1991 ఆర్థిక సంక్షోభం – కారణాలు (Balance of Payments Crisis 1991)
Free practice MCQs with answers and explanations for 1991 ఆర్థిక సంక్షోభం – కారణాలు (Balance of Payments Crisis 1991) in నీతి ఆయోగ్ & 1991 ఆర్థిక సంస్కరణలు (NITI Aayog & 1991 Reforms). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
1991లో భారతదేశం ఎదుర్కొన్న ఆర్థిక సంక్షోభం ఏ రకానికి చెందినది?
A. చెల్లింపుల శేషం సంక్షోభం (Balance of Payments Crisis)
B. బ్యాంకింగ్ రంగ సంక్షోభం
C. వ్యవసాయ ఉత్పత్తి సంక్షోభం
D. స్టాక్ మార్కెట్ పతనం
Answer & explanation
Correct: A — చెల్లింపుల శేషం సంక్షోభం (Balance of Payments Crisis)
1991 నాటికి విదేశీ మారక నిల్వలు దాదాపు ఖాళీ అయి, విదేశీ రుణాలు తిరిగి చెల్లించలేని స్థితి వచ్చింది; దీన్నే చెల్లింపుల శేషం (BoP) సంక్షోభం అంటారు. ఇది బ్యాంకింగ్ లేదా వ్యవసాయ సమస్య కాదు, విదేశీ చెల్లింపుల సమస్య. పరీక్షల్లో "1991 సంక్షోభం = BoP సంక్షోభం" అనేది ప్రాథమిక ప్రశ్న.
1991 మధ్య నాటికి భారత విదేశీ మారక నిల్వలు సుమారు ఎంత కాలపు దిగుమతులకు మాత్రమే సరిపోయే స్థాయికి పడిపోయాయి?
A. సుమారు రెండు సంవత్సరాలు
B. సుమారు రెండు వారాలు
C. సుమారు ఆరు నెలలు
D. సుమారు ఐదు సంవత్సరాలు
Answer & explanation
Correct: B — సుమారు రెండు వారాలు
1991 మధ్యలో నిల్వలు సుమారు రెండు వారాల దిగుమతులకే సరిపోయేంత తక్కువకు చేరాయి. ఆరు నెలలు, రెండేళ్లు వంటి ఎంపికలు సాధారణ సురక్షిత స్థాయిని సూచిస్తాయి, అప్పటి తీవ్రతను కాదు. ఈ అత్యంత తీవ్ర స్థితి వల్లే బంగారం తాకట్టు, రూపాయి విలువ తగ్గింపు తప్పలేదు.
జూన్ 1991లో నూతన ఆర్థిక విధానాన్ని ప్రారంభించిన ప్రధానమంత్రి మరియు ఆర్థిక మంత్రి వరుసగా ఎవరు?
A. రాజీవ్ గాంధీ, ప్రణబ్ ముఖర్జీ
B. చంద్రశేఖర్, యశ్వంత్ సిన్హా
C. పి.వి. నరసింహారావు, డా. మన్మోహన్ సింగ్
D. వి.పి. సింగ్, మధు దండావతే
Answer & explanation
Correct: C — పి.వి. నరసింహారావు, డా. మన్మోహన్ సింగ్
జూన్ 1991లో పి.వి. నరసింహారావు ప్రధానమంత్రిగా, డా. మన్మోహన్ సింగ్ ఆర్థిక మంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టి LPG సంస్కరణలకు నాంది పలికారు. చంద్రశేఖర్ ప్రభుత్వం మే 1991 వరకు ఉంది; వి.పి. సింగ్, రాజీవ్ గాంధీ అంతకుముందు కాలానికి చెందినవారు.
1991 సంక్షోభానికి కారణమైన అంశాల్లో కింది వాటిలో ఏది సరైనది కాదు?
A. గల్ఫ్ యుద్ధం వల్ల చమురు ధరల పెరుగుదల
B. విదేశీ మారక నిల్వల అధిక పెరుగుదల
C. అధిక కోశ లోటు
D. ప్రవాస భారతీయుల డిపాజిట్ల ఉపసంహరణ
Answer & explanation
Correct: B — విదేశీ మారక నిల్వల అధిక పెరుగుదల
1991లో సమస్య విదేశీ మారక నిల్వలు తగ్గిపోవడం, పెరుగుదల కాదు. కారణాలు: అధిక కోశ లోటు (GDPలో సుమారు 8%), గల్ఫ్ యుద్ధంతో చమురు ధరల పెరుగుదల, గల్ఫ్ నుండి రెమిటెన్సుల తగ్గుదల, NRI డిపాజిట్ల ఉపసంహరణ, రాజకీయ అస్థిరత. కాబట్టి "నిల్వల అధిక పెరుగుదల" కారణం కాదు.
1980లలో భారత కేంద్ర కోశ లోటు GDPలో సుమారు ఎంత శాతానికి చేరి సంక్షోభానికి దోహదపడింది?
