేఖతో కలిసి సాపేక్ష పేదరికాన్ని కొలిచే సాధనం. 0 విలువ అంటే ఎవరూ పేదవారు కాదని కాదు, ఆదాయం అందరికీ సమానంగా ఉందని మాత్రమే అర్థం.

Correct: C — వినియోగ వ్యయం (Consumption Expenditure)

భారత్‌లో ఆదాయం కాకుండా వినియోగ వ్యయం ఆధారంగా పేదరికం లెక్కిస్తారు; డేటా జాతీయ నమూనా సర్వే (NSS) గృహ వినియోగ సర్వేల నుండి వస్తుంది. ఆదాయ డేటా నమ్మకంగా సేకరించడం కష్టం కావడం దీనికి కారణం.

Correct: D — దాదాభాయ్ నౌరోజీ

దాదాభాయ్ నౌరోజీ భారత్‌లో పేదరికాన్ని మొదటిసారి అంచనా వేశారు; ఆయన పుస్తకం "Poverty and Un-British Rule in India" (1901). ఆయన సంపద తరలింపు సిద్ధాంతం (Drain Theory) ద్వారా బ్రిటిష్ పాలనే పేదరికానికి కారణమన్నారు.

Correct: B — 2,400 కేలరీలు

అలఘ్ టాస్క్ ఫోర్స్ గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో 2,400, పట్టణ ప్రాంతాల్లో 2,100 కేలరీలను ప్రమాణంగా తీసుకుంది; గ్రామాల్లో శారీరక శ్రమ ఎక్కువ కాబట్టి అవసరం ఎక్కువ. 2,250 కేలరీలు దండేకర్, రథ్ (1971) అంచనాలో వాడిన ప్రమాణం.

Correct: C — ఇందిరా గాంధీ

"గరీబీ హటావో" 1971 ఎన్నికల్లో ఇందిరా గాంధీ ఇచ్చిన నినాదం; 5వ పంచవర్ష ప్రణాళిక (1974-79) పేదరిక నిర్మూలన, స్వావలంబనను లక్ష్యంగా చేసుకుంది. 20 సూత్రాల కార్యక్రమం 1975లో ప్రారంభమైంది.

Correct: D — డి.టి. లక్డావాలా

లక్డావాలా నిపుణుల బృందం రాష్ట్రాల వారీ దారిద్ర్య రేఖలను (State-specific Poverty Lines) సిఫార్సు చేసింది, ఎందుకంటే రాష్ట్రాల మధ్య ధరలు వేరుగా ఉంటాయి. అలఘ్ ఒకే జాతీయ రేఖను వాడింది; టెండూల్కర్, రంగరాజన్ కమిటీలు తర్వాతి కాలానివి.

Correct: A — వ్యవసాయ కూలీల వినియోగదారుల ధరల సూచీ (CPI-AL)

లక్డావాలా పద్ధతిలో గ్రామీణ ధరల సర్దుబాటుకు CPI-AL, పట్టణ ధరల సర్దుబాటుకు CPI-IW వాడారు. WPI టోకు ధరల సూచీ, GDP డిఫ్లేటర్ మొత్తం ఆర్థిక వ్యవస్థ ధరల కొలమానం; ఇవి ఈ సర్దుబాటుకు వాడలేదు.

Correct: C — 1993

లక్డావాలా బృందాన్ని 1989లో ప్రణాళికా సంఘం ఏర్పాటు చేసింది; నివేదిక 1993లో వచ్చింది. 1979 అలఘ్ టాస్క్ ఫోర్స్ సంవత్సరం, 2009 టెండూల్కర్ నివేదిక, 2014 రంగరాజన్ నివేదిక.

Correct: D — సురేష్ టెండూల్కర్ కమిటీ

టెండూల్కర్ కమిటీ (2005లో ఏర్పాటు, 2009లో నివేదిక) కేలరీల ఆధారాన్ని వదిలి, విద్య, ఆరోగ్యంపై ఖర్చును కూడా దారిద్ర్య రేఖలో చేర్చింది. అలఘ్, లక్డావాలా, దండేకర్-రథ్ అన్నీ కేలరీల ఆధారిత పద్ధతులే.