నీతి ఆయోగ్ & 1991 ఆర్థిక సంస్కరణలు (NITI Aayog & 1991 Reforms) · Practice MCQs

Correct: B — 2016లో పెట్టుబడుల ఉపసంహరణ శాఖ (1999) పేరు మార్చి ఏర్పడింది; ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ కింద ఉంది

పెట్టుబడుల ఉపసంహరణ శాఖ 1999లో ఏర్పడి 2016లో DIPAM గా పేరు మార్చబడింది; ఇది ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలో ఉంది. ఇది నీతి ఆయోగ్ లేదా వాణిజ్య శాఖలో భాగం కాదు, ప్రణాళికా సంఘం కింద కూడా లేదు.

Correct: C — ప్రభుత్వ ఆస్తులను అమ్మకుండా నిర్ణీత కాలానికి ప్రైవేటుకు లీజుకిచ్చి ఆదాయం పొందడం

NMP కింద ప్రభుత్వ ఆస్తుల యాజమాన్యం ప్రభుత్వం వద్దే ఉంటూ, నిర్ణీత కాలానికి ప్రైవేటుకు లీజుకిచ్చి ఆదాయం పొందుతారు. ఇది వ్యూహాత్మక అమ్మకం వంటి యాజమాన్య బదిలీ కాదు. మూసివేత లేదా రుణాలు దీని లక్షణాలు కావు.

Correct: A — 2001 నాటికి

దిగుమతులపై పరిమాణాత్మక ఆంక్షలు క్రమంగా తొలగించబడి 2001 నాటికి పూర్తిగా ఎత్తివేయబడ్డాయి. 1991లో దిగుమతి సుంకాలు భారీగా తగ్గించే ప్రక్రియ మొదలైంది కానీ పరిమాణాత్మక ఆంక్షలు అప్పుడే పూర్తిగా పోలేదు.

Correct: B — 2017

FIPB 2017లో రద్దు చేయబడింది; FDI ప్రతిపాదనల అనుమతులు ఆ తర్వాత సంబంధిత మంత్రిత్వ శాఖల ద్వారా జరుగుతున్నాయి. 1991లో FDI సరళీకరణ మొదలైంది, 2000లో FEMA అమలైంది, 2005లో SEZ చట్టం వచ్చింది.

Correct: C — 1992

FII లకు భారత షేర్ మార్కెట్లలో పెట్టుబడి పెట్టడానికి 1992 నుండి అనుమతి ఇచ్చారు. ఇది ప్రపంచీకరణ చర్యల్లో భాగం. 1992లోనే SEBIకి చట్టబద్ధ అధికారాలు కూడా లభించాయి.

Correct: D — ఎం. నరసింహం కమిటీ – బ్యాంకింగ్ సంస్కరణలు

నరసింహం కమిటీలు (1991, 1998) బ్యాంకింగ్ రంగ సంస్కరణలకు సంబంధించినవి. మల్హోత్రా కమిటీ బీమాకు, చెల్లయ్య కమిటీ పన్నులకు, తారాపోర్ కమిటీ మూలధన ఖాతా మార్పిడికి సంబంధించినవి; ఇతర జతల్లో అంశాలు తారుమారయ్యాయి.

Correct: B — 2003

FRBM చట్టం 2003లో వచ్చింది; ప్రభుత్వ కోశ క్రమశిక్షణ, లోటు నియంత్రణ దీని లక్ష్యం. IBC 2016లో, IRDA చట్టం 1999లో, పోటీ చట్టం 2002లో వచ్చాయి; వీటిని FRBM తో కలపకూడదు. కేల్కర్ టాస్క్‌ఫోర్స్ FRBM అమలును కూడా సూచించింది.

Correct: C — రాష్ట్రాలకు నిధులు కేటాయించే అధికారం దానికి లేదు

నీతి ఆయోగ్‌కు నిధుల కేటాయింపు అధికారం లేదు; ఆ పని ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖది. ఇది సలహా ఇచ్చే ఆలోచనా సంస్థ, రాజ్యాంగేతర సంస్థ. ప్రణాళికా సంఘం నిధులు కేటాయించేది కాబట్టి ఇదే ప్రధాన తేడా.

Correct: D — కింది నుండి పైకి (Bottom-up) విధానం

నీతి ఆయోగ్ గ్రామ స్థాయి నుండి ప్రణాళిక రూపొందించే Bottom-up విధానం అనుసరిస్తుంది. ప్రణాళికా సంఘం అందరికీ ఒకే విధానం (One Size Fits All) అనే Top-down పద్ధతిలో పనిచేసేది; రాష్ట్రాలకు తగిన పాత్ర ఉండేది కాదు.

Correct: A — జనవరి 2018; వెనుకబడిన జిల్లాల అభివృద్ధి

ఆకాంక్షాత్మక జిల్లాల కార్యక్రమం జనవరి 2018లో వెనుకబడిన జిల్లాల అభివృద్ధి కోసం మొదలైంది. 2023లో ప్రారంభమైనది ఆకాంక్షాత్మక బ్లాకుల కార్యక్రమం, 2016లో ప్రారంభమైనది అటల్ ఇన్నోవేషన్ మిషన్; జనవరి 2015 నీతి ఆయోగ్ ఏర్పాటు తేదీ.