నీతి ఆయోగ్ & 1991 ఆర్థిక సంస్కరణలు (NITI Aayog & 1991 Reforms) · Practice MCQs

Correct: B — విదేశీ మారక నిల్వల అధిక పెరుగుదల

1991లో సమస్య విదేశీ మారక నిల్వలు తగ్గిపోవడం, పెరుగుదల కాదు. కారణాలు: అధిక కోశ లోటు (GDPలో సుమారు 8%), గల్ఫ్ యుద్ధంతో చమురు ధరల పెరుగుదల, గల్ఫ్ నుండి రెమిటెన్సుల తగ్గుదల, NRI డిపాజిట్ల ఉపసంహరణ, రాజకీయ అస్థిరత. కాబట్టి "నిల్వల అధిక పెరుగుదల" కారణం కాదు.

Correct: C — సుమారు 8%

1980లలో ప్రభుత్వ వ్యయం ఆదాయం కంటే చాలా ఎక్కువగా ఉండి కేంద్ర కోశ లోటు GDPలో సుమారు 8%కి చేరింది. ఈ లోటును అప్పులతో పూడ్చడం వల్ల విదేశీ రుణాలు పెరిగాయి. ఇది సంక్షోభ ముఖ్య కారణాల్లో ఒకటి.

Correct: D — సోవియట్ యూనియన్

భారత్ ప్రధాన వాణిజ్య భాగస్వామి సోవియట్ యూనియన్ 1991లో పతనమైంది, దాంతో ఎగుమతి మార్కెట్ కోల్పోయింది. ఇతర కారణాలతో పాటు ఇది కూడా సంక్షోభాన్ని పెంచింది. అమెరికా, బ్రిటన్‌తో అప్పటి వాణిజ్యం పతనం కాలేదు.

Correct: A — స్వల్పకాలంలో కోశ లోటు తగ్గింపు, ద్రవ్యోల్బణ నియంత్రణ వంటి తక్షణ సమస్యల పరిష్కారం

స్థిరీకరణ చర్యలు స్వల్పకాలిక, డిమాండ్ వైపు చర్యలు: కోశ లోటు తగ్గింపు, ద్రవ్యోల్బణ నియంత్రణ, మారక నిల్వల పెంపు. లైసెన్సుల రద్దు వంటి దీర్ఘకాలిక, సప్లై వైపు చర్యలు నిర్మాణాత్మక సర్దుబాటు (Structural Adjustment) కిందకు వస్తాయి; అవే LPG సంస్కరణలు.

Correct: C — ఆగస్టు 1994

రూపాయి కరెంట్ ఖాతా పూర్తి మార్పిడి ఆగస్టు 1994 నుండి అమలైంది. మూలధన ఖాతా (Capital Account) పూర్తి మార్పిడి ఇంకా జరగలేదు; దానిపై తారాపోర్ కమిటీలు (1997, 2006) సిఫారసులు చేశాయి. 1991 జూలై రూపాయి విలువ తగ్గింపు సమయం.

Correct: D — LERMS (ఉదారీకరణ మారక రేటు నిర్వహణ విధానం)

1992లో ఉదారీకరణ మారక రేటు నిర్వహణ విధానం (LERMS) ద్వారా ద్వంద్వ రేటు వ్యవస్థ ప్రవేశపెట్టారు; 1993 నుండి మార్కెట్ ఆధారిత ఏకీకృత మారక రేటు అమలైంది. FEMA చట్టం, FIPB పెట్టుబడి మండలి, CRR బ్యాంకుల నగదు నిల్వ నిష్పత్తి – ఇవి వేరే అంశాలు.

Correct: A — 17 నుండి 8కి

1991 విధానంలో ప్రభుత్వ రంగానికి కేటాయించిన పరిశ్రమలను 17 నుండి 8కి తగ్గించారు; ఇప్పుడు అణుశక్తి, రైల్వే కార్యకలాపాలు మాత్రమే ప్రత్యేకించబడి ఉన్నాయి. 34 అనేది ఆటోమేటిక్ FDI అనుమతి పొందిన అధిక ప్రాధాన్య పరిశ్రమల సంఖ్య, 18 లైసెన్సు అవసరమైన పరిశ్రమల సంఖ్య.

Correct: B — 18

1991 విధానంలో భద్రత, పర్యావరణం, ఆరోగ్యానికి సంబంధించిన 18 పరిశ్రమలకే లైసెన్సు అవసరం ఉంచారు (తర్వాత ఈ జాబితా ఇంకా తగ్గింది). 34 పరిశ్రమల్లో 51% వరకు FDIకి ఆటోమేటిక్ అనుమతి ఇచ్చారు; 8 ప్రభుత్వ రంగ పరిశ్రమల సంఖ్య. సంఖ్యలను కలపకుండా గుర్తుంచుకోవాలి.

Correct: D — పోటీ చట్టం 2002; భారత పోటీ కమిషన్ (CCI) 2003

MRTP చట్టం స్థానంలో పోటీ చట్టం (Competition Act) 2002 వచ్చింది; CCI 2003లో ఏర్పడింది. FEMA విదేశీ మారక నిర్వహణకు, SEBI చట్టం స్టాక్ మార్కెట్ నియంత్రణకు సంబంధించినవి; MRTP పోటీ, గుత్తాధిపత్యాల నియంత్రణకు చెందినది కాబట్టి సరైన జత పోటీ చట్టం – CCI.

Correct: A — జి.వి. రామకృష్ణ

1996 పెట్టుబడుల ఉపసంహరణ కమిషన్ అధ్యక్షుడు జి.వి. రామకృష్ణ. సి. రంగరాజన్ కమిటీ (1993 నివేదిక) పెట్టుబడుల ఉపసంహరణపై వేరుగా అధ్యయనం చేసింది. నరసింహం బ్యాంకింగ్‌కు, చెల్లయ్య పన్నులకు సంబంధించిన కమిటీల అధ్యక్షులు.