A. సుమారు 1%
B. సుమారు 3%
C. సుమారు 8%
D. సుమారు 15%
Answer & explanation
Correct: C — సుమారు 8%
1980లలో ప్రభుత్వ వ్యయం ఆదాయం కంటే చాలా ఎక్కువగా ఉండి కేంద్ర కోశ లోటు GDPలో సుమారు 8%కి చేరింది. ఈ లోటును అప్పులతో పూడ్చడం వల్ల విదేశీ రుణాలు పెరిగాయి. ఇది సంక్షోభ ముఖ్య కారణాల్లో ఒకటి.
1991లో భారత్ ప్రధాన వాణిజ్య భాగస్వామి పతనం కూడా సంక్షోభాన్ని తీవ్రతరం చేసింది. ఆ భాగస్వామి ఎవరు?
A. అమెరికా
B. చైనా
C. బ్రిటన్
D. సోవియట్ యూనియన్
Answer & explanation
Correct: D — సోవియట్ యూనియన్
భారత్ ప్రధాన వాణిజ్య భాగస్వామి సోవియట్ యూనియన్ 1991లో పతనమైంది, దాంతో ఎగుమతి మార్కెట్ కోల్పోయింది. ఇతర కారణాలతో పాటు ఇది కూడా సంక్షోభాన్ని పెంచింది. అమెరికా, బ్రిటన్‌తో అప్పటి వాణిజ్యం పతనం కాలేదు.
కింది కారణాల్లో 1991 సంక్షోభానికి సంబంధం లేనిది ఏది?
A. గల్ఫ్ యుద్ధం (1990-91)
B. రాజకీయ అస్థిరత (1989-91)
C. 2008 ప్రపంచ ఆర్థిక మాంద్యం
D. అంతర్జాతీయ రేటింగ్ సంస్థలు భారత్ రేటింగ్ తగ్గించడం
Answer & explanation
Correct: C — 2008 ప్రపంచ ఆర్థిక మాంద్యం
2008 ప్రపంచ మాంద్యం 1991 తర్వాత 17 ఏళ్లకు వచ్చింది కాబట్టి 1991 సంక్షోభానికి కారణం కాదు. గల్ఫ్ యుద్ధం, 1989-91 మధ్య వరుస ప్రభుత్వ మార్పులు, రేటింగ్ తగ్గింపు నిజమైన కారణాలు; వాటితో పాటు అధిక కోశ లోటు, కరెంట్ ఖాతా లోటు కూడా ఉన్నాయి.
1991 సంక్షోభం గురించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి. (1) విదేశీ మారక నిల్వలు సుమారు 2 వారాల దిగుమతులకే సరిపోయాయి. (2) కోశ లోటు GDPలో సుమారు 8%కి చేరింది. (3) సంస్కరణలను ప్రధాని నరసింహారావు, ఆర్థిక మంత్రి మన్మోహన్ సింగ్ ప్రారంభించారు. వీటిలో సరైనవి ఏవి?
A. (1), (2) మాత్రమే
B. (2), (3) మాత్రమే
C. (1), (3) మాత్రమే
D. (1), (2), (3) అన్నీ
Answer & explanation
Correct: D — (1), (2), (3) అన్నీ
మూడు ప్రకటనలూ నోట్స్‌లో ఉన్న వాస్తవాలకు సరిపోతాయి: నిల్వలు ~2 వారాల దిగుమతులకు, కోశ లోటు ~8% GDP, సంస్కరణల నాయకత్వం నరసింహారావు–మన్మోహన్ సింగ్. కాబట్టి అన్నీ సరైనవి. ఏదైనా ఒకటి వదిలేసిన ఎంపికలు తప్పు.
కింది వాటిని సంఘటనల క్రమంలో (పాతది నుండి కొత్తది) అమర్చండి: (1) గల్ఫ్ యుద్ధం (2) జూలై 1991 రూపాయి విలువ తగ్గింపు (3) జూన్ 1991 నరసింహారావు ప్రభుత్వం ఏర్పాటు (4) ఆగస్టు 1994 కరెంట్ ఖాతా మార్పిడి
A. 1, 3, 2, 4
B. 3, 1, 2, 4
C. 1, 2, 3, 4
D. 4, 1, 3, 2
Answer & explanation
Correct: A — 1, 3, 2, 4
గల్ఫ్ యుద్ధం (1990-91) మొదట; తర్వాత జూన్ 1991లో నరసింహారావు ప్రభుత్వం; జూలై 1991లో రూపాయి విలువ తగ్గింపు; ఆగస్టు 1994లో కరెంట్ ఖాతా పూర్తి మార్పిడి. అంటే సరైన క్రమం 1, 3, 2, 4. ప్రభుత్వం ఏర్పడకముందే విలువ తగ్గింపు జరగలేదు.